Евразия телдәре

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску

Евразия — лингвогенетик яҡтан иң ныҡ өйрәнелгән континент, унда 21 ғаилә, 4 изолят һәм 12 классификацияланмаған тел бар.

Евразия телдәре исемлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Баск ғаиләһе {3}
  • Һинд-европа ғаиләһе {449}

Түбәндәге 2 ғаиләне кавказ телдәре тип атайҙар (генетик булмаған берләшмә):

  • Урал ғаиләһе {39}
  • Алтай ғаиләһе {79} Барлыҡ тикшеренеүселәр ҙә таный. Түбәндәге телдәҙе берләштерә:
    • Монгол телдәре
    • Төрки телдәр
    • Тунғыс-маньчжур телдәре; максималь вариантта түбәндәге телдәре лә индерәләр:
    • Корея телдәре һәм
    • Япон-рюкю телдәре (япон һәм рюкю телдәрендә иҫәпләп)
  • Дравид теле {66}
  • Бурушаски теле (изолят) {1}

Киләһе 5 ғаиләне шартлы рәүештә «Палеоазиат телдәре» тип атайҙар (генетик булмаған берләшмә):

  • Енисей ғаиләһе{2}
  • Юкагир (юкагир-чуван) ғаиләһе {2}
  • Чукот-камчатка ғаиләһе {5}, шул иҫәптән: чукот теле, коряк теле, ительмен теле һ. б. (тикшереүселәр тарафынан танылған)
  • Нивх теле (изолят) {1}
  • Айн ғаиләһе † {3}
  • Син-тибет ғаиләһе {363}, шул иҫәптән ҡытай теле йәки телдәр төркөмө
  • Тай-кадай телдәре {70}
  • Мяо-яо ғаиләһе {22}
  • Австроазиат ғаиләһе
    • Австроазиат телдәре {163}, шул иҫәптән вьетнам теле
    • Никобар ғаиләһе{6}
  • Австронезий ғаиләһе{1268}
    • Малай-полинезий ғаиләһе {1248}
    • Формоз (тайвань) ғаиләһе {20}
  • Андаман ғаиләһе{13}
Боронғо телдәр (хәҙер юҡҡҡа сыҡҡан)
  • Тиррен ғаиләһе {2} † (этруск телен иҫәпләп)
  • Хурро-урарту телдәре † {2}
  • Шумер теле (изолят) † {1}
  • Элам теле (изолят) † {1}
  • Классифицияланмаған телдәр {12}, шул иҫәптән ибер теле †, кипр-минор теле †, этеокрит теле †, хатт теле †, кассит теле † көнбайышта Евразияла башҡа т реликт телдәр.

Тел ғаиләләре һаны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1980 йылдар уртаһына торошло.

ғаилә БДБ, мең кеше сит ил Европаһы сит ил Азияһы Евразия %
барлығы 272492 488829 2710648 3471969 100 %
Һин-европа 216410 463712 793130 1473252 42,43 %
Син-тибет 60 123 1064110 1064293 30,65 %
Австронезия 64 216550 216614 6,24 %
Дравид 180355 180355 5,19 %
Япон (япон-рюкю) 16 118460 118476 3,41 %
Алтай 44040 2340 70010 116390 3,35 %
Австроазия 10 71635 71645 2,06 %
Паратай(тай-кадай) 67750 67750 1,95 %
Корей 400 16 61670 62086 1,79 %
Афразия 25 2400 55055 57480 1,66 %
Урал 4475 18430 22905 0,66 %
Xмонг-мьен 8180 8180 0,24 %
Картвель 3700 145 3845 0,11 %
Төньяҡ кавказ 3220 235 3455 0,10 %
Папуас 1750 1750 0,05 %
Баск 1030 1030 0,03 %
Нигер-кордофан 110 150 260 0,01 %
Бурушаски (буриши) 50 50 0 %
Чукот-камчатка 23 23 0 %
Айн 20 20 0 %
Нивх 4 4 0 %
Эскимос-алеут 2 2 0 %
Андаман 1 1 0 %
Юкагир (юкагир-чуван) 1 1 0 %
Кет (енисей) 1 1 0 %
башҡалар 131 578 1392 2101 0,06 %

Европа телдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Европа телдәре

Европа халҡының 94 % -тан артығы һинд-европа ғаиләһе телдәрендә һөйләшә.

