Новосибирск

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Ҡала
Новосибирск
Novosibirsk view.jpg
Флаг Герб
Флаг Герб
Ил

Рәсәй

Федерация субъекты

Новосибирск өлкәһе

Ҡала округы

Новосибирск

Координаталар

55°01′00″ с. ш. 82°55′00″ в. д.HGЯO

Эске бүленеш

10 административ район

Мэр

Анатолий Локоть [1]

Нигеҙләнгән

1893

Элекке исеме

1895 йылға тиклем — Александровский
1903 йылға тиклем — Ново-Николаевский
1926 йылға тиклем — Ново-Николаевск

Ҡала с

1903

Майҙаны

505,62[2] км²

Бейеклеге

150 м

Климат тибы

континенталь

Халҡы

1 584 138[3] кеше (2016)

Тығыҙлығы

3133.06 кеше/км²

Агломерация

Новосибирск агломерацияһы

Конфессиональ составы

православныйҙар, мосолмандар

Этнохороним

новосиби́рцы, новосиби́рец, жи́тельница Новосиби́рска

Телефон коды

+7 383

Почта индексы

630xxx

Автомобиль коды

54, 154

ОКАТО коды

50 401

ОКТМО коды

50 701 000 001

Рәсми сайт

новосибирск.рф

Награды

Ленин ордены

Ҡала көнө

Июндең һуңғы йәкшәмбеһе

Рәсми булмаған атама

Себерҙең баш ҡалаһы[4][5][6]

Новосибирск (Рәсәй)
Новосибирск
Новосибирск
Новосибирск (Новосибирск өлкәһе)
Новосибирск

Новосиби́рск (әйтелеше ; 1925 йылға тиклем — Ново-Николаевск) — Рәсәй Федерацияһының халыҡ һаны буйынса өсөнсө, майҙаны буйынса ун өсөнсө ҡалаһы.

Себер федераль округының, Новосибирск өлкәһенең һәм уның составына ингән Новосибирск районының административ үҙәге[7]; Ҡала шулай уҡ Новосибирск агломерацияһының үҙәге һәм федераль әһәмиәттәге сауҙа, эшлеклелек, мәҙәни, сәнәғәт, транспорт һәм фәнни үҙәк.

Новосибирскиға 1893 йылда нигеҙ һалынған, ҡала статусы 1903 йылда бирелгән. Ҡала халҡы — 1 584 138[3] кеше. (2016).

Ҡала Новосибирск ГЭС-ы плотинаһы менән яһалған һыуһаҡлағыс ярында урынлашҡан. Майҙаны 505,62 км²[8].

Ҡала башлығы халыҡтың дөйөм тауыш биреү юлы менән һайлана. 2014 йылдың 23 апреленән был вазифаны Рәсәй Федерацияһы Коммунистар партияһы (КПРФ) вәкиле Анатолий Локоть башҡара.

Герб[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Новосибирск гербы яңы редакцияла

Новосибирск ҡалаһы гербы геральдик ҡалҡандан мәғлүм.

Физик-географик характеристика[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Географик урыны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Новосибирск Көнбайыш-Себер тигеҙлегенең көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә, урман һәм урман-дала тәбиғи зоналары киҫешкән ерҙә урынлашҡан. Ҡаланың Новосибирск һыуһаҡлағысының һул яҡ ярындағы рельефы тигеҙ, ә Салаир тау теҙмәләренә күсеш башланған уң яҡ ярында күп һанлы соҡор һәм үҙәндәр бар. Ҡалаға Заельцов һәм Кудряшов ҡарағайлыҡтары, Новосибирск һыуһаҡлағысы терәлеп тора.

Климаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Новосибирск континенталь климат зонаһында урынлашҡан; Йылдың уртаса температураһы +1,8 °C. Ҡала өсөн һауа температураһының төрлө айҙарҙағы уртаса (38 °C) һәм абсолют күрһәткесе (92 °C) ныҡ үҙгәреп тороуы характерлы. Ғинуарҙың уртаса температураһы −16 °C булһа, июлдеке +19 °C. 1915 йылдың ғинуарында иң түбән температура (−51,1 °C) теркәлһә[9], 2014 йылдың 12 июле иң эҫе булған — (+41,1 °C)|10|09|2016}}. Ҡала урман һәм урман-дала тәбиғи зоналары сигендә урынлашҡан. Йыл барышында ҡояшлы сәғәттәр уртаса  — 2077.

Ҡала климаты
Күрһәткес Ғин Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Йыл
Абсолют максимум, °C 4,1 5,5 14,5 30,7 36,1 36,6 37,2 35,7 36,0 27,2 11,5 5,0 37,2
Уртаса максимум, °C −12,1 −9,7 −1,9 8,1 18,8 23,4 25,4 22,8 16 7,6 −3,5 −9,9 7,1
Уртаса температура, °C −16,5 −14,8 −7,6 2,3 11,8 17,1 19,4 16,6 10,2 3,1 −6,9 −14 1,7
Уртаса минимум, °C −20,9 −19,5 −12,8 −2,4 5,6 11,2 13,8 11,2 5,6 −0,4 −10,3 −18,3 −3,1
Абсолют минимум, °C −51,1 −46,3 −36,4 −29,1 −8,6 −2,2 1,5 0 −6,9 −26,4 −40 −45,7 −51,1
Яуым-төшөм нормаһы, мм 25 18 17 27 34 55 66 60 43 45 37 33 460
Сығанаҡ: Погода и климат

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Анатолий Локоть официально вступил в должность мэра Новосибирска
  2. Новосибирск: Общая информация
  3. 3,0 3,1 Численность населения по муниципальным районам и городским округам Новосибирской области на 1 января 2016 года и в среднем за 2015 год. Тәүге сығанаҡтан архивланған 19 март 2016. 19 март 2016 тикшерелгән.
  4. Новосибирск-рекордсмен: чем заняться в столице Сибири. Телерадиокомпания«Мир» (2016-03-31). 8 июль 2016 тикшерелгән.
  5. День города-2015 в Новосибирске  (рус.). Комсомольская правда в Новосибирске (2015-06-28). 8 июль 2016 тикшерелгән.
  6. Новосибирск уходит от Москвы на час дальше  (рус.). Независимая газета (2016-05-13). 8 июль 2016 тикшерелгән.
  7. Новосибирский район. Правительство Новосибирской области. 10 июль 2015 тикшерелгән.
  8. http://новосибирск.рф/articles/novosibirsk/obschaja-informatsija Новосибирск: Общая информация
  9. Владимир Михайлов Главней всего — погода в доме. Наука в Сибири, № 13 (2 548) (1 апреля 2006). 15 ноябрь 2009 тикшерелгән.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Веб-камералар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡалып:Новосибирск өлкәһе