Силәбе

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ҡала
Силәбе
Челябинск
Флаг Герб
Флаг Герб
Ил

Рәсәй

Регион

Силәбе өлкәһе

Координаталар

55°09′00″ с. ш. 61°24′00″ в. д.HGЯO

Эске бүленеш

7 район

Нигеҙләнгән

1736

Элекке исеме

Силәбе кәлғәһе

Ҡала с

1787

Майҙаны

500,91[1] или 501,57[2] или 530[3] км²

Климат тибы

уртаса-континенталь

Халҡы

1 156 471[4] кеше (2013)

Тығыҙлығы

2254 кеше/км²

Милли состав

урыҫтар 86,5%, татарҙар 5%, башҡорттар 3,1%, украиндар 1,4% һәм башҡалар [5]

Этнохороним

силәбеләр

Сәғәт бүлкәте

UTC+5

Телефон коды351
Почта индексы

454000—454999

Цифровые идентификаторы
Автомобиль коды

74, 174

[[{{{вид идентификатора}}}]]

75401

Рәсми сайт

cheladmin.ru

бүләктәр

Ленин ордены[6]

Рәсми булмаған исемдәр

Көньяҡ Урал башҡалаһы
Танкоград
Челяба
Че.

Силәбе (Рәсәй)
Силәбе
Силәбе
Силәбе (Силәбе өлкәһе)
Силәбе
Силәбе

Силәбе (рус. Челябинск) — Силәбе өлкәһе үҙәге. «Силәбе» — башҡорт теленән топоним. Хеҙмәт ҡаһарманлығы һәм дан ҡалаһы[7].

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Силәбе кәлғәһе 1736 йылда башҡа ҡәлғәләр һымаҡ (Сыбаркүл) башҡорт тарханы Таймаҫ Шәһимов рөхсәте менән һалына[8][9][10].

1743—1781 йылдарҙа Ырымбур губернаһының Иҫәт провинцияһы үҙәге.

1804—1919 йылдарҙа Ырымбур губернаһының Силәбе өйәҙе үҙәге, 1919—1924 йылдарҙа Силәбе губернаһы үҙәге.

Иҡтисады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1,15 млн. кеше. Урыҫтар - 86,5%, татарҙар - 5%, башҡорттар - 3,1%, украиндар - 1,4% һәм башҡалар [5]

Билдәле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Университеттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Административ бүленеш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Силәбенең административ бүленеше

Климаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡала климаты
Күрһәткес Ғин Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Йыл
Абсолют максимум, °C 4,1 8,0 15,3 30,5 35,7 37,3 41,0 36,0 32,5 25,5 16,1 6,5 41,0
Уртаса максимум, °C −10,8 −8,1 −0,6 10,2 18,4 22,8 24,5 21,5 17,5 8,5 1,6 −7,7 7,5
Уртаса температура, °C −14,1 −12,5 −4,8 4,7 12,1 18,3 19,3 17,1 10,9 4,1 −5,2 −11,1 3,2
Уртаса минимум, °C −21 −19,3 −12,2 −0,8 6,2 11,5 14,2 11,4 6,4 −1 −9,3 −16,9 −2,5
Абсолют минимум, °C −48,1 −45 −36 −26,3 −11,1 −2,9 3,3 0,2 −10,1 −24 −36,4 −42,6 −48,1
Яуым-төшөм нормаһы, мм 19 16 18 27 47 58 87 43 41 30 26 21 429
Сығанаҡ: Челябинский гидрометеоцентр УРЦ FreeNet

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. База данных показателей муниципальных образований. Росстат.
  2. Основные положения Генерального плана города Челябинск. (стр.46)
  3. Челябинск сегодня - Визитная Карточка. Администрация г. Челябинска. Тәүге сығанаҡтан архивланған 3 февраль 2012.
  4. Численность постоянного населения Челябинской области на 01.01.2013 года
  5. 5,0 5,1 http://chelstat.gks.ru/perepis_2010/perepis/Итоги%20ВПН-2010%20по%20Челябинской%20области.aspx?PageView=Shared/НАИБОЛЕЕ МНОГОЧИСЛЕННЫЕ НАЦИОНАЛЬНОСТИ
  6. НАГРАЖДЕНИЕ ЧЕЛЯБИНСКА ОРДЕНОМ ЛЕНИНА - Энциклопедия "Челябинск"
  7. Города Трудовой Доблести и Славы
  8. Таймас Шаимов в энциклопедии Башкортостан
  9. Витевский Н. В., И. И. Неплюев и Оренбургский край в прежнем его составе до 1758 года. — Казань, 1889. — С.134.
  10. В. А. Весновский. Карманный справочник «Весь Челябинск и его окрестности» — Челябинск: Тип. Л. Б. Бреслиной. 1909. −138 с.
  11. Башҡорт энциклопедияһы — Аҙнабаев Рауил Әхмәтйән улы (Тикшерелгән 28 март 2019)
  12. Башкирская энциклопедия — Юлашев Игорь Сахиевич (рус.) (Тикшерелгән 10 август 2018)