Босния һәм Герцеговина мәҙәниәте

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү

Босния һәм Герцеговина мәҙәниәте — Босния һәм Герцеговина ерендә йәшәгән халыҡтар һәм унан алдағы дәүләттәр мәҙәниәте.

Һынлы сәнғәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Музыка[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Евровидение[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2008 йылда Евровидениела Босния һәм Герцеговина 10 урын ала[1]. 2006 йылда — 3 урын. 2009 йылда илдән Regina төркөмө сығыш яһай[2]

Кинематограф[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Сараево кинофестивале йыл да ойошторолған күләмле сара.

Иң билдәле фильмдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Грбавица — режиссеры һәм сценарисы Жбанич Ясмила.

Наградалары:

  • 2006 — Берлин кинофестивале
    • Алтын Айыу
    • Экуменик (христиан) жюри призы
    • Peace Приз Film Awards
  • Ничья земля — фильмдың режиссеры, сценарисы Данис Танович.

Наградалары:

  • 2002 — «Оскар»
    • Сит телдәге иң яҡшы фильм
  • 2001 — Канн кинофестивале
    • Иң яҡшы сценарий —Данис Танович
  • 2002 — «Сезар»
    • Яҡшы тәүге эш — данис tanovic
  • 2001 — «European Film Awards»
    • Иң яҡшы сценарий яҙыусы — Данис Танович
  • 2002 — «Алтын глобус»
    • Сит телдәге иң яҡшы фильм
  • 2002 — Роттердам кинофестивале
    • Тамашасылар бүләге — Данис Танович
  • 2001 — Сан-Себастьяндағы кинофестиваль
    • Тамашасылар бүләге — Данис Танович

Номинациялары

  • 2001 — Канн кинофестивале
    • «Алтын пальма ботағы» — Данис Танович
  • 2002 — «Сезар» премияһы
    • Иң яҡшы сценарий — Данис Танович
  • 2002 — «
  • David di Donatello» премияһы
    • Иң яҡшы сит ил фильмы — Данис Танович
  • 2001 — «European Film Awards»
    • Иң яҡшы актер — Джурич Бранко

Иң билдәле режиссерҙар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Эмир Кустурица
Горан Брегович

Билдәле сценарий авторҙары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Абдула Сидран
  • Иво Андрич
  • Славко Голдштейн

Билдәле актерҙар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Ивана Миличевич
  • Давор Дуймович
  • Беким Фехмию
  • Ирфан Менсур
  • Семка Соколович-Берток
  • Дадо Джехан
  • Йован Милицевич
  • Раде Радованович
  • Ксения Йованович
  • Зорана Бечич
  • Драго Бука
  • Ненад Брандо Марич

Билдәле музыканттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Горан Брегович
  • Дино Мерлин
  • Мухамед Фазлагич

Билдәле композиторҙар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Д-р Неле Карайлич

Архитектура[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Император мәсете
  • Вишеград күпере, йәки Мехмед-паша, — 11-тороҡло 180 метр оҙонлоҡтағы таш күпер. Ул Дрина йылғаһы аша Вишеград ҡалаһына һалынған. Күпер урта быуаттағы төрөк инженер сәнғәтенә һәйкәл булараҡ 2007 йылда ЮНЕСКО ҡарары буйынса Бөтә Донъя ҡомартҡыһы иҫәбенә индерелгән.
  • Император мәсете — Сараево ҡалаһындағы иң боронғо мәсет. Солтан Сөләймән I хөрмәтенә аталған.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иво Андрич

Босния һәм Герцеговиналағы иртә осорҙағы дини йөкмәткеле китаптар глаголица һәм кириллица менән яҙылған. Босния мосолмандары ғәрәп, төрөк, фарсы һәм хорват телдәрендә яҙған.[3]

Иң билдәле босний яҙыусыһы — Иво Андрич. Ул «Дриналағы күпер» әҙәре өсөн Нобель премияһына лайыҡ була[4].

Спорт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Босния и Герцеговина волейбол буйынса 2004 йылғы Паралимпия уйындарында чемпион була. Уйынсыларҙың күбеһе 1992—1995 йылдарҙағы һуғышта ғәрипләнгәндәр.

1984 йылғы Олимпиада[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Босния һәм Герцеговинаның тарихында 14 ҡышҡы Олимпия уйындары айырым урын алып тора. Ул Сараевола 1984 йылдың 8 — 19 февралендә үтә.

Олимпиадала 1127 ир һәм 283 ҡатын-ҡыҙ спортсы ҡатнаша.

Футбол буйынса йыйылма команда[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Элвир Болич[5]
  • Элвир Бальич[6]
  • Сергей Барбарез[7]
  • Хасан Салихамиджич[8]
  • Звездан Мисимович[9]
  • Эмир Спахич[10]
  • Элвер Рахимич[11]
  • Саша Папач[12]
  • Златан Байрамович[13]
  • Сафет Сушич[14]
  • Мехо Кодро[15]
  • Ведад Ибишевич[16]
  • Марко Топич[17]
  • Эдин Джеко[18]

Баскетбол буйынса йыйылма команда[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Дамир Мршич[19]
  • Харис Муезинович[20]
  • Эвлир Овчина[21]
  • Зелемир Стеванович[22]
  • Мирза Телетович[23]
  • Ясмин Хукич[24]

Шахматсылар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Предраг Николич[25]
  • Борки Предоевич[26]
  • Иван Соколов[27]

Милли аш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ит[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һыйыр, һарыҡ, сусҡа ите киң ҡулланыла.

