Умыртҡа

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Бил умыртҡаһы

Умыртҡа (лат. vertebra) — умыртҡалыҡты (умыртҡа бағанаһын) төҙөүсе айырым һөйәк.


Хордалылар тибына ҡараған бер төркөм хайуандарҙа эске һөлдәһенең төп нигеҙе (үҙәге) булып умыртҡалыҡ тора. Был төркөм хайуандарҙы умыртҡалылар тип атайҙар. Төрлө хайуандарҙа умыртҡалыҡты төҙөүсе умыртҡа һөйәктәре төрлө һанда була. Улар үҙ-ара хәрәкәтсән, ярым хәрәкәтсән тоташырға һәм ҡушылып үҫергә лә мөмкин. Хәрәкәтсән, ярым хәрәкәтсән тоташҡан умыртҡалар араһында һығылмалы кимерсәк ҡатлау (умыртҡа-ара диск) ята.Шул сәбәпле умыртҡалыҡ һығылмалы була.

Кешенең умыртҡа бағанаһы 5 бүлектән тора: муйын умыртҡалары (7), күкрәк умыртҡалары (12), бил умыртҡалары (5), ялғанып үҫкән һигеҙгүҙ умыртҡалары (5), ялғанып үҫкән 4-5 ҡоймос умыртҡалары. Умыртҡаларҙың дөйөм һаны 33—34.

Умыртҡа һөйәгенең төҙөлөшө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

һәр умыртҡа төп һөйәктән , һөйәк дуғаһынан һәм бер нисә үҫентенән тора. Был үҫентеләрҙең иң оҙоно артҡа табан йүнәлгән була. Төп һөйәк менән дуға араһында тишем бар. Умыртҡаларҙағы был тишемдәр бөтәһе бергә умыртҡа каналын төҙөйҙәр. Умыртҡа каналы үҙенең эсендә урынлашҡан арҡа мейеһен яҡшы һаҡлай.

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Атлас анатомии человека
  • Русско-башкирский толковый словарь медицинских терминов (М.Т.Азнабаев, 2007)
  • Русско-башкирский словарь медицинских терминов (В.З.Гумеров, 1981)

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]