Ғаилә Төркөм БДБ-ның Европа өлөшө Европа сит илдәре вся Европа %
барлығы барлығы 165595 488809 654404 100 %
Һиндевропа 150763 462366 613129 93,69 %
Славян 142460 82225 224685 34,33 %
Роман 3148 179821 182969 27,96 %
Герман 281 175423 175704 26,85 %
Грек 125 9988 10113 1,55 %
Кельт 0 7520 7520 1,15 %
Албан 3,8 4810 4814 0,74 %
Балтика 4324 12 4336 0,66 %
Индоарин 158 2207 2365 0,36 %
Әрмән 208 320 528 0,08 %
Иран 55 40 95 0,01 %
Урал 3967 18430 22397 3,42 %
Фин-уғыр 3959 18430 22389 3,42 %
Самодий 8 0 8 0 %
Алтай 9130 2340 11470 1,75 %
Төрки 8978 2340 11318 1,73 %
Монгол 150 0 150 0,02 %
Тунғыс-маньчжур 2 0 2 0 %
Афразия 1463 3735 5198 0,79 %
Йәһүд 1453 1340 2793 0,43 %
Семит 9,6 2365 2375 0,36 %
Кушит 0 30 30 0 %
Баск 0 1030 1030 0,16 %
Син-тибет 5 123 128 0,02 %
Ҡытай 5 110 115 0,02 %
Тибет-бирма 0 13 13 0 %
Төньяҡ Кавказ 115 0 115 0,02 %
Нах-дағстан 98 0 98 0,01 %
Абхаз-адығ 17 0 17 0 %
Нигер-кордофан 0 110 110 0,02 %
Картвель 68 0 68 0,01 %
Австронезия 0 44 44 0,01 %
Корей 33 16 49 0,01 %
Япон (япон-рюкю) 0,1 16 16 0 %
Австроазия 1,4 10 11 0 %
Чукот-камчатка 0,4 0 0,4 0 %
Эскимос-алеут 0,1 0 0,1 0 %
Нивх 0,1 0 0,1 0 %
башҡалар 49 589 638 0,10 %

Азия телдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Азия телдәре ғаиләһе

Азия халҡының 40 % самаһы Син-тибет телдәрендә һәм 30 % -ы Һиндевропа телдәрендә һөйләшә.

1980 йылдарҙың уртаһына торошло (мең кеше).

ғаилә төркөм СНГ сит ил Азияһы Барлыҡ Азия %
барлығы барлығы 106408 2710648 2817056 100 %
Син-тибет 55 1064109 1064164 37,78 %
55 1003630 1003685 35,63 %
Тибет-бирма 0 60479 60479 2,15 %
Һинд-европа 63394 793126 856520 30,40 %
Һиндарий 72 719566 719638 25,55 %
Иран 4122 71460 75582 2,68 %
Славян 53273 95 53368 1,89 %
Әрмән 4292 660 4952 0,18 %
Герман 1699 475 2174 0,08 %
Грек 222 660 882 0,03 %
Нуристан 0 145 145 0,01 %
Роман 87 50 137 0 %
Балтия 76 0 76 0 %
Албан 0,2 15 15 0 %
Австронезия 0 216550 216550 7,69 %
Малай-полинезия 0 216180 216180 7,68 %
Тайвань 0 370 370 0,01 %
Дравид 0 180355 180355 6,40 %
Көньяҡ 0 112415 112415 3,99 %
Көньяҡ-көнсығыш 0 60000 60000 2,13 %
Гондван 0 3770 3770 0,13 %
Төньяҡ-көнсығыш 0 1710 1710 0,06 %
Көньяҡ-көнбайыш 0 1502 1502 0,05 %
Төньяҡ-көнбайыш 0 765 765 0,03 %
Үҙәк 0 191 191 0 %
Япон(япон-рюкю) 0,7 118460 118461 4,21 %
Алтай 34911 70006 104917 3,72 %
Төрки 34476 59756 94232 3,35 %
Монгол 380 5729 6109 0,22 %
Тунгус-маньчжур 56 4521 4577 0,16 %
Австроазия 1,4 71632 71633 2,54 %
Мон-кхмер 1,4 63072 63073 2,24 %
Мунда 0 8535 8535 0,30 %
Никобар 0 25 25 0 %
Паратай (тай-кадай) 0 67745 67745 2,40 %
Тай 0 65094 65094 2,31 %
Дун-шуй 0 1755 1755 0,06 %
Кадай 0 896 896 0,03 %
Корея 367 61670 62037 2,20 %
Афразия 362 55185 55547 1,97 %
Семит 15,4 51600 51615 1,83 %
Йәһүд телдәре 347 3540 3887 0,14 %
Кушит 0 45 45 0 %
Мяо-яо 0 8182 8182 0,29 %
Картвель 3632 145 3777 0,13 %
Төньяҡ Кавказ 3099 235 3334 0,12 %
Нах-дағсатан 2479 5 2484 0,09 %
Абхаз-адығ 619 230 849 0,03 %
Папуас 0 1750 1750 0,06 %
Транс Яңы Гвинея телдәре 0 1250 1250 0,04 %
Көнбайыш Папуас 0 455 455 0,02 %
башҡа ғаиләләр 0 45 45 0 %
Урал 504 0 504 0,02 %
Фин-уғыр 477 0 477 0,02 %
Самоди 27 0 27 0 %
Нигер-кордофан 0 165 165 0,01 %
Бурушаски (буриши) 0 50 50 0 %
Чукот-камчатка 22,6 0 23 0 %
Айн 0 20 20 0 %
Нивх 4,3 0 4 0 %
Эскимос-алеут 1,9 0 2 0 %
Андаман 0 1 1 0 %
Кет (енисей) 1,1 0 1 0 %
Юкагир (юкагир-чуван) 0,8 0 1 0 %
башҡалар 91 1264 1355 0,05 %

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Донъя телдәре
  • Африка телдәре
  • Америка телдәре
  • Океания телдәре
  • Рәсәй телдәре
  • СССР телдәре