Математик

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Леонард Эйлер донъяла иң бөйөк математиктәрҙең береһе тип танылған

Матема́тик — ғалим, математика өлкәһендә белгес.

Белем алыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Математик профессияһы юғары университет белемен талап итә. Математик һөнәре буйынса әҙерләү ғәҙәттә университеттарҙың махсус уҡыу бүлектәрендә алып барыла. СССР-ҙа был математик йәки механик-математик, физик-математик факультеттар ине[1]. Дипломлы математиктәр СССР-ҙа программистар, тармаҡ буйынса институттарҙың ғилми хеҙмәткәрҙәре, преподавателдәр һ.б. булып эшләнеләр[2]

Наградалары һәм бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Математиктәргә тапшырылған иң дәрәжәле ғилми премия, Филдс премияһы булып тора. 2002 йылдан алып математика өлкәһендәге ҙур ҡаҙаныштар өсөн йыл һайын Абель премияһы тапшырыла. Математика буйынса Нобель премияһы бирелмәй, ләкин ҡайһы бер математиктәргә (мәҫәлән, Канторович Леонид Витальевичкә йәки Нэш Джон Форбсҡа) был премия бирелде (шулай уҡ фәндең башҡа өлкәләрендә лә — йышыраҡ иҡтисад өлкәһендә).

Математиктәрҙең автобиографиялары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бер нисә билдәле математик, ғүмерҙәрен ошо фәнгә бағышлауға уларҙы нимә мәжбүр иткәнен кешеләргә һөйләр өсөн, үҙҙәренең автобиографияһын яҙҙы. Был әҫәрҙәрҙә математик булыу нимәне аңлата икәне тураһында бына тигән хикәйәләр бар. Был исемлектә ҡайһы бер әҫәрҙәр автобиография түгел, ә математика темаһына һәм автобиографик элементтары булған математиктәрҙең тормошо тураһында эссе.

  • «Автобиографиянан биттәр» — Александров Павел Сергеевич;
  • «Мин — математик» — Винер Норберт;
  • «Минең тормошом тураһында» — Кардано Джероламо;
  • «Математик профессияһы тураһында», «Математика — фән һәм профессия» — Колмогоров Андрей Николаевич;
  • «Математик ҡатышма» — Литлвуд Джон Идензор;
  • «Автобиография» — Рассел Бертран;
  • «Математик мажаралары» — Улам Станислав;
  • «Мин математик булырға теләйем» — Халмош Пол Ричард;
  • «Апология математика» — Харди Годфри Харолд
  • «Лев Семёнович Понтрягиндың үҙе яҙған тормошо тасуирламаһы. 1908, Мәскәү ҡалаһы» — Понтрягин Лев Семёнович.

Дөйөм мәҙәниәттә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Математика тураһында иң бидәле фильмдәрҙең береһе — «Игры разума», Рон Ховардтың С. Назарҙың шул уҡ исемдәге китабы буйынса төшөргән, «Оскар» кинопремияһы алған биографик драмаһы. Фильм Нэш Джон Форбстың тормошо тураһында һөйләй. Был ғалим ғалимдар тураһындағы кеше яратмаусы кеше булараҡ стереотип күҙаллауға тулыһынса тап килә. Уның шәхесе гениаллек һәм аҡылһыҙлыҡ араһындағы бәйләнеш тураһында һөйләшеү башларға сәбәп булып тора[3]. Ғәҙәттә автор Эдуард Успенский «данлыҡлы математик» тип үҙенең балалар өсөн шиғырҙарының һәм китаптарының геройын — академик Ивановты атай. 1986 йылда китап буйынса режиссёр Попов Владимир Иванович «Союзмультфильм» студияһында мультфильм төшөрә[4].

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Красота математики
  • Вычислитель

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. М. И. Башмаков Математик // Мир профессий. Человек - знаковая система — Молодая гвардия, 1988.
  2. Е. М. Дынькин Математик (математический анализ и его приложения) // Мир профессий. Человек - знаковая система — Молодая гвардия, 1988.
  3. Академик Иванов (Союзмультфильм, 1986 г.). mults.info. 8 июнь 2016 тикшерелгән.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]