Австрия

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Австрийская Республикаһы
нем. Republik Österreich
хорв. Republika Austrija
венг. Osztrák Köztársaság
слов. Republika Avstrija
Австрия гербы Австрия
Австрия флагы Австрия гербы
EU-Austria.svg
Гимн: Австрия гимны
Бойондороҡһоҙлоҡ яулауы Австро-Венгрия тарҡалыуы (17 октябрь 1918 йыл иленән)
Рәсми телдәр немец
Баш ҡала Вена
Иң ҙур ҡалалары Вена, Грац, Линц, Зальцбург, Инсбрук
Идара итеү формаһы Федератив республикаһы
Федераль Президенты
Федераль Канцлер
Хайнц Фишер
Вернер Файман
Территория
  • Барыһы
  • % һыу.
112 урын
83 871 км²
1,7%
Халыҡ
  • Барыһы (2013)
  • Тығыҙлыҡ
94 урын
8 420 010
100,2 кеше/км²
ЭТП
  • Бөтәһе (2013)
  • Кеше башына
35 урын
380,5 млрд $
42 082 $
Валюта евро
Интернет-домен .at, .eu
Телефон коды +43
Сәғәт бүлкәте UTC +1


А́встрия (нем. Österreich), рәсми исеме А́встрия Республика́һы (нем. Republik Österreich) — Үҙәк Европала урынлашҡан ил, идара итеү формаһы буйынса парламентар һәм демократик республика. Австрия 9 федераль штаттан тора.

1955 йылдан башлап Австрия Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы ағзаһы, 1995 йылдан — Европа Берләшмәһе ағзаһы.

Дәүләт төньяҡтан Германия һәм Чехия менән, көньяҡтан Словения һәм Италия менән, көнбайыштан Швейцария һәм Лихтенштейн менән, көнсығыштан Словакия һәм Венгрия менән сиктәш.

Дәүләт төҙөлөшө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1920 йылда ҡабул ителгән Конституция буйынса Австрия — федератив һәм парламентар демократик дәүләт. Шул Конституция буйынса Австрия 9 федераль штаттан (нем. Bundesländer) тора. Дәүләт башлығы — Федераль Президент, хөкүмәт башығы — Федераль Канцлер.

Австрияның административ-территориаль бүленеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Австрияның федераль штаттары (Bundesländer)
Федераль штаты Башҡалаһы
(1) Бургенланд Айзенштадт
(2) Каринтия (Kärnten) Клагенфурт (Klagenfurt)
(3) Түбәнге Австрия (Niederösterreich) St. Pölten
(4) Үрге Австрия (Oberösterreich) Линц
(5) Зальцбург (Salzburg) Зальцбург
(6) Штирия (Steiermark) Грац
(7) Тироль (Tirol) Иннсбрук
(8) Форарльберг Брегенц
(9) Вена (Wien) Вена
The States of Austria Numbered.png

Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Австрия тарихы
Austria Bundesadler.svg

Тарихҡа тиклем Австрия
Норик һәм Реция
Көнсығыш марка
Австрия герцоглығы
Австрия Эрцгерцоглығы
Изге Рим империяһы
(Габсбург монархияһы)
Австрия империяһы
Австро-Венгрия
Беренсе республика
Альп һәм дунай рейхсгау
Союз оккупацияһы
Икенсе республика

Халҡы — 8,4 млн кеше (2010), 98 % — австрийҙар. Рәсми тел — немец теле. Диндарҙарҙың күпселеге — католиктар.

География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Үҙәк Европала урынлашҡан дәүләт. Майҙаны 83 871 км². Австрия 70 % майҙаны диңгеҙ кимәленән 900 м бейеклектә урынлашҡан таулы ил. Илдең ҙур өлөшөн Көнсығыш Альр тауҙары биләп тора. Тауҙың иң юғары нөктәһе — Гросглокнер (3797 метр) тауы, был тауҙа Европалағы иң ҙур Пастерце боҙлоғо урынлашҡан. Иң түбән нөктә — диңгеҙ кимәленән 145 метр түбәнлектә урынлашҡан Нойзидлер-Зе күле.

Климат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Австрия климаты уртаса, континенталь климатҡа күсеүсе, һәм бейеклеккә бәйле. Йылы ҡояшлы йәйҙең уртаса температураһы +20ºС. Юғарыраҡ күтәрелгән һайын төнгө температура нульгә етергә мөмкин. Ҡыш тигеҙлектәрҙә йомшаҡ, температура −2 °C тирәһе. Таулы урындарҙа ҡыш һалҡын, температура −14ºС тирәһе. Яуым-төшөм бейеклек һәм рельефҡа ҡарап йылына 500 — 3000 мм.

Башҡортостан менән бәйләнеш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Европа илдәре
Австрия · Әзербайжан* · Албания · Андорра · Беларусь · Бельгия · Болгария · Босния һәм Герцеговина · Ватикан · Бөйөк Британия · Венгрия · Германия · Греция · Грузия* · Дания · Ирландия · Исландия · Испания · Италия · Ҡаҙағстан* · Латвия · Литва · Лихтенштейн · Люксембург · Македония · Мальта · Молдова · Монако · Нидерландтар · Норвегия · Польша · Португалия · Рәсәй* · Румыния · Сан-Марино · Сербия · Словакия · Словения · Төркиә* · Украина · Финляндия · Франция · Хорватия · Черногория · Чехия · Швейцария · Швеция · Эстония

Аланд утрауҙары · Гибралтар · Шпицберген


Косово · Днестр буйы республикаһы


Европала һәм Азияла*
LocationEurope.png
  1. Һанлы исемлектең бер юлы
Европа Берләшмәһе
АвстрияБельгияБолгарияБөйөк БританияВенгрияГерманияГрецияДанияИрландияИспанияИталияКипрЛатвияЛитваЛюксембургМальтаНидерландтарПольшаПортугалияРумынияСловакияСловенияФинляндияФранцияЧехияШвецияЭстония