Ионава

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ионава
лит. Jonava
ФлагГерб
Flag of Jonava (Lithuania).svgCoat of arms of Jonava (Lithuania).svg
Рәсем
Нигеҙләү датаһы 1740
Рәсми атамаһы Jonava һәм Янава
Ҡушамат Jonų ir Janinų sostinė һәм The capital of Jonai and Janinos
Этнохороним Jonavietis, Jonaviškis, Jonavietė һәм Jonaviškė
Дәүләт Flag of Lithuania (1989–2004).svg Литва
Административ үҙәге Ионавский район[d]
Административ-территориаль берәмек Jonava City Eldership[d] һәм Ковенский уезд[d]
Хөкүмәт башлығы Синкявичюс, Миндаугас[d]
Халыҡ һаны 27 804 кеше (1 ғинуар 2017)[1]
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 65 метр
Сәғәт бүлкәте UTC+02:00[d]
Туғандаш ҡала Багратионовск[d], Дечин[d], Кендзежин-Козле[d], Полоцк[d], Пучоаса[d] һәм Рийхимяки[d]
Милке Central stadium of Jonava[d]
Майҙан 13,67 км²
Почта индексы 55000–55999
Рәсми сайт jonava.lt/web/jonava/pra…
jonava.lt/en/pradzia
URL канала jonava.lt/lt/rss-kanalai
Урынлашыу картаһы
Беренсе яҙма телгә алыу 1740
Категория с картами на Викискладе Maps of Jonava
Урындағы телефон коды 841
Номер тамғаһы коды K
Commons-logo.svg Ионава Викимилектә

Ионава, элек —Йонава[2] (лит. Jonava) — Литвала ҡала, Йонава районының административ үҙәге.

Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Нярис йылғаһының уң ярында Вильнюстан төньяҡ-көнбайышҡа ҡарай 106 км һәм Каунастан төньяҡ-көнсығышҡа табан 32 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1970 йылда Йонавала 14 563 кеше, 1979 йылда — 28 413 кеше йәшәгән; 1989 йылда халыҡ һаны 36 520 кеше, 2001 йылда — 34 954 тәшкил иткән. Йонава - Литвала халыҡ һаны буйынса туғыҙынсы ҡала.

Ионаваның халыҡ динамикаһы
Йыл 1823 1897 1923 1939 1959
кеше 600 5 000 4 115 5 500 5 000
Йыл 1970 1979 1989 2001 2007
кеше 14 563 28 413 36 520 34 954 34 528

Исеме[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡалаға нигеҙ һалыусының улы Ян исемен йөрөтә. Ҡаланың исеме 1915 йылға тиклем - Яново (урыҫса) йәки Janowo (пол.).

Гербы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Аҡ аҡҡош һүрәте менән Ионава гербы 1996 йылда Литва президенты декреты менән раҫлана.

Сауҙа һәм хеҙмәттәр өлкәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ионавала Maxima селтәренең 3 йорт янында магазин Maxima X, 3 IKI супермаркеты, 1 Cento дискаунтеры, 2 Norfa супермаркет-дискаунтеры, 1 Supernetto дискуантер форматындағы магазиндар эшләй.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡаланың башланғысы XVIII быуат башында һалына, Доминик Коссаковскийҙың тол ҡатыны Коссаковская Мария үҙенең поместьеһында ағас костёл төҙөй. Король Август III 1750 йылда Мария Коссаковскаяға айырым хоҡуҡтарға ҡул ҡуя, был өҫтөнлөктәргә ярашлы Коссаковская баҙары менән ҙур ауыл ойоштора, һәм унда төрлө дин кешеләренә төпләнергә мөмкин була[3].

1835 йылда Санкт-Петербург - Варшава почта тракты үткәрелә, ҡалала почта станцияһы төҙөлә, ә 1838 йылда оптик телеграфы линияһы үткәрелә. 1871 йылда Либава - Кошедары (хәҙер Кайшядорис), тимер юл станцияһы төҙөлә.

Ионавала шағир Алексис Хургинас тыуған һәм бала сағын үткәргән.

«Азот» производство берекмәһендә авария[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1989 йылдың 20 мартында ҡаланың көнсығыш ситендә, тораҡ йорттарҙан 4 км алыҫлыҡта урынлашҡан «Азот» производство берекмәһендә авария һәм янғын һөҙөмтәһендә донъя практикаһында аналогы булмаған күләмдә атмосфераға ағыулы матдәләр сығарып ташлана (аммиак, хлор һ. б.)[4]. Был «СССР-ҙа ерҙең химик зарарланыуының беренсе осрағы» тип рәсми һанала[5].

Шәхестәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Янукониса Андрюс (p. 1971), литва эшҡыуары
  • Томас Микуцкис — Литва йыйылма командаһы футболсыһы

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. https://osp-rs.stat.gov.lt/rest_xml/data/S3R167_M3010210/?startPeriod=2017&endPeriod=2017
  2. Географический энциклопедический словарь: географические названия / Под ред. А. Ф. Трёшникова — 2-е изд., доп.. — М.: Советская энциклопедия, 1989. — 592 б. — 210000 экз. — ISBN 5-85270-057-6.
  3. См. историческую справку на официальном портале города Архивная копия от 27 март 2010 на
  4. Xx быуат аҙағында һәләк булған. — М., 1998. — 132 б.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]