Кари (күл)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску

Кари
әрм. Քարի լիճ
40°28′24″ с. ш. 44°10′51″ в. д.HGЯO
Кари күле
Кари күле
ИлӘрмәнстан Әрмәнстан
РегионАрагацотн өлкәһе
Кари (күл) (Армения)
Blue pog.svg
Кари
Commons-logo.svg Кари Викимилектә

Кари (әрм. Քարի լիճ, Кари-лич) — . Әрмәнстандың Арагац тауының битләүендә урынлашҡан тау күле. Күлдең күп өлөшө ҡышын ҡар һәм боҙ менән ҡаплана. Диңгеҙ кимәленән 3207. метр өҫтәрәк, тауҙарҙың иң бейек нөктәһе аҫтындағы яҫылыҡта урынлашҡан. Яр һыҙығының оҙонлоғо 1150 метр тәшкил итә, күл өҫтө майҙаны — 30,0 гектар, күләме — 357 мең м3, иң тәрән урыны — 8 метр[1][2]. Күл боҙлоҡ сығышлы. Иң Бюракандан күлгә илткән юл асфальтлы. Күлдең көнсығыш ярында метеорология станцияһы урынлашҡан.

Күл тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әрмәнстан тау түбәләренең  дүртенсел боҙлоғо ҡар ҡап менән ҡапланған, улар яҡынса 9 мең йылдар элек ирей башлаған. Әрмән таулыҡтарының хәҙерге заман рельефының формалашыу стадияһы һуңғы боҙлоҡ менән сигенеү менән башлана.  Ул трогтар(сигенеүсе боҙлоҡ тарафынан тәрәнәйтелгән һәм турайтылған тау үҙәндәре) һәм карҙар (түбәләрҙең текә битләүҙәрендәге һауытҡа оҡшаш соҡорҙар) рәүешендә барлыҡҡа килеүе. Бындай соҡорҙарҙың бер өлөшө һуңынан Әрмән таулыҡтары боҙлоҡ күлдәренең акваторияһысиктәрен  билдәләй. Һалҡын климат шарттарында бейек тауҙарҙың ҡар һыуҙары быуға әйләнмәй, ә боҙлоҡ сигенгәндә барлыҡҡа килгән һыу ятҡылыҡтарына йыйыла. Кари күле Зангезур, Гегам, Варденис һәм башҡа һырттарҙа бар.

Арагац вулканы — хәҙерге Әрмәнстандың төп һыу йыйылыр урыны. Уның битләүендә бер нисә ҙур күл бар. Шуларҙың иң билдәлеһе һәм,  иң йәмлеләренең береһе — Кари (әрм. каменное). Бер урынға өйөлгән  морен тәбиғи быуа хеҙмәтен үтәй — улар боҙ массаларының хәрәкәте арҡаһында  айырып алынмаған материалдар  (балсыҡтан алып  таштарға тиклем) ултырмаларынан  хасил булған.

Исеме[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Аҡмай ятҡан һыу ятҡылыҡтары үҙенең атамаһының килеп сығышы менән фольклорға бурыслы:: боронғо ырым буйынса, нәҡ курум тип аталған  "таш йылғалар", , күлде тулыландыра..

Шулай уҡ ҡарарға[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Арагац
  • Әрмәнстан гидрография

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • "Әрмәнстандың 100 сере"

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]