Прага

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Ҡала
Прага
чех Praha
Prague Montage.jpg
Флаг Герб
Флаг Герб
Ил

Чехия

Координаталар

50°05′19″ с. ш. 14°25′17″ в. д.HGЯO

Приматор

Адриана Крначова

Беренсе мәртәбә телгә алынған

IX быуат

Майҙаны

496 км²

Высота

177—399 м

Халҡы

1 243 201[1] кеше (2013)

Тығыҙлығы

2506 кеше/км²

Этнохороним

пражанин, пражанка, пражане

Сәғәт бүлкәте

UTC+1, йәйге UTC+2

Телефон коды

без кода, всего 9 цифр в номере, начинается на 2

Почта индексы

100 00 — 199 00

Автомобиль коды

A (старые AB, AC, AD, AE, AH, AJ, AK, AL, AM, AN, AO, AP, AR, AS, AT, AU, AV, AY, AZ)

Идентификатор

CZ-PR

Рәсми сайт

praha.eu
 (чех.) (инг.)

Прага (Земля)
Прага
Прага

Пра́га (чех Praha [ˈpraɦa]) — Чехияның баш ҡалаһы; Урта чех (урыҫса Среднечешский) крайының һәм уның ике районының (Прага-Көнсығыш (Прага-Восток) һәм Прага-Көнбайыш (Прага-Запад) административ үҙәге. Илдең үҙ аллы административ берәмеге.

Халҡы — 1,3 млн кеше (2013 йыл), ҙурлығы буйынса Евросоюзда ун дүртенсе ҡала. Влтава йылғаһы ярҙарында, уның Эльбаға ҡойған тамағынан 40 километр өҫтәрәк урынлашҡан.

Чехияның төп сәйәси, иҡтисади һәм мәҙәни үҙәге. Европаның эре сәйәхәт үҙәге: 2012 йылда ҡалаға килгән туристар 5,4 миллиондан артыҡ кеше булған[2].

X быуат — Чех дәүләтенең баш ҡалаһы; 1526—1918 йылдарҙа — Габсбургтар хаҡимлығы аҫтында булған Богемияның төп ҡалаһы; 1918—1992 йылдарҙа — Чехословакияның, 1993 йылдан — Чех Республикаһының баш ҡалаһы. Праганың тарихи үҙәге ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индерелгән.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Прага күренеше. 1493 йылғы гравюра

Хәҙерге Прага биләмәләрендәге славян ауылдары тураһындағы беренсе тарихи мәғлүмәттәр беҙҙең эраның VI быуатына ҡарай. X быуатта Прага Чех дәүләтенең баш ҡалаһына әйләнә, был йөҙ йыллыҡ аҙағына ҡалала баҙар майҙаны барлыҡҡа килә.

XIII быуаттың тәүге яртыһында был майҙан янындағы таш ҡаралтыларҙы уратып таш стеналар күтәрә башлайҙар. XIX быуат уртаһына Прага иҡтисад йәһәтенән яҡшы үҫешкән һәм күршеләре менән ҡыҙыу сауҙа алып барған ҡала булып таныла.

Урта быуаттарҙа Париж менән бер ҡатарҙан Европа баш ҡалаһы исеменә дәғәүә иткән Прага, 16-сы быуатта глобалләшеүҙең беренсе тулҡынынан ситтә ҡалып, ҡитғаның үҙәктән ситтәге (периферия) ҡалаһына әйләнә[3].

Прага, 1606 йыл

1866 йылғы Австрия-Пруссия һуғышында Австрияның еңелеүенән һәм Праганы Пруссия ғәскәрҙәре баҫып алғандан һуң Австрия командованиеһы ҡала оборона йәһәтенән мөһимлеген юғалтты тигән һығымтаға килә. Был ҡаланың күп нығытмаларын һүтеү хаҡындағы ҡарар ҡабул итеүгә нигеҙ. Һөҙөмтәлә Праганың ҡала яны райондары йылдам үҫеш ала, уларҙа иҫке кварталдарҙан айырмалы, тиҫтәләгән һәм йөҙләгән яңы завод һәм фабрикалар ҡалҡып сыға, улар үҙҙәренә эшсе көстө ауылдарҙан тарта.

XIX быуатта Прага агломерацияһы бөтә империяның иң мөһим сәнәғәт үҙәгенә әйләнә. Был йәһәттән бигерәк тә яҡында урынлашҡан күмер бассейнын һәм Кладно ҡалаһының металлургия тармағын йәтеш ҡулланған машиналар эшләү һәм металл эшкәртеү предприятиелары айырым роль уйнай.

Климаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡала климаты
Күрһәткес Ғин Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Йыл
Абсолют максимум, °C 17,4 19,2 22,5 28,8 32,5 37,2 37,8 37,4 33,1 27,0 19,5 17,4 37,8
Уртаса максимум, °C 1,3 3,0 8,1 14,3 19,2 21,8 24,4 23,8 18,9 13,1 6,0 2,0 13,0
Уртаса температура, °C −1,4 −0,4 3,6 8,4 13,4 16,1 18,2 17,8 13,5 8,5 3,1 −0,3 8,4
Уртаса минимум, °C −4 −3,6 0,0 2,9 8,2 10,8 12,7 12,6 8,8 4,7 0,6 −2,7 4,3
Абсолют минимум, °C −27,5 −27,1 −27,6 −8 −2,3 1,9 6,7 6,4 0,7 −7,5 −16,9 −24,8 −27,6
Яуым-төшөм нормаһы, мм 22 23 28 28 73 66 79 65 42 27 30 28 509
Сығанаҡ: Погода и Климат

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Český statistický úřad  (чех.). 21 март 2014 тикшерелгән.
  2. Prague Tourism in 2012. // cestovniruch.praha.eu. 14 сентябрь 2013 тикшерелгән.
  3. Central Europe and the Refugees

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • С. Брук. Прага и Чешская Республика. Путеводитель (Серия: The National Geographic Traveler). Изд-во Астрель/АСТ, 2006 г. — ISBN 5-271-14656-1, ISBN 5-17-038820-9, ISBN 0-7922-4147-9.
  • Нойгебауер Роман. Прага. Город мечты на Влтавею. Прага: Виталис, 2012. — ISBN 978-80-7253-352-7.
  • Салфеллнер Гаральд. Прага — золотой город. Прага: Виталис, 2014. — ISBN 978-80-7253-322-0.
  • Салфеллнер Гаральд. Прага — Путеводитель. Прага: Виталис, 2012. — ISBN 978-80-7253-297-1.
  • Прага. Иллюстрированный путеводитель (Серия: Дорлинг Киндерсли. Путеводители). Изд-ва: АСТ, Астрель, Дорлинг Киндерсли, 2004 г. — ISBN 5-17-022252-1, ISBN 5-271-08019-6, ISBN 0-7513-4828-7.
  • О. Кармоди, А. Ширяев. Прага (Серия: Путеводители «Афиши»). Изд-во Афиша Индастриз, 2006 г. — ISBN 5-9900241-9-3.
  • Путеводитель «Прага в Кармане» (Серия: «Столицы туризма»). Изд-во Welcome. — ISBN 5-93024-021-3.
  • Рипеллино Анджело Мария. Магическая Прага = Praga Magica / Перевод с итальянского Ирины Волковой, Юлии Галатенко — М.: Издательство Ольги Морозовой, 2015. — 608 б. — (Мировой литературный и страноведческий бестселлер). — ISBN 978-5-98695-079-2.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]