Бискай ҡултығы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү

Бискай ҡултығы
баск. Bizkaiko Golkoa, франц. Golfe de Gascogne, исп. Golfo de Vizcaya
Бискай ҡултығына йыһандан күренеш
Бискай ҡултығына йыһандан күренеш
45°05′27″ с. ш. 3°54′27″ з. д.HGЯO
Юғарылағы акватория Атлантик океан
Илдәр Испания Испания
Франция Франция
Майҙаны 223 мең км²
Иң ҙур тәрәнлек 4375 м м
Бискай ҡултығы (Европа)
Blue pog.svg
Commons-logo.svg Бискай ҡултығы Викимилектә

Биска́йский зали́в (исп. golfo de Vizcaya, франц. golfe de Gascogne, баск. Bizkaiko Golkoa, галис. golfo de Biscaia, окс. golf de Gasconha, брет. Pleg-mor Gwaskogn) — Испания һәм Франция яр буйҙарын йыуыусы Атлантик океан ҡултығы[1].

География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Атамаһы басктарҙың Бискайя провинцияһынан барлыҡҡа килә. Испанияла был ҡултыҡты Кантабрия диңгеҙе (Mar Cantábrico) тип атайҙар һәм тик уның Басктар Иленең ярҙарын йыуған көнсығыш өлөшө генә Бискай ҡултығы тип атала.

Майҙаны 223[2] (194[3]) мең км², оҙонлоғо 400 км, уртаса тәрәнлеге 1715 м, максималь тәрәнлеге — 4735[2] (5120[3]) м.

Франция яр буйының төньяҡ өлөшө ҡаялы һәм бында бер нисә утрауҙар бар: Бель-Иль, Нуармутье, Ре, Олерон, Экс. Көньяҡҡа ҡарай яр буйы тигеҙләнә бара, уның өлөштәре Көмөш яры һәм Басктар яры тип атала. Пиреней ярымутрауы яр буйында Кантабрия тауҙары күтәрелә, һәм ҡултыҡ ярҙары йәнә ҡаялы була башлай[2]

Ҡойоусы йылғалар: Гаронна һәм Дордонь (Жиронда эстуарийын барлыҡҡа килтерәләр), Луара, Адур, Бидасоа.

Февралдә ҡултыҡтың төньяҡ өлөшөндә һыуҙың температураһы 5—6°С, көньяҡта — 12—13 °C тәшкил итә; августта һыу төньяҡта 10 °C-тан көньяҡта 20—22 °C-ҡа тиклем йылый. Тоҙлолоғо яҡынса 35 ‰[3].

Штормдар, бигерәктә ҡышҡы осорҙа, йыш күҙәтелә. Ел тиҙлеге 113 км/сәғ ашыуы мөмкин[2].

Хужалыҡта әһәмиәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Балыҡ тотоу (сардина, камбала), устрица үрсетеү тармаҡтары үҫешкән. Төп порттары — Бордо, Брест, Нант, Ла-Рошель, Рошфор, Сен-Назер, Байонна (барыһы ла — Франция), Сан-Себастьян, Бильбао, Сантандер, Хихон һәм Авилес (барыһы ла — Испания).[2][3]

Курорттар: Ла Боль, Биарриц һәм Сен-Жан-де-Люз.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Бискайский залив // Хәрби энциклопедия (рус.) : в 18 т. / мөхәррир В. Ф. Новицкий һ. б.. — СПб. : И. Д. Сытин тов-һы, 1911—1915.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Bay of Biscay (bay, Europe) — Britannica Online Encyclopedia  (Тикшерелгән 14 сентябрь 2009)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Бискай ҡултығы — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә  (Тикшерелгән 14 сентябрь 2009)