Бүре муйылы

Бүре муйылы
Эс китәргес бүре муйылы ботағы емештәре менән
Фәнни классификация
Домен:  Эукариоттар Батшалыҡ:  Үҫемлектәр Аҫҡы батшалыҡ:  Йәшел үҫемлектәр Бүлек:  Сәскәлеләр Класс:  Ике өлөшлөләр Тәртип:  Роза сәскәлеләр Ғаилә:  Крушиновые Триба:  Жостеровые Ырыуы:  Бүре муйылы
Халыҡ-ара фәнни исеме
Rhamnus L., 1753
Номенклатура тибы
Rhamnus cathartica L., 1753 — Жостер слабительный
Викиһаҡлағыста рәсемдәр ITIS   28561 NCBI   3609 EOL   32785 GRIN   10359 IPNI   33514

Бүре муйылы - (Rhamnus), эт муйылы һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты.

Ботаник ҡылыҡһырлама

Күп тармаҡлы ҡыуаҡ йәки 2—5 м бейеклектәге ағас, ике өйлө үҫемлек. Ботағы сәнскеле. Япрағы ябай, эллипс формаһынан алып түңәрәккә тиклем, сите ваҡ киртләсле-бысҡы тешле, ҡараһыу йәшел төҫтә, ҡапма-ҡаршы теҙелешле, емешле ботаҡтарҙа шәлкемгә йыйылғандар. Сәскәһе һарғылт йәшел, 4 ағзалы, ваҡ, япраҡ шәлкеме ҡуйынында урынлашҡан. Май—июндә сәскә ата. Емеше ҡара төҫтә, һутлы, төшлө (ғәҙәттә 3—4 төшлө), август — сентябрь өлгөрә.

Таралышы

Яҡынса 150 төрө билдәле, ике ярымшарҙың да уртаса, субтропик һәм тропик бүлкәттәрендә таралған. Башҡортостанда эскитәргес бүре муйылы үҫә. Һыубаҫар туғайҙа, киң япраҡлы урман ситендә, уба битләүҙәрендә үҫә; республиканың бөтә территорияһында таралған.

Файҙаланылыуы

Дарыу үҫемлеге, медицинала емеше ҡулланыла. Баллы, декоратив үҫемлек. Ҡайыры, үҙағасы һәм емеше төрлө төҫтәге буяуҙар алыу өсөн ҡулланыла ала.

Әҙәбиәт

• Флора СССР. В 30-ти томах / Начато при руководстве и под главной редакцией акад. В. Л. Комарова; Редакторы тома Б. К. Шишкин и Е. Г. Бобров. — М.—Л.: Издательство Академии Наук СССР, 1949. — Т. XIV. — С. 641—674. — 790 с. — 4000 экз.
• Medan D., Schirarend C. The Families and Genera of Vascular Plants. — Springer, 2004. — Vol. VI. — P. 332. — 489 p. — ISBN 3-540-06512-1.
• Bolmgren K. & Oxelman B. (2004). «Generic limits in Rhamnus L. s.l. (Rhamnaceae) inferred from nuclear and chloroplast DNA sequence phylogenies». Taxon 53: 383—390.

Һылтанмалар

• Бүре муйылы - Башҡорт энциклопедияһы 2016 йыл 5 апрель архивланған.  (Тикшерелеү көнө: 10 июль 2017)