Советтар Союзы Маршалы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Советтар Союзы Маршалы
Рәсем
Нигеҙләү датаһы 22 сентябрь 1935
Хеҙмәт итеүе СССР
Дәүләт Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg СССР
Уровень выше Генералиссимус Советского Союза[d]
Уровень ниже генерал армии[d]
Атамаһы Маршал Советского Союза, Маршал Радянського Союзу, Маршал Савецкага Саюза, Marshal of the Soviet Union һәм Marschall der Sowjetunion
Тәртип буйынса иртәрәк килеүсе Генералиссимус Советского Союза[d]
Тәртип буйынса һуңыраҡ килеүсе маршал рода войск[d]
Ғәмәлдән сыҡҡан дата 28 август 1991
Commons-logo.svg Советтар Союзы Маршалы Викимилектә

Советтар Союзы маршалы — шәхси хәрби звание[1], һуңыраҡ РККА-ла юғары командирҙар составының хәрби дәрәжәһе, Совет армияһында 1946 йылдан команда ранг табелендә иң юғары дәрәжә. СССР Юғары Советы Президиумы указы менән бирелә.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1935 йылдың 22 сентябрендә Үҙәк Башҡарма Комитеты һәм СССР Халыҡ Комиссарҙары советының «РККА-ың етәкселек составында шәхси хәрби званиеларҙы индереү тураһында» ҡарарына ярашлы индерелә. 1945 йылдың 26 июненә тиклем Советтар Союзының Генералиссимусы дәрәжәһенән һуң килгән иң юғары звание (берҙән-бер Генералиссимус И. В. Сталин вафат булғандан һуң 1953 йылда — иң юғары дәрәжә булып ҡала)[2].

Флотта быға тап килгән дәрәжә — Советтар Союзы Флоты Адмиралы, ә ҡайһы бер ғәскәрҙәр төрҙәрендә, көстәрҙә һәм махсус ғәскәрҙәрҙә — Ғәскәр төрөнөң баш маршалы.

1935 йылдың 21 ноябрендә беренсе тапҡыр Советтар Союзы маршалы исеме бирелә; был юғары шәхси хәрби званиеға лайыҡ хәрби етәкселәр түбәндәге вазифаларҙы биләй:

Шулай уҡ һуғышҡа тиклем маршал исемен алалар:

Советтар Союзы маршалы исеменә лайыҡ булған хәрби начальниктар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1935 йылдан Советтар Союзы маршалы исеме 41 тапҡыр бирелә. Уларҙың: 36-һы — профессиональ хәрбиҙәргә, 5-һе — хәрби вазифалы сәйәси эшмәкәрҙәргә (И. В. Сталин, Л. П. Берия[3], Н. А. Булганин, Л. И. Брежнев, Д. Ф. Устинов).

Дүрт Советтар Союзы маршалынан был исем кире алына:

  • М. Н. Тухачевский — 1937 йылдың 11 июнендәге Тухачевский эше буйынса хөкөм ҡарарына ярашлы исемдән мәхрүм ителә, шул уҡ ҡарар нигеҙендә атыла.
  • Г. И. Кулик — 1942 йылда генерал-майор дәрәжәһенә тиклем төшөрөлә, әммә СССР Ҡораллы Көстәрендә хеҙмәт итеүен дауам итә.
  • Л. П. Берия — 1953 йылдың июнендә ҡулға алынғандан һуң, хөкөм ҡарары сығарылғанға тиклем айырым указ нигеҙендә «барлыҡ наградалары һәм исемдәренән» мәхрүм ителә, 1953 йылдың декабрендә атыла.
  • Н. А. Булганин — 1958 йылдың ноябрендә генерал-полковник дәрәжәһенә тиклем түбәнәйтелә, шул уҡ ваҡытта отставкаға ебәрелә; репрессияларға дусар булмай.

М. Н. Тухачевский һәм Г. И. Кулик аҡлау процесында үлгәндән һуң Советтар Союзы маршалы дәрәжәһе ҡабаттан тергеҙелә. Репрессияланған икенсе ике Советтар Союзы маршалы — тикшереү ваҡытында төрмәлә вафат булған В. К. Блюхер һәм хөкөм ҡарары буйынса атылған А. И. Егоров рәсми рәүештә исемдәренән мәүрүм ителмәй.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Словосочетание (термин) того времени
  2. Де-юре и де-факто звание Генералиссимуса Советского Союза оставалось высшим до 1993 года, до принятия Федерального Закона «О воинской обязанности и военной службе».
  3. Л. П. Берия получил звание маршала вследствие того, что весь аттестованный личный состав НКГБ СССР был приравнен к военнослужащим и специальные звания государственной безопасности были автоматически заменены на воинские.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Рубцов Ю. В. Маршалы Сталина. — Ростов-на-Дону: Феникс, 2001. — 352 с. ISBN 5-222-01140-2
  • Рубцов Ю. В. Маршалы Сталина. От Буденного до Булганина. — М.: Вече, 2006. ISBN 5-9533-1087-0
  • Рубцов Ю. В. Маршалы Советского Союза в истории России. Гербы на погонах — М.: Вече, 2015. ISBN 978-5-4444-2725-5

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]