Төмән

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Ҡала
Төмән
Флаг[d] Герб
Flag of Tyumen (Tyumen oblast).png Coat of Arms of Tyumen (Tyumen oblast) (2005).png
Ил

Рәсәй

Координаталар

57°09′00″ с. ш. 65°32′00″ в. д.HGЯO

Глава

Моор, Александр Викторович[d][1][2]

Агломерация

1130000

Телефон коды

3452

ОКАТО коды

71 401 000 000

ОКТМО коды

71 701 000 001

Рәсми сайт

tyumen-city.ru

Показать/скрыть карты
Төмән (Земля)
Төмән
Төмән

Төмән (урыҫ. Тюмень) — Рәсәйҙең Көнбайыш Себер өлөшөндә урынлашҡан ҡала, Төмән өлкәһенең административ үҙәге. Илдең иң эре 50 ҡалаһы исемлегенә ингән: халҡы 583 меңдән артыҡ.

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

XIII быуатта себер татарҙары Сыңғы-Тура ҡалаһына нигеҙ һала, XVI быуатта ҡала — Алтын Урҙаның Төмән олосының баш ҡалаһы. Алтын Урҙала Туҡтамыш хан идара иткән осорҙа ҡалаға Төмән исеме бирелә. 1495 йылда эске конфликт арҡаһында Сыңғы Тура баш ҡала дәрәжәһен юғалта, Мөхәммәд Тайбуға үҙ иреген Каштак — Себер ҡалаһына күсерә. 1585 йылда урыҫ илбаҫары Йырмаҡ Сыңғы Тура — Төмәнде баҫып ала һәм яндыра. 1586 йылда урыҫ нығытмаһына нигеҙ һала.

20 быуатта боронғо Сыңғы Тура урынында «Төмән» тигән стадион төҙөлгән, һөҙөмтәлә мәҙәни ҡатлам юғалған.

Фән һәм мәғариф[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Рәсәй Президенты янында халыҡ хужалығы һәм дәүләт хеҙмәт Рәсәй академияһы(РАНХиГС) филиалы.
  2. Төмән индустриаль университеты
  3. Төмән университеты
  4. Урал дәүләт тимер юлдары университеты Төмән филиалы
  5. Төмән дәүләт аграр университеты
  6. Төмән дәүләт медицина университеты


  1. http://www.tyumen-city.ru/vlast/glava/
  2. http://www.tyumen-city.ru/vlast/glava/biography/
  3. 3,0 3,1 http://www.gks.ru/free_doc/doc_2016/bul_dr/mun_obr2016.rar