Немец теле

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү

Ҡалып:Тел

Неме́ц теле́ йәиһә әлмә́н теле́, (нем. Deutsch, Deutsche Sprache) — герман төркөмөнөң көнсығыш герман төркөмсәһенә ҡараған тел. Германияла, Австрияла, Швейцарияла немец теле дәүләт теле, ә Люксембургта, Лихтенштейнда һәм Көнсығыш Бельгияла рәсми тел булып һанала. 100 миллион тирәһе кеше немец телен туған теле рәүешендә белә.

Хәҙерге немец теле үрге һәм түбәнге әлмән диалекттарына бүленә. Яҙмаһы — латин әлифбаһы. Грамматик төрө буйынса немец теле флектив-аналитик тел була.

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Инглиз теленә яҡын. Көнбайыш‑герман ҡәбиләләре (алеман, баювар, сакс, туринг, франк, хат) теленә барып тоташа. Немец теле түбәнге-немец, урта-немец һәм көньяҡ‑немец төркөмдәре диалекттарын айырып йөрөтәләр, уларҙың һәр береһе көнбайыш һәм көнсығыш төркөмсәләргә бүленә; Швейцарияла – алеман, Люксембургта мозель-франк диалекттары бар. Әҙәби теле XVIII быуат аҙағында көнсығыш‑урта‑немец һәм көньяҡ‑немец диалекттары нигеҙендә формалаша. Немец теле фонетикаһында һүҙ башында һуҙынҡылар ҡаты итеп әйтелә; морфема аҙағында яңғырау тартынҡылар һаңғыраулана: [ä], [ö], [ü], [äu] һуҙынҡылары өсөн умлаут күренеше хас. Һүҙьяһалышта аффиксация һәм һүҙҙәрҙе ҡушыу өҫтөнлөк итә; субстантивациялары киң таралған: “laufen” (йүгерергә) — “das Laufen” (йүгереү), “alt” (ҡарт) — “der Alte” (ҡарт кеше), “die Alte” (ҡарсыҡ), “das Alte” (иҫке) һәм башҡа Һүҙлек составында инглиз, итальян, латин телдәренән, француз теленән, шулай уҡ славян телдәренән үҙләштерелгән һүҙҙәр бар. Һөйләмдәрҙең төп тибы — ҡылымлы. Яҙыу латин алфавиты нигеҙендә башҡарыла. Хәҙерге немец алфавиты 26 хәрефтән тора.

Башҡортостанда немец теле[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2002 йылғы мәғлүмәттәр буйынса, Башҡортостанда немец теле белгән кешеләр һаны — яҡынса 64,9 мең, уларҙың 8,2 меңдән ашыуы — немец милләтенән. Немец теле Башҡортостандың байтаҡ урта һәм юғары уҡыу йорттарында мотлаҡ уҡытыла торған сит телдәр иҫәбенә инә; Благовар районының Алексеевка, Викторовка, Яңы Никольский, Пришиб, Таң ауылдары мәктәптәрендә, шулай уҡ Өфө ҡалаһының 86‑сы гимназияһында туған тел итеп өйрәнелә. Башҡорт дәүләт университетында, Башҡорт дәүләт педагогия университетында һәм башҡа юғары уҡыу йорттарында немец теле буйынса белгестәр әҙерләйҙәр. А. Н. Антышев, Р. Ғ. Ғатауллин, А. П. Майоров, Р. З. Мерәҫов һәм башҡа ғалимдар етәкселегендә немец филологияһы буйынса фәнни‑тикшеренеү эштәре алып барыла. Немецса‑урыҫса‑башҡортса уҡыу‑уҡытыу һүҙлектәре, белешмәләр нәшер ителә, Германияла Эрсен‑Раш Маргарет башҡорт телен уҡытыуҙы ойошторған.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Мурясов Р.З. Сопоставительная морфология немецкого и башкирского языков. Глагол. Уфа, 2002.

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Википедия Был мәҡәлә тамамланмаған. Һеҙ уны мөхәррирләп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
Был иҫкәрмәне дөрөҫөрәге менән алмаштырырға кәрәк.