Рига

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Ҡала
Рига
латыш. Rīga
Riga montage.jpg
Флаг Герб
Флаг Герб
Ил

Латвия

Тарихи өлкә

Видземе

Координаталар

56°56′51″ с. ш. 24°06′25″ в. д.HGЯO

Эске бүленеш

6 район

Мэр

Ушаков Нил Валерьевич

Нигеҙләнгән

1201

Ҡала с

1225

Майҙаны

304,05[1] км²

Высота НУМ

7 м

Халҡы

641 007[2] кеше (2015)

Тығыҙлығы

2276.3 кеше/км²

Сәғәт бүлкәте

UTC+2, йәйге UTC+3

Телефон коды

+371

Почта индексы

LV-10(01-84)

Автомобиль коды

LV

Код ATVK

0010000[3]

Рәсми сайт

riga.lv

Наградалар

Ленин ордены

Рига (Латвия)
Рига (Латвия Рига)

Рига (латыш. Звук Rīga) — Латвияның баш ҡалаһы һәм Балтия илдәрендәге иң эре ҡала. Халыҡ һаны 641 007 кеше тәшкил итә (2015 йыл[2]).

Риганың иҫке өлөшө төндә

География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Риганың тарихи үҙәге Даугава йылғаһының түбәнге ағымында, төньяҡ биҫтәләр Рига ҡултығының көньяҡ ярында урынлашҡан. Көньяҡ һәм төньяҡ ҡала ситтәрендәге халыҡ тығыҙлығы әҙ: һаҙлыҡ һәм батҡыл урындар ваҡытында ҡаланы һаҡлау ысулы булған. Һуңғы боҙлоҡ дәүерендә формалашҡан Рига ландшафты бәләкәй күлдәр һәм шишмәләр күп, Иҫке ҡаланан көнсығыш һәм төньяҡҡа XIX быуат аҙағында уҡ ҡомло дюнанан бушлыҡ урын алған.

Төньяҡ-көнбайыштан ҡаланы Балтик диңгеҙе уратҡан, көнсығышта һәм төньяҡ-көнсығышта Царникав, Гаркалн һәм Стопин крайҙары, көньяҡта — Саласпилс, Кека, Олайн крайҙары, көнбайышта — Маруп, Бабит крайҙары һәм Юрмала ҡалаһы менән сиктәш. Риганан көнбайышҡа ҡарай 18 км алыҫлыҡта Рижское Взморье курорт үҙәге бар.

Климат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Климат уртаса континенталь, йәй йылы, дымлы (уртаса һауа температураһы июлдә 18,2 °C; уртаса яуым-төшөм кимәле — 85 мм), ҡыш ҡарлы була. Ҡыш көнө епшек көндәр (февралдәге уртаса һауа температураһы −3 °C), −20 °C тиклем һалҡындар ҙа була. Ҡар ҡатламы декабрь аҙағында барлыҡҡа килә һәм февраль аҙағына — март башына тиклем ята. 40 % көндәр болотло була, яуым-төшөм кимәле йылына 641 мм. Уртаса ел тиҙлеге — 4 м/с. Уртаса һауа дымлығы — 79,2 %.

Ҡала климаты
Күрһәткес Ғин Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Йыл
Абсолют максимум, °C 10,2 13,5 20,5 27,9 30,4 32,5 34,1 33,6 29,4 23,4 17,2 11,8 34,1
Уртаса максимум, °C −0,5 −0,4 4 11,1 17,3 20,3 22,9 22 16,5 10,5 4,1 0,6 10,7
Уртаса температура, °C −2,7 −3 0,5 6,3 12,0 15,4 18,2 17,3 12,4 7,3 2,1 −1,5 7,0
Уртаса минимум, °C −5 −5,7 −2,6 2 7,1 10,9 13,7 13,0 8,7 4,6 0,1 −3,6 3,6
Абсолют минимум, °C −33,7 −34,9 −23,3 −11,1 −5,3 −1,2 4 −0,5 −4,1 −8,7 −18,9 −31,9 −34,9
Яуым-төшөм нормаһы, мм 39 32 35 34 48 70 82 76 71 74 58 50 669
Һыу температураһы, °C 0 0 1 5 10 17 21 23 21 15 10 5 11
Сығанаҡ: Погода и климат, Туристический портал

Административ бүленеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Административ райондар картаһы
Микрорайондар картаһы

Рига рәсми рәүештә күп микрорайондарҙан торған өс административ район (латыш. rajons) һәм өс биҫтәнән (латыш. priekšpilsētas) тора.

