Һатҡы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Һатҡы
ФлагГерб
Flag of Satka (Chelyabinsk oblast).svgCoat of Arms of Satka (Chelyabinsk oblast).png
Рәсем
Нигеҙләү датаһы 1758
Донъя ҡитғаһы Европа
Дәүләт Рәсәй
Административ үҙәге Саткинское городское поселение[d][1] һәм Һатҡы районы[2]
Административ-территориаль берәмек Саткинское городское поселение[d]
Халыҡ һаны 41 798 кеше (1 ғинуар 2018)[3]
Почта индексы 456910–456918
Урындағы телефон коды 35161
Commons-logo.svg Һатҡы Викимилектә

Һатҡының иң тәүге карьерҙарының береһе. Бында магнезит сығаралар

Һатҡы (рус. Сатка) — Рәсәй Федерацияһының Силәбе өлкәһендә урынлашҡан ҡала.

Халыҡ һаны — 42 437[4] кеше. (2016).

Этимологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һатҡы тигән топонимдың килеп сығышы тураһында төрлө версиялар бар.

1756 йылда Себер даруғаһының Әйле һәм Ҡыуаҡан улусы башҡорттарынан һатып алынған ерҙәрҙә нигеҙ һалынған. Шуға күрә ҡаланың атамаһы «һатылған» тигән башҡорт һүҙенән килеп сыҡҡан тигән фараз бар. Шулай уҡ «сат», «сата», «сатҡы» тигән башҡорт һүҙҙәренән барлыҡҡа килгән тигән фараздар ҙа осрай[5][6]. Шувалов Н. И. фекеренсә, «һатҡы» тигән башҡорт этнонимынан да килеп сыҡҡан булыуы ихтимал, был ара ҡыуаҡан ырыуына ингәнлеге XVIII быуат документтарында күренә[7].

Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡала Оло Һатҡы йылғаһы буйында, Силәбенән 176 км алыҫлыҡта Силәбе өлкәһе биләмәһендә урынлашҡан. Һатҡы — Көньяҡ Урал тимер юлының Бирҙәүеш — Баҡал тармағындағы тимер юлы станцияһы.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡала тибындағы ҡасаба статусын 1928 йылдан, ҡала статусын — 1937 йылдан йөрөтә.

Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Халыҡ иҫәбе
1863[8]1931[8]1939[8]1959[9]1967[8]1970[10]1979[11]1989[12]1992[8]1996[8]
600016 90028 40043 14245 00044 11246 19150 66451 00049 500
1998[8]2001[8]2002[13]2003[8]2005[8]2006[8]2007[8]2008[4]2009[14]2010[15]
49 80049 70049 68649 70048 50047 70046 90046 50345 69645 178
2011[16]2012[17]2013[18]2014[19]2015[20]2016[4]
45 04344 44343 93443 22942 68842 437

2016 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халҡы буйынса ҡала Рәсәй Федерацияһының 1112[21] ҡалаһы араһында [22] 375-се урында була

Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. ОКТМО
  2. Саткинский район
  3. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаРосстат.
  4. 4,0 4,1 4,2 Численность постоянного населения по городским округам и муниципальным районам Челябинской области на 1 января 2005-2016 гг. (численность населения 2004-2010 гг. пересчитана от итогов ВПН-2010). Тәүге сығанаҡтан архивланған 8 апрель 2016. 8 апрель 2016 тикшерелгән.
  5. Һатҡы заводы [1]
  6. Шувалов Н. И. От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь. — 2-е изд., переработанное и дополненное — Челябинск: Южно-Уральское книжное издательство, 1989. — 160 с.
  7. Матвеев А. К. Географические названия Урала: Топонимический словарь. — Екатеринбург: ИД «Сократ», 2008. — 352 с. С.244.
  8. 8,00 8,01 8,02 8,03 8,04 8,05 8,06 8,07 8,08 8,09 8,10 8,11 Народная энциклопедия «Мой город». Сатка. Тәүге сығанаҡтан архивланған 30 июнь 2014. 30 июнь 2014 тикшерелгән.
  9. Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу  (рус.). Демоскоп Weekly. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 апрель 2013. 25 сентябрь 2013 тикшерелгән.
  10. Всесоюзная перепись населения 1970 года Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.  (рус.). Демоскоп Weekly. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 апрель 2013. 25 сентябрь 2013 тикшерелгән.
  11. Всесоюзная перепись населения 1979 года Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.  (рус.). Демоскоп Weekly. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 апрель 2013. 25 сентябрь 2013 тикшерелгән.
  12. Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность городского населения. Тәүге сығанаҡтан архивланған 22 август 2011.
  13. Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более. Тәүге сығанаҡтан архивланған 3 февраль 2012.
  14. Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, посёлкам городского типа и районам на 1 января 2009 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 ғинуар 2014. 2 ғинуар 2014 тикшерелгән.
  15. Тома официальной публикации итогов Всероссийской переписи населения 2010 года по Челябинской области. Том 1. «Численность и размещение населения Челябинской области». Таблица 11. Челябинскстат. Тәүге сығанаҡтан архивланған 13 февраль 2014. 13 февраль 2014 тикшерелгән.
  16. Численность постоянного населения Челябинской области в разрезе муниципальных образований на 1 января 2012 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 12 апрель 2014. 12 апрель 2014 тикшерелгән.
  17. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 май 2014. 31 май 2014 тикшерелгән.
  18. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). Тәүге сығанаҡтан архивланған 16 ноябрь 2013. 16 ноябрь 2013 тикшерелгән.
  19. Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 август 2014. 2 август 2014 тикшерелгән.
  20. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 6 август 2015. 6 август 2015 тикшерелгән.
  21. с учётом городов Крыма
  22. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года. Таблица «31. Численность населения городов и пгт по федеральным округам и субъектам Российской Федерации на 1 января 2016 года». RAR-архив (1,0 Mб)