Улан-Батор зоопаркы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Улан-Батор зоопаркы
Нигеҙләү датаһы 1913
Майҙан 200 квадратный метр

Улан-Батор зоопаркы (монг. Улаанбаатар амьтны хүрээлэн) — Монголияның баш ҡалаһы Улан-Баторҙа төрлө ваҡыттарҙа ла йәшәп килгән зоопарк. Хәҙер был исеме аҫтында [1][2] Улан-Баторҙың мини-зоопаркы (монг. Улаанбаатар мини-амьтны хүрээлэн) күҙ уңында тотола, 2010 йылдан эшләп килә. Зоопарк Халыҡ-ара Будда паркы территорияһында урынлашҡан, майҙаны ~ 200 м², унда яҡынса 100 -ләп хайуандың 30 төрө йәшәй. «Талын Жононгууд» компанияһына ҡарай[3]. Монголия территорияһында эшләп килгән берҙән-бер зоопарк[4]

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Богдо-хан һарайы
Будда паркы . Хан-Ууль, унда мини-зоопарк урынлашҡан

Монголияның баш ҡалаһында беренсе зоопарк 1913 йылда Богдо-хан һарайында асыла. Унда 1913 йылда Рәсәйҙең Красноярск ҡалаһынан һатып алған фил йәшәгән. Ошо уҡ йылдың аҙағында фил Кяхтаға поезд менән килтерелә, ә 1914 йылдың яҙында — Монголияның баш ҡалаһына. Ҡыш уны йылы ағас өйҙә тоталар ә йәй йылғаға һәм башҡа урындарға йөрөргә сығаралар. Архивта һаҡланған документтарға ярашлы филгә ашатыу өсөн көн һайын 21 мантуу (парҙа бешерелгән пампушка төрө),1 кг иретелгән май, яҡынса 2 сүмес ҡыҙыл слива кәрәк булған[5]. Филдән тыш зоопаркта жираф, бүреләр, төрлө ҡоштар йәшәгән. Зоопаркта хайуан ҡарасҡыларының ҙур коллекцияһы булған, улар бөгөнгө көнгә тиклем Богдо-хан һарай-музейында һаҡланып ҡалған[6]. Халыҡ революцияһынан һуң зоопарк ташлап ҡуйыла, ә фил, тарихта билдәләнгәнсә Монголия дәүләтенең ете мөғжизәһенең береһе булараҡ, 1926 йыл да үлә[6]

Сираттағы зоопарк Улан-Баторҙа яҡынса 1993 йылда, Демократик революцияһынан һуң асыла. Хәҙерге зоопарктан алыҫ түгел Зайсан районында урынлашҡан булған. Ул оҙаҡҡа бармай. 1995 йылда күңелһеҙ осраҡ була: айыу зоопарктан ҡаса һәм бер килеүсе кешене үлтерә, ошонан һуң зоопарк ябыла.[7]

2010 йылда «Талын Жононгууд» компанияһы күсмә зоопарк ойоштора, ул Монголияның төрлө ҡалаларында була[1][4][8] . 2012 йылда мини-зоопарк Улан-Баторҙа Будда паркында урынлаша[9][10][11][12][13][14] . 2014 йылда ул зоопарктар буйынса халыҡ-ара мәғлүмәттәр базаһына индерелә. Унда зоопаркта хайуандарҙың 30-ҙан ашыу төрө бар һәм ул йәй генә эшләй тип күрһәтелә[3] Зоопарктың киләсәге билдәһеҙ.

Шул уҡ ваҡытта 2012 йылдан Монголия хөкүмәте милли зоология һәм ботаника баҡсаһын төҙөү проектын әҙерләй (монг. Амьтан ургамлын үндэсний хүрээлэн). Зоопарк Эрдэнэ сомоныда Улан-Баторҙан яҡынса 60 километр алыҫлыҡта урынлашырға һәм 20 гектарға яҡын майҙанға эйә булырға тейеш[15][16]  

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 Улаанбаатар хотын Амьтны хүрээлэн Дарханд  (монг.). 12 июль 2014 тикшерелгән.
  2. Mongolia  (инг.). 12 июль 2014 тикшерелгән.
  3. 3,0 3,1 Ulaanbaatar Mini ZOO  (инг.). 12 июль 2014 тикшерелгән.
  4. 4,0 4,1 Единственный зоопарк под угрозой закрытия. 12 июль 2014 тикшерелгән.
  5. ДВОРЕЦ-МУЗЕЙ БОГДО ХАНА экскурсия по дворцу Богдо Хана в Улан-Баторе. 12 июль 2014 тикшерелгән.
  6. 6,0 6,1 † Bogd Khaan's Menagerie  (инг.). 12 июль 2014 тикшерелгән.
  7. † Ulaanbaatar ZOO  (инг.). Worldwide Zoo Database. 12 июль 2014 тикшерелгән.
  8. Mongolia’s mini zoo makes an appearance in Darkhan  (инг.). 12 июль 2014 тикшерелгән.
  9. 100 амьтан, 1000 иргэн эсэргүүцлийн жагсаал хийнэ  (монг.). 26 июнь 2014 тикшерелгән.
  10. 100 амьтан, 1000 иргэн оролцсон эсэргүүцлийн жагсаал хийнэ гэв. Огноо: 2013-04-23 14:14:16  (монг.). 26 июнь 2014 тикшерелгән.
  11. Газрын асуудлыг шийдэхгүй бол 100 амьтан жагсаана гэв  (монг.). 26 июнь 2014 тикшерелгән.
  12. “Амьтны хүрээлэн үйл ажиллагаа явуулах хууль ёсны эрхгүй” гэв  (монг.). 26 июнь 2014 тикшерелгән.
  13. Амьтны хүрээлэнг хууль ёсны эрхгүй гэв  (монг.). 26 июнь 2014 тикшерелгән.
  14. Л.Сайнбат: Монголд үүнээс өөр амьтны хүрээлэн байхгүй  (монг.). 26 июнь 2014 тикшерелгән.
  15. Амьтан ургамлын үндэсний хүрээлэнтэй болно. 12 июль 2014 тикшерелгән.
  16. National Botanical and Zoological Gardens  (инг.). 12 июль 2014 тикшерелгән.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]