Сталин Иосиф Виссарионович

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Иосиф Виссарионович Сталин
Иосиф Виссарионович Джугашвили
груз. იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი
CroppedStalin1943.jpg
1-се/-сы етәксе: СССР Министрҙар Советы председателе
19 март 1946 — 5 март 1953
Алдан килеүсе: Вазифа раҫланған; СССР Халыҡ Комиссарҙары Советы председателе
Дауамсыһы: Георгий Максимилианович Маленков
Флаг
1-се/-сы етәксе: СССР Ҡораллы Көстәре Халыҡ комиссары
25 февраль 1946 — 3 март 1947
Алдан килеүсе: Вазифа раҫланған; СССР-ҙың Оборона Халыҡ комиссары
Дауамсыһы: Николай Александрович Булганин
15 март 1946 — СССР Ҡораллы Көстәре министры
Флаг
3-се/-сы етәксе: СССР Оборона Халыҡ комиссары
19 июль 1941 — 25 февраль 1946
Алдан килеүсе: Семён Константинович Тимошенко
Дауамсыһы: Вазифа бөтөрөлә; СССР Оборона Халыҡ комиссары
Флаг
4-се/-сы етәксе: СССР Халыҡ комиссарҙары Советы председателе
6 май 1941 — 15 март 1946
Алдан килеүсе: Вячеслав Михайлович Молотов
Дауамсыһы: Вазифа бөтөрөлә; СССР Халыҡ комиссарҙары Советы председателе
Флаг
1-се/-сы етәксе: РСФСР эшсе-крәҫтиәндәр инспекцияһы Халыҡ комиссары
24 февраль 1920 — 25 апрель 1922
Алдан килеүсе: Вазифа раҫлана; РСФСР дәүләт контроле халыҡ комиссары
Дауамсыһы: Александр Дмитриевич Цюрупа
Флаг
2-се/-сы етәксе: РСФСР дәүләт контроле халыҡ комиссары
30 март 1919 — 7 февраль 1920
Алдан килеүсе: Ландер, Карл Иванович
Дауамсыһы: Вазифа бөтөрөлә; РСФСР эшсе-крәҫтиәндәр инспекцияһы Халыҡ комиссары
Флаг
1-се/-сы етәксе: РСФСР милләт эштәре буйынса Халыҡ комиссары
26 октябрь (8 ноябрь1917 — 7 июль 1923
Алдан килеүсе: Вазифа бөтөрөлә
Дауамсыһы: Вазифа бөтөрөлә
Флаг
1-се/-сы етәксе: ЦК ВКП(б) Генераль секретары
3 апрель 1922 — 10 февраль 1934
Алдан килеүсе: Вазифа булдырыла
Дауамсыһы: Вазифа бөтөрөлә
 
Партия: КПСС (18981953)
Тыуған: 21 декабрь 1879({{padleft:1879|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:21|2|0}})
Гори, Тифлисс губернаһы, Рәсәй империяһы
Вафат: 5 март 1953({{padleft:1953|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:5|2|0}}) (73 йәш)
Волынское, Кунцев районы, Мәскәү өлкәһе, СССР
Ерләнгән: В. И. Ленина һәм И. В. Сталин мавзолейы (1953—1961); Кремль стенаһында некрополь (1961)
Атаһы: Виссарион Иванович Джугашвили
Әсәһе: Екатерина Георгиевна Геладзе
Ҡатыны: Сванидзе Екатерина Семёновна (1904—1907)
Аллилуева Надежда Сергеевна (1919—1932)
Балалары: улдары: Яков (1907—1943) и Василий (1921-1962)
дочь: Светлана (1926—2011)
приёмный сын: Артём (1921-2008)
 
Хәрби хеҙмәт
Хеҙмәт иткән йылдары: 19181922
19411953
Принадлежность: Рәсәй Совет Федератив Социалистик Республикаһы РСФСР
Советтар Союзы СССР
Хәрби звание: Ҡалып:СССР, Генералиссимус
Командалыҡ иткән: РВСР ағзаһы (1918—1922)
Төньяҡ Кавказ хәрби округы (1918)
Көньяҡ фронта хәрби революцион советы председателе (1918)
СССР Ҡораллы Көстәренң Главнокомандующийы (1941 йылдан)
СССР)
 
Автограф: Stalin Signature.svg
 
Наградалары: СССР наградалары:
Советтар Союзы Геройы Социалистик Хеҙмәт Геройы
«Победа» ордены
«Победа» ордены
Ленин ордены Ленин ордены Ленин ордены Ҡыҙыл Байраҡ ордены
Ҡыҙыл Байраҡ ордены Ҡыҙыл Байраҡ ордены Орден Суворова I степени
«XX лет Рабоче-Крестьянской Красной Армии» миҙалы
«Мәскәүҙе обороналаған өсөн» миҙалы «Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн 1941–1945 йй.» миҙалы «Японияны еңгән өсөн» миҙалы
«В память 800-летия Москвы» миҙалы

Депутат ВС СССР

Ио́сиф Виссарио́нович Ста́лин (ысын фамилияһы — Джугашви́ли, груз. იოსებ ჯუღაშვილი; Ҡалып:СС2 (рәсми мәғлүмәт буйынса 9 (21) декабрь 1879(18791221)), Гори, Тифлис губернаһы, Рәсәй империяһы — 5 март 1953, Волынское, Кунцев районы, Мәскәү өлкәһе, СССР) Рәсәй империяһы — революционер, совет сәйәси, дәүләт, хәрби һәм партия эшмәкәре; Халыҡ-ара коммунистик һәм эшселәр хәрәкәте эшмәкәре, марксисм-ленинизмдың теоретигы һәм пропагандисы.

Сталин йәшәгән осорҙа уның 1934 йылға тиклем яҙылған әҫәрҙәре 13 томда нәшер ителә. 1920 йылдарҙың аҙағынан 1953 йылда үлгәнгә тиклем СССР-ҙың алыштырғыһыҙ етәксеһе.

Сталин хакимлек иткән дәүерҙә СССР һәм донъя тарихында мөһим ваҡығалар була: индустриалләштереү, коллективлаштырыу, кулакты юҡҡа сығарыу, ҙур террор, репрессиялар, халыҡтарҙы депортациялау, ГУЛаг лагерҙары булдырыу, 1932—1933 йылдарҙағы аслыҡ, Финляндияға баҫып инеү, СССР-ҙы Милләттәр Лигаһынан сығарыу, Ҡыҙыл Армияла репрессиялар, Икенсе донъя һуғышы, Көнбайыш Европа һәм Көнсығыш Азия илдәрендә социалистик ҡоролош төҙөү, шәхес культы, тоталитаризм диктатураһы[1], совет атом бомбаһын эшләү, һалҡын һуғыш башланыу.

Һаналған ваҡиғалар буйынса йәмғиәт фекере төрлөлөгө һәм күп осраҡта ҡапма-ҡаршылығы менән айырыла.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

  1. Большой энциклопедический словарь. / Под ред. А. М. Прохорова. 2-е изд. — М.: Норинт, 2004. ISBN 5-7711-0004-8
Сәйәси эшмәкәр Был сәйәси эшмәкәр тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.