Томск

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ҡала
Томск
Tomsk, Lenin Avenue.JPG
Флаг Герб
Флаг Герб
Ил

Рәсәй

Федерация субъекты

Томск өлкәһе

Координаталар

56°29′19″ с. ш. 84°57′08″ в. д.HGЯO

Эске бүленеш

4 район: Кировский, Ленинский, Октябрьский, Советский

Мэр

Иван Кляйн

Нигеҙләнгән

1604

Ҡала с

1629

Майҙаны

294,6 км²

Бейеклеге

80 м

Халҡы

557 179 кеше (2014)

Телефон коды

+7 3822

Почта индексы

634xxx

Автомобиль коды

70

ОКАТО коды

69 401

ОКТМО коды

69 701 000 001

Рәсми сайт

admin.tomsk.ru  (рус.)

Награды

Октябрь Революцияһы ордены

Томск (Рәсәй)
Томск
Томск
Томск (Томск өлкәһе)
Томск

ТомскТомск өлкәһенең административ үҙәге. Томь ярында ята. 557 179 кеше йәшәй (2014).

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

XVII—XIX[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

160 йылда Мәскәүгә Борис Годунов һарайына Урыҫ дәүләтенә инеү тураһындағы ғариза менән кенәз Тоян етәкселегендә Себер татарҙары илслеге килә [1].

Совет осоро[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2006 йылда Томскиҙа Ангела Меркель һәм Владимир Путин осраша[2][3].

Фән һәм мәғариф[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Халыҡ хужалығы һәм дәүләт хеҙмәте академияһы(РАНХиГС) филиалы.
  2. Томск политехник университеты
  3. Томск медицина университеты

Билдәле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Климат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡала климаты
Күрһәткес Ғин Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Йыл
Абсолют максимум, °C {{{Ғин_а_макс}}} 7,1 17,7 26,5 34,4 34,7 35,9 33,8 31,7 25,1 11,6 6,5 35,1
Уртаса максимум, °C {{{Ғин_ср_макс}}} −9,6 −1,1 7,0 17,5 22,3 24,8 21,7 14,4 6,0 −4,8 −11,1 6,2
Уртаса температура, °C {{{Ғин_ср}}} −14,7 −7 1,3 10,4 15,8 18,7 15,7 9,0 1,7 −8,3 −15,1 0,9
Уртаса минимум, °C −20,9 −18,9 −11,9 −3,3 4,7 10,5 13,7 11,1 5,1 −1,3 −11,4 −18,9 −3,5
Абсолют минимум, °C −55 −51,3 −42,4 −31,1 −17,5 −3,5 1,5 −1,6 −8,1 −29,1 −48,3 −50 −55
Яуым-төшөм нормаһы, мм 35 24 25 34 41 61 75 67 50 55 52 49 568
Сығанаҡ: [5]
Ҡояш уты, айға сәғәт[6].
Месяц Янв Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Год
Солнечное сияние, ч 56 105 171 225 257 315 316 254 171 87 51 40 2048

Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

йыл тыуған Улем үсеш
2002 5179 6279 -1100
2005 5800 6457 -657
2006 6115 6011 104
2007 6545 5857 688
2008 7143 5945 1198
2009 7621 6130 1491
йыл тыуған, 1 мең кешеғә Улем, 1 мең кешеғә үсеш, 1 мең кешеғә
2002 10,7 13,0 -2,3
2005 11,4 12,7 -1,3
2006 12,0 11,8 0,2
2007 12,7 11,4 1,3
2008 13,8 11,5 2,3
2009 14,5 11,7 2,8

Милли составы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Милли состав[7]:

