Ленин һәйкәле (Ҡурған)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ленин һәйкәле
Нигеҙләү датаһы 27 октябрь 1967
Дәүләт Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic.svg Рәсәй
Административ-территориаль берәмек Ҡурған
Урынлашыу Ҡурған
Создатель Егоров, Владимир Егорович[d]
Архитектор Белянкин, Геннадий Иванович[d]
Мираҫ статусы Рәсәйҙең мәҙәни мираҫ объекты[d]
Commons-logo.svg Ленин һәйкәле Викимилектә

Владимир Ильич Ленин һәйкәле — донъяла беренсе социалистик дәүләткә нигеҙ һалыусы В. И. Ленин һәйкәле. Төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты (№ 073).

Урыны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Рәсәйҙә, Ҡурған ҡалаһының Ленин майҙанында урынлаштырылған.

Төҙөлөү тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һәйкәл мәрмәр плиткалар менән биҙәлгән бетон постаментҡа ҡуйылған бронза скульптуранан ғибәрәт. Монумент Ленинградтың «Монумент-скульптура» заводында ҡойолған.

Һәйкәлде ҡороуҙа Ҡурған ҡалаһы предприятиелары ҡатнаша. Фундамент өсөн блоктарҙы «Промжелезобетон» заводы бирә; гранитты эшкәртеү өсөн кәрәк булған ҡоросто, таш юныусылар өсөн ҡоралдарҙы «Кургансельмаш» заводы әҙерләй; гранит арматура заводында эшкәртелә, балсыҡтан скульптура «Химмаш» заводында эшләнә.

Һәйкәлдең бейеклеге — 6 метр, постаменты менән бергә — 13,5 метр. Постамент алдына трибуна ҡуйылған, уның алғы яғында Лениндың Советтар Республикаһы тураһында билдәле һүҙҙәре яҙылған: «Беҙҙең Совет социалистик республика халыҡ-ара социализм факелы кеүек һәм бөтә хеҙмәтсәндәр массалары алдында өлгө булып ныҡ торасаҡ» һәм ҡултамға — «В. Ульянов (Ленин)». Өҙөмтә 1918 йылдың 11(24) ғинуарында эшсе, һалдат һәм крәҫтиәндәр депутаттары Советының Өсөнсө Бөтә Рәсәй Съезында һөйләгән «Халыҡ Комиссарҙары Советы эшмәкәрлеге тураһында докладтан» алынған[1].

Скульпторы — Егоров Владимир Егорович (1927—1990), архитекторы — Белянкин Геннадий Иванович (1927—2011).

Монумент 1967 йылдың 27 октябрендә, Совет власының 50-йыллығы көнөндә, 1952 йылда ҡуйылған масштабы буйынса бәләкәйерәк Ленин һәйкәле урынында асыла. Был һәйкәл хәҙер «Ҡытай баҙары» эргәһендә, алдараҡ — «Икар» заводы эргәһендә тора (скульпторы Анатолий Иванович Козырев (1918—1980)). В. И. Ленин һәйкәлен асыу хоҡуғы КПСС өлкә комитетының беренсе секретары Ф. К. Князевҡа, 1917 йылдың октябренән партия ағзаһы, Ҡурғандың почетлы гражданы М. В. Шпановҡа; Советтар Союзы Геройы Ф. В. Елисеевҡа; Социалистик Хеҙмәт Геройы Б. П. Карпешҡа; ҡала башҡарма комитеты рәйесе Г. С. Махаловҡа һәм комсомолка, коммунистик хеҙмәт ударнигы Е. Пшеничниковаға бирелә.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]