Атлант (анатомия)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Атлант
Gray86.png
Беренсе муйын умыртҡаһы йәки атлант
Gray305.png
Задняя атланто-затылочная мембрана и атлантоосевая связка. (Атлант виден в центре.)
Латинса исеме

atlas

Быуынтыҡтар

сверху затылочная кость, снизу второй шейный позвонок

Атлант (лат. atlas) — умыртҡалы хайуандарҙың беренсе муйын умыртҡаһы. Соңҡа һөйәге менән хәрәкәтсән тоташҡан. Шуға бәйле, башҡа муйын умыртҡаларынан айырмаһы бар.

Төҙөлөш үҙенсәлектәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Атлантта тән өлөшө һәм артҡы үҫенте булмай. Тән өлөшө яралғы үҫеше (эмбриональ) осоронда икенсе муйын умыртҡаһы менән ҡушылып үҫә (лат. axis) һәм теш формаһын ала (dens). Шуға ла, атланттың умыртҡа каналын төҙөүсе тишеме ҙур була. Ә тәне урынында ҡыҫҡа ғына дуға ҡала (anterior arcus). Алғы һәм артҡы дуғалар (posterior arcus) ике яҡтан ҡалынайған һөйәк массаһы менән тоташҡан (lateralis massae). Алғы дуғала тыш яғынан түмһәләге була (tuberculum anterius).

Алғы дуғаның эске йөҙөндә соҡор була (dentis fovea). Икенсе муйын умыртҡаһының теше шул соҡорға инеп ултыра. Ул атлантты икенсе муйын умыртҡаһы менән тоташтыра торған урын. (срединный атлантоосевой сустав).

Артҡы дуғала артҡы түмһәләй бар (posterius tuberculum). Ул үҫешеп етмәгән артҡы үҫентенең ҡалдығы булып тора.

Артҡы дуғаның өҫкө йөҙөндә ике яҡлап умыртҡа артерияһы үтә торған бураҙна (vertebralis sulcus arteriae) күренеп тора.

Анланттың ян яҡлап ике яҡтан да аҫҡы һәм өҫкө быуын урыны бар. Өҫкөләре (лат. facies articulares superiores) соңҡа һөйәгенең байырсалары (мыщелки) менән атлант-соңҡа быуыны төҙөй.

Аҫҡылары (facies articulares inferiores) икенсе умыртҡа һөйәгенең быуын урыны менән inferiores articulares facies) тоташа.

Үҫеш аномалияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Атлант аномалияһы булып, уның үҫеш осоронда соңҡа һөйәге менән ҡушылып үҫеү осрағы тора. (атлант ассимиляцияһы).

Тайпылыш йыш ҡына атланттың артҡы дуғаһының бүлемләнеүе менән бергә бара. Был осраҡта миеломенингоцеле — муйын бүлегендә умыртҡа кистаһы барлыҡҡа килә.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]