Гимн

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
(аудио)
"God Rest You Merry, Gentlemen"
(Алла һеҙгә ял бирә, әфенделәр)
15 быуаттағы Британия гимны; 1917 йылда яҙылып алынған.
Ҡабат тыңлау өсөн ярҙам
(аудио)
"A mighty fortress"
(Бөйөк нағытма)
Лютеран гимны; Хедже тәржемәһе.
Ҡабат тыңлау өсөн ярҙам

Гимн — ҡағиҙә булараҡ, махсус яҙылған Алланы маҡтай торған дини йыр төрө; гимнда Алла, йәки алиһәләр, күренекле шәхестәр бөйөклөгө кәүҙәләндерелә. Гимн һүҙе грек телендәге ὕμνος (hymnos) һүҙенән алынған, «маҡтау йыры» тигәнде аңлата. Гимн инструменталь аккомпониат менән дә, айырым да башҡарыла.

Гимн башҡарыу христиан сиркәүе өсөн ғәҙәти күренеш булһа ла, башҡа диндәрҙә лә ул күренеш яраҡлашҡан, мәҫәлән Һиндостан диндәрендә. Боронғо Грек һәм Египет мәҙәниәтендә һаҡланып ҡалған. Ноталар менән яҙылған грек тексты иң боронғо гимн өлгөһө булып тора.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Египеттә фирғәүен Ахенат яҙған «Атонды данлаусы Бөйөк Гимн»; индуизм традициялары буйынса йыйылған Ведалар; иудаизм Псаломдары (до4алары) боронғо гимндар булып тора. Көнбайышта гимн башҡарыу боронғо грек гимндары йыйынтығындағы Гомер Гимнынан башланы. Уларҙың иң боронғоһо БЭТ 7 быуатта, боронҡо грек динендәге аллаларҙы маҡтап, яҙылған. БЭТ 3 быуатта яҙылған Александрия шағиры Каллимахус гимнар йыйынтығы (Ὕμνοι) беҙҙең көндәргә тиклем һаҡланып ҡалған.

Сиркәү башлыҡтары латин телендәге ὕμνος, йәки hymnus һүҙен ҡулланһа, христиан йырҙары өсөн «псамл» һүҙе ҡулланыла.[1]

Христиан гимндары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ғәҙәттә, Псалом (доға) өлгөһө буйынса, христиан гимндары, христиан Аллаһын маҡтауға йүнәлтелгән. Күптәре Иисус Христосты тураға йәки ситләтеп атай.

Боронғо замандан алып христиандар шәхси доғаларҙа һәм күмәкләп доға уҡығанда «псалом һәм башҡа дини йырҙар» йырлағандар. (Matthew 26:30; Mark 14:26; Acts 16:25; 1 Cor 14:26; Ephesians 5:19; Colossians 3:16; James 5:13; cf. Revelation 5:8-10; Revelation 14:1-5).

Христиан гимндары йыш ҡына, Раштыуа, Пасха, Изгеләр көнө кеүек, берәй миҙгелгә бағышлап доға ҡылыусының Аллаға мөнәсәбәте тураһында яҙыла. Ҡайһы берҙәре Библияны ихтирам итеү, христиан байрамдарын байрам итеүге дәртләндерә.

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Entry on ὕμνος, Liddell and Scott, A Greek-English Lexicon (Oxford: Clarendon Press, 8th edition 1897, 1985 printing), p. 1849; entry on 'hymnus,' Lewis and Short, A Latin Dictionary (Oxford: Clarendon Press 1879, 1987 printing), p. 872.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]