Беларусь Республикаһы гербы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
БеларусьРеспубликаһы гербы

Official coat of arms of the Republic of Belarus (v).svg

Детали
Утверждён

1995 йылдың 7 июнендә раҫланған (2012 йылда үҙгәртеүҙәр индерелде)

Ранние версии

Coat of arms of Belarus (1918, 1991-1995).svg
Беларусь Республикаһы Гербы1991—1995 йй. Авторҙары: Е. Кулик һәм В. Круковский
Coat of arms of Belarus.svg
Беларусь Республикаһы Гербы 1995—2012 йй.

Беларусь Республикаһы гербы (Белору́ссияның, Белару́стең, бел. Герб Беларусі) — Беларусь Республикаһы флагы, гимны менән бер рәттән төп дәүләт символы. 1991 йылдың 19 сентябренән бирле ҡуланыла һәм Беларусь Республикаһы Юғары Советы ултырышында ҡабул ителеп, 1995 йылдың 7 июнендә Белоруссияла үткән Референдум һөҙөмтәһендә элекке «Погоня» гербын алмаштыра. Өлгө итеп 1950 йылда рәссам Иван Иванович Дубасов төшөргән Белорус ССР-ы гербы алына.

2012 йылда Белоруссия гербына үҙгәрештәр индерелә, атап әйткәндә, шрифты һәм ер шары һүрәтендәге төҫтәре бер аҙ үҙгәртелә[1].

Тасуирлау[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

« Беларусь Республикаһы гербы ер шары үренән ҡалҡҡан ҡояштың алтын нурҙарына һалынған көмөш ерлек өҫтөндә Беларусь Республикаһының йәшел контуры төшөрөлгән һүрәтте һынландыра. Ерлектең үрге нөктәһендә биш саталы ҡыҙыл йондоҙ һүрәтләнгән. Гербтың һул яҡ ситендә клевер сәскәһе ҡушып, уң яҡ ситендә етен сәскәһе ҡушып үрелгән алтын башаҡтар веногы. Дәүләт гербы нигеҙенә, веноктың уртаһына, алтынлатылған хәрефтәр менән «Рэспубліка Беларусь» (Беларусь Республикаһының «Беларусь Республикаһының дәүләт символдары тураһында» 301-3-сө Законы, 2004 йыл, 5 июль) тип яҙылған һәм ул ике яҡтан да өс тапҡыр ҡыҙыл-йәшел таҫма менән уратылған.[2] »

Алдағы герб[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Тасуирлау

Беларусь Республикаһы Дәүләт гербы «Погоня» Беларусь Республикаһының суверенитеты символы булып тора, белорус халҡының тарихи юлын, күп быуаттар дауамында уның дәүләтселеге йәшәүен һәм үҫеүен сағылдыра.

Беларусь Республикаһының Дәүләт гербы — ҡыҙыл төҫтәге ҡалҡанға аҡ (көмөш) төҫтә баҫтырыу (погоня) күренеше төшөрөлгән һүрәт.

Баҫтырыу һүрәтләнеше хәрәкәт итеүсе ҡораллы һыбайлынан ғибәрәт. Уның уң ҡулында горизонталь рәүештә күтәрелгән ҡылыс, һул ҡулында — аҡ ерлегенә алты саталы алтын тәре төшөрөлгән ҡалҡан. Һыбайлының һул яғында ҡылыс яны (ножны), эйәре аҫтынан аҫылынып төшкән өс саталы серге (ат ябыуы - попона)[3].

Авторҙары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Евгений Кулик һәм Владимир Круковский.

Ҡабул итеү датаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

19.09.1991 й.

Гербтың тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Рәсәй империяһының Ҙур Гербында белорус һәм литва кенәзлектәре һәм өлкәләре 1882.
Белорус Халыҡ Республикаһы Гербы 1918—1919.
Коллаборационист Белорус үҙәк радаһының мисәте 1943—1944.

Бөйөк Литва Кенәзлеге Рәсәй составында[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бөйөк Литва кенәзлеге Рәсәй империяһына ҡушылғандан һуң, кенәзлектең элекке гербы булып хеҙмәт иткән боронғо Баҫтырыу (Погоня) һүрәтләнеше хәҙерге Белоруссия һәм Вилен крайы территорияһы символы булған[4]. Баҫтырыу (Погоня) хәҙерге заман Белоруссияһы территорияһындағы бөтөн воеводстволарҙың (шулай уҡ Вилен һәм Белосток) гербтарында ла һүрәтләнгән. Рәсәй империяһының Ҙур Гербын 1882 йылда раҫлағандан һуң, унда, Погонялы (Баҫтырыу), айыулы Жемайтия (Самогит) һәм бүреле (Мстислав кенәзлеге) бер нисә герб һыйҙырған «Белорус һәм Литва кенәзлектәре һәм өлкәләре» гербы ла урын алған.

