Призма (оптика)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү

Призма — оптикала: үтә күренмәле материалдан яһалған, яҫы шымартылған ҡырлы геометрик призма формаһындағы оптик элемент. Яҡтылыҡ нуры призмала һына.

Призма төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Дисперсион призмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Дисперсион призмаларҙы спектраль йыһазларҙа төрлө оҙонлоҡтағы тулҡындар нурланыштарын киңлектә айырыу өсөн ҡулланалар.

  • Ябай өс ҡырлы призма
  • Броунинг-Рузерфорд призмаһы
  • Аббе дисперсион призмаһы
  • Амичи призмаһы

Сағылдырыусы призмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Сағылдырыусы призмаларҙы нурҙар, оптик күсәр һәм визирлаштырыу һыҙығы йүнәлештәрен үҙгәртеү өсөн ҡулланалар. Ҡайтаруысы призмалар бер нисә сифат буйынса бүленәләр:

  • призмалағы сағылыштар һаны
  • «түбә» булыуы йәки булмауы
  • призма конструкцияһы характеры
  • оптик күсәр һыну мөйөшө

Шулай уҡ һауа аралығы менән айырылған бер нисә өлөштән тороусы призмалар ҙа сағылдырыусы призмалар араһында билдәле урында торалар. Ҡайһы бер киң таралған призмалар үҙ исемдәрен алалар:

Призма исеме һыҙыҡ аша яҙылған ике йәки өс хәреф һәм һан менән билдәләнә. Беренсе хәреф сағылдырыусы эргәләр (сағылыуҙар) һанын күрһәтә(«А» — бер, «Б» — ике, «В» — өс һ.б.). «Түбә», шартлы рәүештә, бер ҡыры булып һанала, һәм аны билдәләр өсөн беренсе хәрефтән һуң «к» индексын ҡуялар (мәҫәлән, Ак, Бк)
Икенсе хәреф конструкция характерына күрсәтә («Р» — тигеҙ яҡлы, «П» — пентапризма, «У» — ярымпентапризма, «С» — ромб рәүешле, «М» — йыраҡлыҡ үлсәү тибындағы, «Л» — Леман призмаһы). Һыҙыҡ аша яҙылған һандар оптик күсәр һыныу мөйөшөн күрһәтәләр(0°,90°,180°). Мәҫәлән, «ВкР-45°» — өс сағылдырыусы ҡырлы һәм түбәле тигеҙ яҡлы призма, күсәр һыныу ҙурлығы - 45°.

Йыйылма призмалар үҙ исемдәре һәм күсәр һыныу ҙурлыҡтары буйынса билдәләнәләр. Мәҫәлән, «А-0°» — Аббе призмаһы, «Бк-90°» — түбәле башмаҡ һымаҡ призма, «К-0°» — призма-куб.

Поляризацион призмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Николь призмаһы
  • Волластон призмаһы
  • Аренс призмаһы
  • Глан-Фуко призмаһы
  • Глазебрук призмаһы
  • Рошон призмаһы

Һылтамалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Hecht, Eugene Optics (4th ed.) — Pearson Education, 2001. — ISBN ISBN 0-8053-8566-5.

Шулай ук ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Тышҡы һылтамалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]