Башҡортостан театрҙары

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску

Башҡортостан театрҙары — Башҡортостан Республикаһында урынлашҡан театрҙар.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Өфөлә беренсе драма спектакле — «Пан Бронислав» 1772 йылда поляк һөргөнсөләре тарафынан уйнала[1]. 1861 йылда беренсе театр бинаһы төҙөлгәндән һуң, урыҫ драма театры асыла. Уның даими труппаһы булмағанлыҡтан, оҙаҡ ваҡыт Мәскәү һәм Петербург театрҙары гастролдәргә йөрөй.

XIX быуатта Башҡортостанда бары тик үҙешмәкәр театрҙар ғына була. Беренсе профессиональ театр 1919 йылда асыла. Ул хәҙерге Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры була. Үҙешмәкәр театрҙан (БАССР-ҙың Толбазы ауылының Ауырғазы колхоз-совхоз театры, 1931 й.) Салауат башҡорт дәүләт драма театры үҫеп сыға.

Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры— 1931 йылда ойошторолған икенсе профессиональ башҡорт театры.

1919—1924 йылдарҙа Башҡортостандың үҙ театр системаһы — үҙенә башҡорт милли ғөрөф-ғәҙәттәрен, байрамдарын, уйындарын, бейеүҙәрен туплаған Иманский системаһы барлыҡҡа килә. Республика театрҙарына 1926 йылда Өфөлә Сәнғәт техникумында асылған театр бүлеге ҙур ярҙам күрһәтә. Был ваҡытҡа Ғ. Ниязбаев, Д. Юлтый, Х. Ибраһимов, Х. Ғәбитов, М. Буранғолов, М. Фәйзи,Н. Таһиров һәм башҡалар берләштергән башҡорт драматургияһы барлыҡҡа килә.

30-сы йылдарҙа Башҡорт АССР-ында колхоз-совхоз театрҙары киң тарала. Улар үҙешмәкәр драма түңәрәктәренән Баймаҡ (1932), Ауырғазы, Дүртөйлө (1933), Ҡыйғы, Саҡмағош (1934), Балтас, Бәләбәй, Бишбүләк (1935), Дәүләкән, Яңауыл (1936); Борай (1942), Учалы (1943), Йомағужа (1948) һ. б. райондарында барлыҡҡа килә. Репертуарҙы Башҡорт һәм Урыҫ драма театрында ҡуйылған спектаклдәрҙең үҙгәртелгән йәки ҡыҫҡартылған варианттары тәшкил итә. 50-се йылдарҙа колхоз-совхоз театрҙары Башҡорт АССР-ының дәүләт театрҙарына әйләнеп, йәшәүҙән туҡтай.

30-сы йылдар башында өлкә партия ойошмаһы Башҡортостанда театр мәҙәниәтенең милли үҙенсәлеген бөтөрөү буйынса саралар ҡуллана. 1931 йылда «Башҡорт милли театрын үҫтереү тураһында резолюция» ҡабул ителә. Ул Башҡортостан театрҙарында пролетар синыф линияһына нигеҙ һала. 1937—1938 һәм 1946—1948 йылдарҙа республиканың бер ни тиклем театр әһеле репрессиялана.

1938 йылда Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры асыла. Беренсе театр артистары Мәскәүҙә белем алып ҡайтҡан студенттар була.

1946 йылда Белорет драма театры Стәрлетамаҡта гастролдәрҙә була. Шул уҡ БАССР Халыҡ комиссарҙары советының 5 февралдә 97-се ҡарары донъя күрә һәм ул театрҙы Стәрлетамаҡ ҡалаһында даими эшкә ҡалдырыу тураһында була. Шулай итеп Стәрлетамаҡ драма театрына нигеҙ һалына.

1986 йылда ойошторолған Союзы, Башҡорт АССР-ы Театр эшмәкәрҙәре берлеге — республика театр хеҙмәткәрҙәренең ижади үҙәге булып тора. Ул үҙенең ағзаларына һөнәри, хоҡуҡи, социаль-көнкүреш ярҙамы күрһәтә.

Театрҙар исемлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Фотоһүрәте Театр исеме Адресы Рәсми сайты
Здание башкирского академического театра драмы им. М.Г. Гафури, памятник М.Г. Гафури.jpg
Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры Текст Текст
С. Т. Аксаков йорто. Хәҙер - Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры.jpg
Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры Текст Текст
Г.Уфа Кукольный театр - panoramio.jpg
Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры Текст Текст
Русский академический театр драмы Башкортостана.jpg
Башҡортостан Республикаһы рус дәүләт академия драма театры Текст Текст
Teatr Nur.jpg
«Нур» Өфө дәүләт татар театры Текст Текст
Башҡортостан Республикаһы Мостай Кәрим исемендәге милли йәштәр театры Текст Текст
Theater salavat.JPG
Салауат башҡорт дәүләт драма театры Текст Текст
Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры Текст Текст
«Сулпан» Сибай дәүләт балалар театры Текст Текст
Стәрлетамаҡ башҡорт дәүләт драма театры Текст Текст
Драмтеатр Стерлитамак.jpg
Стәрлетамаҡ рус дәүләт драма театры Текст Текст
Ғ. Минһажев исемендәге Ҡыйғы башҡорт халыҡ театры Текст Текст
«Дефицит» театр-студияһы (Белорет ҡалаһы) Текст Текст
«Бенефис» театр-студияһы (Стәрлетамаҡ ҡалаһы) Текст Текст
Туймазы татар дәүләт драма театры Текст Текст

Уҡыу йорттары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Башҡортостандың тетар кадрҙарын әҙерләүсе уҡыу йорттары:

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]