Арпи (күл)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү

Арпи
әрм. Արփի
41°04′ с. ш. 43°37′ в. д.HGЯO
Озеро Арпи
Озеро Арпи
Ил Әрмәнстан Әрмәнстан
Регион Ширак өлкәһе
Диңгеҙ кимәленән бейеклеге 2023 м
Майҙаны 22 км²
Күләме 0,1 км³
Арпи (күл) (Армения)
Blue pog.svg
Арпи
Commons-logo.svg Арпи Викимилектә

Арпи күл (әрм. Արփի) [лич Арпи], элегерәк шулай уҡ Арпа[1] — Әрмәнстарында һыу ресурстары запасы буйынса икенсе урында торған күл . Ул Әрмәнстандың Ширак өлкәһе Ашот районында диңгеҙ кимәленән. 2023 метр  бейеклектә урынлашҡан Севан күле. менән бер рәттән, халыҡ һәм хужалыҡ өсөн әһәмиәте эйә булған күлдәрҙең береһе.[2]

Күл янында "Арпи күле" Милли паркын төҙөү планлаштырыла . Проектты тормошҡа ашырыпу биологик төрлөлөгөн һаҡлауға йүнәлтелгән.[3]

Тасуирлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1946-1951 йылдарҙа Арпи күле һыу ресурстары күләмен арттырыу маҡсаты менән яһалма рәүештә ҙурайтыла. Шулай итеп,  уның майҙаны 4,5 мең км2-ҙан 22  км2-ға тиклем арттырыла, күләме 100 миллион м3-ға тиңләшә  . Бында әлеге мәлдә  балыҡсылыҡ кәсебе  һәм электр энергияһы етештереү .алға киткән

Күлдән Ахурян йылғаһы ағып сыға, күл янында  континенталь климат.[4]

Фауна[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Күл тирәһендә ҡоштарҙың100-ҙән ашыу төрө йәшәй районы күл. Уларҙың ҡайһы берҙәре Ҡыҙыл китапҡа.индерелгән.  

Күл эргәһендә йөҙөүсе ҡоштарҙан : һыҙғырыусы чирок (Anas crecca), кесе поганка (Tachybaptus ruficollis), аҡ ҡауҙы (Ciconia ciconia), һуна өйрәге (A. platyrhynchos), сумғыс өйрәк (Aythia ferina),  бүрекле ала өйрәк (A. fuligula), ҡыҙыл өйрәк (tadorna ferruginea), диңгеҙ тәтелдәүеге (alexandrinus Charadrius), һаралйын (gallinago Gallinago),зырҡыуыт (G. media), әрмән аҡсарлағы (Larus armenicus), кесе сарлаҡ (sterna albifrons) осрай. Ҡоштар араһында Ҡыҙыл китапҡа индерелгәндәренән бөҙрә баба ҡошо  (crispus Pelekanus), ҡара ҡауҙы (Ciconia nigra), ҡәҙимге алаҡай (Tadorna tadorna) һәм һоро торна (Grus grus).сағыштырмаса йышыраҡ осрай:

Флора[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Был күлдең эргә-тирәһендә түбәндәге үҫемлек төрҙәре үҫә. ҡуян күрәне, ҡамыш һәм юҡҡа сыға барған төрҙәрҙән: себер ирисе, ярсыҡлы шпажник, сфералы траунштейнер.[5]


Шулай уҡ ҡарарға[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Әрмәнстан гидрография
  • Әрмәнстан күлдәре
  • Әрмәнстандың балыҡ ресурстары

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]