Азат Кашмир

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Азат Кашмир
Lua хатаһы: expandTemplate: template "lang-ks" does not exist.
Флаг[d]
Flag of Azad Kashmir.svg
Нигеҙләү датаһы 24 октябрь 1947
Рәсми тел Урду теле[d], кашмирский язык[d] һәм инглизсә
Дәүләт Flag of Pakistan.svg Пакистан
Административ үҙәк Музаффарабад[d]
Административ-территориаль берәмек Пакистан
Дәүләт башлығы Sardar Muhammad Yaqoob Khan[d]
Хөкүмәт башлығы вазифаһы премьер-министр Азад Кашмира[d]
Хөкүмәт башлығы Chaudhry Abdul Majeed[d]
Башҡарма власть Azad Jammu and Kashmir Council[d]
Закондар сығарыу органы Azad Jammu & Kashmir Legislative Assembly[d]
Ҡулланылған тел шина[d], Kundal Shahi[d], кашмирский язык[d] һәм Pahari-Potwari[d]
Халыҡ һаны 4 567 982 кеше (2008)
Административ рәүештә бүленә Mirpur Division[d], Muzaffarabad Division[d] һәм Poonch Division[d]
Сәғәт бүлкәте UTC+05:00[d]
Сиктәш Хайбер-Пахтунхва[d]
Майҙан 13 297 ± 1 км²
Рәсми сайт ajk.gov.pk
Урынлашыу картаһы
Позицион карта
Изображение печати/эмблемы
Категория с картами на Викискладе Maps of Azad Kashmir
Commons-logo.svg Азат Кашмир Викимилектә

Азат Джамму һәм Кашмир (урду آزاد جموں و کشمیر; ҡыҫҡаса — Азат  Кашмир) — элекке Кашмир кенәзлегенең пакистандар тарафынан идара ителгән өлөшө сиктәрендәге иң көньяҡ административ берәмек. Де-факто  Пакистандың өлөшө булып тора, рәсми рәүештә  Пакистан тарафынан үҙ хөкүмәте булған үҙ-үҙенә идара итеүсе  территория тип һанала[1]. Көнсығыштан — хәҙерге Һиндостан штаты Джамму һәм Кашмир[2], көнбайыштан — Пакистандың Хайбер-Пахтунхва,  төньяҡтан — Гилгит-Балтистан һәм көньяҡтан Пәнджәб провинциялары менән сиктәш. Административ үҙәге —  Мозаффарабад ҡалаһы. Азат Кашмирҙың  территорияһы — 11 639 км² , халҡы — яҡынса  4,5 млн кеше.

State symbols of Azad Jammu and Kashmir
State animal Largest Red Deer.jpg
State bird Lophophorus impejanus (Himalayan Monal) 3.JPG
State tree Platanus orientalis tree.JPG
State flower Rhododendron pontica-1.jpg
State sport Fairy meadows polo match.jpg

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Азат Кашмир   1947 йылдың октябрендә Кашмир халҡы яратмаған  махараджа Хари Сингхҡа ҡаршылыҡ  күрһәтеү билдәһе булараҡ иғлан ителә. Беренсе Һиндостан-Пакистан һуғышынан һуң  бөгөн ғәмәлдә булған сиктәр урынлаша, улар бары тик  Кашмир һәм Джамму географик төбәктәренең көнбайыш өлөштәрен генә  солғай (йәғни төп  Сринагар һәм Джамму ҡалалары Һиндостанда тороп ҡала). Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы резолюцияларына ярашлы,  Кашмирҙың статсусы   плебисцит йәки референдум юлы менән билдәләнергә тейеш; әммә референдум үткәреүҙән Һиндостан баш тарта һәм урындағы советтың Һиндостан составында булыуға ризалыҡ биреүен плебисцитты алмаштыра тип аңлата.  Ысын плебисцит үткәрелмәйенсә тороп,   Азат Кашмир ғәмәлдә Пакистандың  провинцияһы булып ҡалыуын дауам итә. Формаль йәһәттән  Азат Кашмир Һиндостандың  Джамму һәм  Кашмир штатынан айырылмай, ә ирекле Джамму һәм Кашмир штаты ваҡытлыса күренеш тип баһалана, ул бөтә территория Пакистан составына күскәнгә тиклем генә  йәшәй (аналогия — Сахара Ғәрәп Демократик Республикаһындағы Азат зона).  1950 йылдың сентябрендә Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының махсус вәкиле сэр Оуэн Диксон Джамму менән Кашмирҙы дини билдә буйынса бүлергә тәҡдим итә, әммә тәҡдимде Пакистан да, Һиндостан да кире ҡаға[3].

Округтары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Азат Джамму һәм Кашмир территорияларына өс төбәк инә, улар  ун округҡа бүленә:

Округ Төбәк Адм. үҙәк Майҙан,
км²[4]
Халыҡ һаны, кеше
(2009, баһа)
Тығыҙлыҡ,
кеше/км²
1 Бхимбер Мирпур Бхимбер 1516 401 000 265
2 Котли Мирпур Котли 1862 746 000 401
3 Мирпур Мирпур Мирпур 1010 419 000 415
4 Мозаффарабад Мозаффарабад Мозаффарабад 1642 615 000 375
5 Хаттиан Мозаффарабад Хаттиан-Бала 854 225 000 263
6 Нилум Мозаффарабад Атхмукам 3621 171 000 47
7 Пунч Пунч Равалакот 855 524 000 613
8 Хавели Пунч Форвард-Кахута 598 138 000 231
9 Багх Пунч Багх 770 351 000 456
10 Судхнати Пунч Паландри 569 278 000 489
Всего 13 297 3 868 000 291

Иҡтисады [үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Азат Кашмирҙа Пакистандың ҡеүәте буйынса өсөнсө урында торған гидроэлектр станцияһы  —  Мангла дамбаһы урынлашҡан.

Өҫтәмә мәғлүмәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2005 йылдың 8 октябрендә Азат Кашмирҙа Рихтер иҫәп шкалаһы буйынса 7,6 баллы ер тетрәү була. Ер Азат Кашмирҙың үзәге Мозаффарабад ҡалаһы эргәһендә тетрәй һәм әллә ни тәрәндә булмай. Ябай ҡоролмалар ҙур зыян күрә. Фараз итеүҙәр буйынса, 200 меңләп кеше һәләк була. Азат Кашмирҙың административ үҙәге булған Мозаффарабад ҡалаһы 80 процентҡа тиклем емерелә. Кашмирҙарғы ер тетрәү Көньяҡ Азияла һуңғы 100 йыл эсендә булған иң һәләкәтле ер тетрәү тип һанала.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Azad-Kashmir Encyclopædia Britannica
  2. Индия считает территорию Азад Кашмира частью своего штата Джамму и Кашмир
  3. Kashmir Between India and Pakistan Ҡалып:Webarchive
  4. Government of Azad Jammu and Kashmir (инг.)(англ.)