Ультрафиолет нурланыш

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
"Ультрафиолет" бите бында йүнәтелә.
Ультрафиолет нурланыш
Рәсем
Барлыҡҡа килтерә Катаракта[d]
Викимедиа исемлеге Википедия:Һәр тел бүлегендә булырға тейеш мәҡәләләр исемлеге
Commons-logo.svg Ультрафиолет нурланыш Викимилектә
Люминесценция минералов в ультрафиолетовом излучении

Ультрафиолет нурланыш (ультрафиолет нурҙары , УФ-нурланыш) — электромагнит нурланыш, күренмә һәм рентген нурланышы араһындағы спектр диапазонын алып тора. УФ-нурланыштың тулҡыны оҙонлоғо интервалы- 10-дан 400 нм (7,5·1014—3·1016 Гц). Термин лат. ultra — артып киткән, ары һәм фиолет (violet, миләүшә төҫ). Ябай һөйләш телендә «ультрафиолет» тип кенә йөрөтөлә[1].

Асыу тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

И. В. Риттер, 1804

Инфраҡыҙыл нурланыш асылғас, немец ғалимы- физик Иоганн Вильгельм Риттер күренмә спектрҙың икенсе яҡ осондағы тулҡын оҙонлоғо фиолет (миләүшә) төҫөнөкөнән ҡыҫҡараҡ нурланышты эҙләй башлай .

1801 йылда ул көмөш хлоридының яҡтылыҡ аҫтында күренмәй торған спектрҙың фиолет(миләүшә) төҫөнән ары нурланыш аҫтында тиҙерәк тарҡала башлауын аса. Көмөш хлориды яҡтылыҡ аҫтында ҡарая, спектрҙың төрлө өлөшө ҡарайыу тиҙлегенә төрлөсә тәҫьир итә. Спектрҙың фиолет өлөшөндә ул тиҙерәк ҡарая. Шул саҡта ғалимдар яҡтылыҡ өс айырым компоненттан тора тип килешә : окислительный йәки йылытыусы (инфраҡыҙыл) компонент, яҡтыртыусы компонент (күренеүсе яҡтылыҡ) һәм ҡайтанан тергеҙеүсе (ультрафиолет) компонент.

Спектрҙың өс айырым өлөшөнөң берҙәмлеге тураһында идея 1842 йылда Александр Беккерелдең, Мачедонио Меллони һәм башҡаларҙың хеҙмәттәрендә тәүге тапҡыр донъя күрә.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]