Киң билдәле ризыҡтар:

  • «Босански-лонас» — Йәшелсә ҡушып ҡурылған ит;
  • «Жапрак» — Йәшелсә, емеш япраҡтарына төрөп бешерелә;
  • «Чевапчичи», шешлек «шиш» — үткәрелгән, туралған иттән бешерелә;
  • «Хаджийски-чевап» — йәшелсә менән мейестә бешерелгән ит;
  • «Джювеч» («гювеч») — дөгө, йәшелсә менән быҡтырылған ит;
  • «Гайдук»- ҡурылған ит;
  • «Плескавица» — туралған ит;
  • Бурек — ит йәки сырҙан;
  • «Пита» — ит һәм сыр ҡушылған бәлеш.

Десерт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • «Баклава»;
  • «Хәлүә»;
  • «Локум»;
  • «Гурабие»;
  • «Суджук»;
  • «Приганица»;
  • Сырға ҡушып бешерелгән сәтләүек;
  • «Туфахия» — алма бәлеше;
  • «Альва» — балға ҡушылған сәтләүек;

Эсемлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Босния һәм Герцеговинала ҡара кофе, һөтлө сәй, үлән сәйе, бал, төрлө һуттар ҡулланыла. Салеп — ҡыр орхидеяһы тамыры ононан яһалған милли эсемлек.

Алкоголле эсемлектәрҙән һыраны киң ҡулланалар, һолонан яһалған еңелсә иҫерткес буҙа эсәләр, көслөләрҙән — ракия һәм өйҙә эшләнгән көмөшкә. Шулай уҡ урындағы шараптар — «Гангаш» һәм «Жилавка».

Киң мәғлүмәт саралары[28][үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Пресса[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • «Ослободженье»
  • «Дневни аваз»
  • «Независне новине»
  • «Глас Српске»
  • «Дневни лист»
  • «Дани»
  • «Слободна Босна»
  • «Репортер»

Телевидение[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • «БГТВ-1»
  • Федерация ТВ (ФТВ)
  • Радио-ТВ. Сербия (РТРС)
  • «Мрежа Плюс»
  • Асыҡ радио селтәре (ОБН)
  • «ТВ Пинк БГ»

Радио[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • БГ Радио-1
  • Радио ФБиГ
  • Радио-ТВ. Сербия (РТРС)
  • Радио Мостар
  • Босанска Радио Мрежа (БОРАМ)
  • Радио БМ
  • Радио Стари Град

Мәғлүмәт агентлығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Федерация яңылыҡтары Агентлығы (ФЕНА)
  • СРНА
  • «Онаса»

Мәғариф[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Башланғыс белем биреү 5-6 йәштән туғыҙ йыл дауам итә. Урта белемде дөйөм, профессиональ-техник урта мәктәптәр бирә. Урта дөйөм белем биреү мәктәптәрен тамамлағандарға диплом бирелә һәм улар институтҡа инә ала[29].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. DELFI Новости > Евровидение-2009 > Участники - Досье: Regina - Босния и Герцеговина. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  2. Евровидение-2009 на Lenta.ru. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  3. Босния и Герцеговина на www.krugosvet.ru.
  4. Culture of Bosnia and Herzegovina (англ.).
  5. Болич Элвир клуб Босния и Герцеговина - Футбол Отборочный турнирнир Европа. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  6. Бальич Элвир клуб Босния и Герцеговина - Футбол Отборочный турнирнир Европа. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  7. Барбарез Сергей клуб Босния и Герцеговина - Футбол Отборочный турнирнир Европа. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  8. Лига чемпионов - Хасан Салихамиджич - Чемпионат.ру. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  9. Мисимович Звездан клуб Босния и Герцеговина - Футбол Отборочный турнирнир Европа. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  10. Спахич Эмир клуб Босния и Герцеговина - Футбол Отборочный турнирнир Европа. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  11. Рахимич Элвер клуб Босния и Герцеговина - Футбол Отборочный турнирнир Европа. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  12. Папач Саша клуб Босния и Герцеговина - Футбол Отборочный турнирнир Европа. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  13. Байрамович Златан клуб Босния и Герцеговина - Футбол Отборочный турнирнир Европа. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  14. Футболисты / Европа / Босния / Сафет Сушич / Футболисты мира. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  15. Сборную Боснии и Герцеговины возглавил Мехо Кодро / ROL. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  16. Ибишевич Ведад клуб Босния и Герцеговина - Футбол Отборочный турнирнир Европа. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  17. Топич Марко клуб Босния и Герцеговина - Футбол Отборочный турнирнир Европа. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  18. Джеко Эдин клуб Босния и Герцеговина - Футбол Отборочный турнирнир Европа. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  19. БК УНИКС-Команда-Сезон 2002/2003-Дамир Мршич-Команда-Игроки. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  20. Баскетбол.ру//Справочник//Игроки//Харис Муезинович (Haris Mujezinovic). Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  21. НаВыезд.ru Страны, Босния и Герцеговина, игроки, Эвлир Овчина (Evlir Ovcina). Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  22. Баскетбол.ру//Справочник//Игроки//Зелемир Стеванович (Zelemir Stevanovic). Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  23. Мирза Телетович на www.slamdunk.ru. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  24. Ясмин Хукич не поможет Боснии и Герцеговине в квалификационном турнире Евробаскета-2009/ROL. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  25. The chess games of Predrag Nikolic (англ.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  26. Predojevic, Borki FIDE Chess Player Profile (англ.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  27. The chess games of Ivan Sokolov (англ.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  28. Би-би-си > Аналитика > Босния и Герцеговина: краткая справка. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.
  29. Structere of education system in Bosnia ang Herzegovina (англ.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2012.