Үзбәкстан

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Үзбәкстан Республикаһы
O'zbekiston, Ўзбекистон, O'zbekiston Respublikasi, Ўзбекистон Республикаси[1]
Flag of Uzbekistan.svg Герб Үзбәкстан
Флаг Герб
Гимн: «Serquyosh hur o'lkam (Мой солнечный и свободный край)»
Узбекистан на глобусе.svg
Дата независимости 31 август 1991 йыл (от СССР)
Официальный язык үзбәк
Столица Ташкент
Крупнейшие города Ташкент, Сәмәрҡәнд, Наманган, Фәрғәнә, Бохара, Әндижан, Нуҡус
Форма правления президентская республика[2]
Президент
Премьер-министр
Председатель сената
Шавкат Мирзиёев
Абдулла Арипов
Нигматилла Юлдашев
Госрелигия Ислам
Территория
• Всего
• % водной поверхн.
56-я в мире
447 400[3] км²
4,9
Халыҡ
• Оценка (2017)
Плотность

32 345 000[4] чел. (41-е)
72 чел./км² (64-я)
ВВП (ППС)
  • Итого (2015)

188.329 млрд. долл.
Валюта һум (UZS, код 860)
Интернет-домен .uz[d]
Код ISO UZ
Код МОК UZB
Телефонный код +998
Часовые пояса UTC+5

Үзбәкстан (үзб. O'zbekiston, Ўзбекистон), йәки Үзбәкстан Республикаһы (үзб. O'zbekiston Respublikasi, Ўзбекистон Республикаси) — Үҙәк Азиялағы дәүләт. Төньяҡ-көнсығышта, төньяҡта һәм төньяҡ-көнбайышта Ҡаҙағстан, көньяҡта Афғанстан, көнсығышта Ҡырғыҙстан, көньяҡ-көнбайышта һәм көньяҡта Төркмәнстан, көньяҡ-көнсығышта Тажикстан менән сиктәш.

Административ бүленеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Республикала 12 өлкә, 1 республика, шул иҫәптән республика ҡарамағындағы бер ҡала (Ташкент) иҫәпләнә.

Үзбәкстандың административ бүленеше
Төбәк Административ үҙәк Майҙаны (км²) Халҡы
1 Әндижан өлкәһе Әндижан 4 240 2 857 300
2 Бохара өлкәһе Бохара 39 400 1 785 400
3 Жизак өлкәһе Жизак 20 500 1 250 100
4 Ҡашҡадаръя өлкәһе Карши 28 400 2 958 900
5 Навои өлкәһе Навои 110 800 913 200
6 Наманган өлкәһе Наманган 7 900 2 554 200
7 Сәмәрҡәнд өлкәһе Сәмәрҡәнд 16 800 3 584 600
8 Сурхандаръя өлкәһе Термез 20 800 2 358 300
9 Һырдаръя өлкәһе Гөлстан 5 100 777 100
10 Ташкент өлкәһе Нурафшон 15 300 2 644 400
11 Фәрғәнә өлкәһе Фәрғәнә 6 800 3 564 800
12 Хәрәзем өлкәһе Гүргәнж 6 300 1 715 600
13 Ҡарағалпаҡстан Республикаһы Нуҡус 166 600 1 791 100
16 Ташкент — республика ҡарамағындағы ҡала 335 2 371 300

Иҡтисад[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Дөйөм эске продуктта ауыл хужалығы өлөшө 25,9%, сәнәғәт өлөшө 13,2%, хеҙмәт күрһәтеү тармағы өлөшө 60,9 процентты тәшкил итә.

Төп экспорт партнерҙары — Ҡытай(25%), Швейцария(22%), Ҡаҙаҡстан(16%), Рәсәй(14%), Төркиә(13%), Франция (2,1%), Украина (1,2%).

Экспортлана торған тауарҙар — ҡиммәтле металдар (алтын), текстиль (элгән еп, сей мамыҡ, футболкалар, һ.б.), нефть һәм газ, металдар (баҡыр, тутыя), аҙыҡ-түлек, машиналар, химия (радиоактив матдәләр, азот ашламалары, һ.б.), һ.б.

Төп импорт партнерҙары — Рәсәй(25%), Ҡытай (21%), Көньяҡ Корея (16%), Ҡаҙаҡстан (8,3%), Германия (4,9%), Төркиә (4,8%), Украина (2,4%), Италия (1,6%), Һиндстан.

Импортланған тауарҙар — һауа һурғыстар, телефондар, төҙөлөш машиналары, транспорт (автомобил өлөштәре, йөк автомобилдәре, осҡостар, бурлаҡтар, тракторҙар), металдар (тимер махсуслаштырыу, алюминий, химия махсуслаштырып (дарыуҙар, ҡан, һ.б.), минераль махмутлар, пластмасса һәм каучук, ағас эшләнмәләре, аҙыҡ-түлек (он, бойҙай, сәй, һ.б.), текстиль, кизе-мамыҡтан тегелгән әйберҙәр.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Названия государства «Республика Узбекистан» и «Узбекистан» по конституции равнозначны.
  2. Атлас мира: Максимально подробная информация. Рук. проекта: А. Н. Бушнев, А. П. Притворов.— М.:АСТ, 2017.— С.40
  3. Книга фактов ЦРУ
  4. Население Узбекистана приблизилось к 33 млн. человек. Государственный комитет Республики Узбекистан по статистике

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]