милләт Һаны Өлөш
урыҫтар 474 810 91,76 %
татарҙар 8896 1,72 %
украиндар 5093 0,98 %
немецтар 3816 0,74 %
үзбәктәр 3264 0,63 %
әзербайжандар 2894 0,56 %
әрмәндәр 2124 0,41 %
белорустар 1434 0,28 %
ҡаҙаҡтар 1306 0,25 %
ҡырғыҙҙар 1244 0,24 %
корейҙар 1059 0,20 %
сыуаштар 970 0,18 %
тывалар 966 0,18 %
бүрәттәр 816 0,15 %
тажиктар 739 0,14 %
йәһүдтәр 639 0,06 %
алтайҙар 477 0,09 %
хакастар 455 0,08 %
поляктар 431 0,08 %
молдавандар 421 0,08 %
милләт Һан өлөш
хань 396 0,07 %
сегәндәр 386 0,07 %
башҡорттар 372 0,07 %
мордвалар 358 0,07 %
грузиндар 341 0,06 %
чечендар 290 0,05 %
яҡуттар 270 0,05 %
аварҙар 229 0,04 %
удмурттар 226 0,04 %
латыштар 189 0,03 %
литвалар 182 0,03 %
лезгиндар 169 0,03 %
ингуштар 124 0,02 %
эстондар 116 0,02 %
Вьеттар 110 0,02 %
марийҙар 105 0,02 %
төрөктәр 101 0,02 %
күрһәтмәғән 28 614 5,24 %
башҡа 1617 0,30 %
дөйөм 546 049 100,00 %

Иҡтисады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Сәнәғәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡалала нефть-газ ойошмалары байтаҡ: «Томскнефть», «Востокгазпром», «Газпром трансгаз Томск», «Томскнефтехим», «Томскподводтрубопроводстрой», «Томскнефтепереработка».

Фармацевтика: ФГУП НПО «Вирион», «Томскхимфарм».

Машиналар төҙөү сәнәғәте — НПЦ «Полюс», ПО «Контур», «Томский подшипник», «Манотомь» (манометр заводы), «Сибэлектромотор», «Томский инструмент», «Томский электротехнический завод», «Томский электромеханический завод», «Томский электроламповый завод», «Томский завод электроприводов», ЭлеСи, «Микран».

Төҙөлөш: «Комфорт-Т», «Томский домостроительный комбинат», «СУ-13», «Томская промышленно-строительная компания» Һәм башҡалар.

Радиостанциялар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Частота, МГц исем RDS
67,22 «Радио России»
68,78 «Радио Маяк»
69,8 «Love радио»
70,19 «Радио Шансон»
71,99 «Радио Сибирь»
88,5 «Радио Звезда» (план)[8]
90,7 «Наше радио» (план)[8]
91,5 «Радио Мир»
100,9 «Томский Благовест» (план)
101,3 «Дорожное радио»
101,7 «Хит FM»
102,1 «Русское радио»
102,5 «Ретро FM»
103,4 «Европа плюс»
103,8 «DFM»
104,2 «Юмор FM»
104,6 «Радио Сибирь» RT
105,0 «Эхо Москвы в Томске»
105,4 «Авторадио»
106,1 «Милицейская волна Томска»
106,6 «Радио Маяк»
107,1 «Радио Дача»
107,6 «Спорт FM»

Телевидение[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Хахалкин А.А. Томская Хроника XVII—XVIII вв.. Хронос. Всемирная история в Интернете. Тәүге сығанаҡтан архивланған 3 февраль 2012. 29 ноябрь 2011 тикшерелгән.
  2. Российско-Германский саммит в СМИ г. Томска. Официальный портал муниципального образования «Город Томск». Тәүге сығанаҡтан архивланған 3 февраль 2012. 29 ноябрь 2011 тикшерелгән.
  3. Кровь за кулисами путинского саммита в Томске. Открытая электронная газета Forum.msk.ru. Тәүге сығанаҡтан архивланған 3 февраль 2012. 29 ноябрь 2011 тикшерелгән.
  4. Башҡорт энциклопедияһы — Мельников Борис Васильевич (Тикшерелгән 20 август 2018)
  5. Климат Томска. Погода и климат. Тәүге сығанаҡтан архивланған 3 февраль 2012. 29 ноябрь 2011 тикшерелгән.
  6. Гонконгская обсерватория
  7. Итоги Томскстат
  8. 8,0 8,1 Радиоэфир Томска увеличится на две станции, НИА Томск (30 апреля 2014). 1 май 2014 тикшерелгән.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]