  • Курзем районы (йәшел төҫтә): майҙаны — 79 км², халҡы — 133 505 кеше.
Микрорайондары: 1. Болдерая, 2. Даугавгрива, 3. Дзирциемс, 4. Ильгюциемс, 5. Иманта, 6. Клейсты, 7. Кипсала, 8. Ритабулли, 9. Спилве, 10. Волери, 11. Засулаукс, 12. Агенскалнс.
  • Земгаль биҫтәһе (көл төҫтә): майҙаны — 41 км², халҡы — 105 090 кеше, Задвиньела урынлашҡан.
Микрорайондары: 13. Атгазене, 14. Бебербеки, 15. Биерини, 16. Бишумуйжа, 17. Катлакалнс, 18. Мукупурвс, 19. Плескодале, 20. Салас, 21. Шампетерис, 22. Торнякалнс, 23. Зиепниеккалнс, 24. Золитуде.
  • Зиемель районы (һоро төҫтә): маәҙаны — 77 км², халҡы — 80 652 кеше.
Микрорайондары: 25. Чиекуркалнс, 26. Яунциемс, 27. Кундзиньсала, 28. Мангальсала, 29. Межапарк, 30. Милгравис, 31. Петерсала-Андрейсала, 32. Саркандаугава, 33. Трисциемс, 34. Вецаки, 35. Вецдаугава, 36. Вецмилгравис.
  • Үҙәк район (ҡыҙыл төҫтә): майҙан — 3 км², халҡы — 24 547 кеше. Тарихи район — Иҫке Рига, театрҙар, музейҙар, эш үҙәктәре, үҙәк вокзал һ.б.
Микрорайондар: 37. Старый город, 38. Центр.
  • Видзем биҫтәһе (күк төҫтә): майҙан — 57 км², халҡы — 172 064 кеше.
Микрорайондар: 39. Берги, 40. Браса, 41. Брекши, 42. Букулты, 43. Дрейлини, 44. Югла, 45. Межциемс, 46. Пурвциемс, 47. Скансте, 48. Сужи, 49. Тейка.
  • Латгаль биҫтәһе (һары төҫтә): майҙаны — 50 км², халҡы — 193 287 кеше.
Микрорайондар: 50. Авоту, 51. Дарзциемс, 52. Дарзини, 53. Гризинькалнс, 54. Кенгарагс, 55. Мәскәү форштадты, 56. Плявниеки, 57. Румбула, 58. Шкиротава.

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Рига XVI быуатта

Бөйөк Ватан һуғышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • 25 июндә 4-се танк төркөмө Екабпилс һәм Даугавпилс ҡалаларына, ә Вермахтың 18-се армияһы Ригаға һөжүм итә.
  • 1 июлдә 18-се немец армияһы Риганы баҫып ала.
  • 19411944 — Рейх комиссариатының баш ҡалаһы Остланд яулап алына.
    • 37-се уҡсы дивизияһы Риганы азат итеүҙә ҡатнаша.
  • 19441990 — Латвия ССР-ның баш ҡалаһы.
  • 1991 йылдан — Латвияның баш ҡалаһы.

Мәҙәниәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2010 йылда Рига 2014 йылға Европаның мәҙәни баш ҡалаһы исемен ала. Шуға бәйле бер нисә проект тормошҡа ашырыла башланы: Латвия милли китапханаһы (латыш. Latvijas Nacionālā bibliotēka) Гуннар Биркерт проекты буйынса, концерт залы (латыш. Koncert zale), заман сәнғәте музейын (латыш. Laikmetīgās mākslas muzejs) Андрейсалдың элекке электростанцияһында төҙөү.

Ҡалала тыуған билдәле кешеләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Латыштар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Альфред Леп, ВКП (б) Башҡортостан өлкә комитеты 1-се сәркәтибе (19331937).

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

ЮНЕСКО флагы ЮНЕСКО Бөтә донъя мираҫы, объект № 852
рус.англ.фр.

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Рига и Рижское взморье: Краткий путеводитель / Худ. К. Гольдман — Изд. 3-е, испр. и доп. — Рига: Латгосиздат, 1954. — 192 б. — 60 000 экз. (в пер.)
  • Бобе М. Евреи в Латвии. — Рига, 2006. ISBN 9984-9835-3-6
  • Зильберман Д. «И ты это видел». — Рига: «BOTA», 2006. С. 50-59 ISBN 9984-19-970-3