Февраль революцияһынан һуң[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Февраль революцияһынан милләтселек йүнәлешендә торған интеллигенция белорустар күп йәшәгән территорияларҙа автономия талап итә башлаған. 25 марта 1918 йылдың 25 мартында немец оккупацияһы шарттарында бер нисә милли хәрәкәт вәкилдәре бойондороҡһоҙ Белорус Халыҡ Республикаһы (БНР) булдырыу тураһында иғлан итә: «Ад гэтаго часу Беларуская Народная Рэспубліка абвешчаецца Нізалежнай і Вольнай Дзяржавай». «Погоня» («Баҫтырыу») һүрәтләнеше дәүләт символы булараҡ раҫланған. Дөрөҫөн әйткәндә, «съездарҙа беҙҙең крәҫтиәндәр, беҙгә автономия кәрәкмәй тигәнерәк һүҙҙәр ысҡындырҙы, ләкин улар быны белеп еткермәүҙән һәм томана булыуҙан шулай тине … Халыҡ — ул шәп нәмә, ләкин уға һөйләргә, аңлатырға кәрәк, уға иң алда мәғрифәт таратырға, өйрәтергә кәрәк, шунан һуң ғына уны кәңәшләшергә саҡырырға кәрәк» (Я.Лёсік. Аўтаномія Беларусі. Мн. 1917). БНР бер нисә ай ғына йәшәп ҡала. Ҡыҙыл Армия ғәскәрҙәре ингәс, Белорус Халыҡ Республикаһы хөкүмәте Көнбайышҡа эмиграциялана.

Бойондороҡһоҙлоҡ алғандан һуң[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Coat of arms of Belarus (1918, 1991-1995).svg
Coat of arms of Lithuania.svg
Гербтар: Белоруссия (Беларусь Республикаһы гербы, 1991—1995 (һулда) һәм Литва Республикаһы гербы, 1992 йылдан (уңда)

Мәсәкүҙә август «путчы» башланғандан һуң, БССР Юғары Советы 1991 йылдың 19 сентябрендә яңы герб — Погоня гербын раҫлай, ә ысынында иһә Белоруссияла Белорус Халыҡ Республикаһы һәм Бөйөк Литва кенәзлеге гербын тергеҙә. Бойондороҡһоҙлоҡ иғлан ителгәндән һуң, үҙен шулай уҡ Бөйөк Литва кенәзлеге вариҫы тип һанаған Литва ла был символды һайлай. Тарихта һирәк осраған ситуация барлыҡҡа килгән - ике күрше дәүләттең бер үк символға эйә булыуы дипломатик протокол өсөн айырым проблемалар тыуҙыра. 1992 йылда Литва республикаһы гербындағы Погоняның һынланышын үҙгәрткән һәм шулай уҡ Һыбайлының ҡалҡанын, сергеһен һәм сбруйын (егеү ҡаралдыларын) күк төҫкә «буяй». 1995 йылдың 14 майында милли референдумда Белоруссия президенты Александр Лукашенконың Белоруссия дәүләт символдарын Белорус Совет Социалистик Республикиаһы нигеҙендә тергеҙеү тураһындағы тәҡдиме яҡлау таба[6].

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Белорус ССР-ы гербы
  • Погоня (герб)
  • Беларусь Республикаһы гербы
  • Аҡ-ҡыҙыл-аҡ флаг (Белоруссия)
  • Белоруссиияла референдум (1995)
  • Украина гербы

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Флаг и герб Беларуси: какие изменения произошли в 2012 году и как создаются символы белорусской государственности
  2. Государственный герб Республики Беларусь на странице посольства Республики Беларусь в Российской Федерации
  3. "Наука и жизнь", №11, 1993 г.
  4. Герб Литвы  (лит.). Сейм Республики Литвы (2006-01-10). 29 октябрь 2008 тикшерелгән.
  5. Золотые серп и молот на красном фоне в лучах восходящего солнца, вокруг - венец из колосьев и надписи: "Социалистическая Советская Республика Белоруссии" и "Пролетарии всех стран, соединяйтесь!". См.Конституция ССРБ (3.2.1919) ст. 31
  6. Ҡалып:Be icon Symbols of the Belarusian People’s Front.(недоступная ссылка) Retrieved 7 March 2006.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡалып:Беларусь в темах

Категори:Белоруссия дәүләттәре гербтары Категория:Белоруссияның дәүләт символдары Категория:Белоруссия гербтары