Вудсия

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Вудсия
Ҡаҙаяҡ
Вудсия эльбская (Woodsia ilvensis)
Фәнни классификация
Халыҡ-ара фәнни исеме

Woodsia R.Br. (1810)

Синонимдар
Төр өлгөһө
Wikispecies-logo.svg
Викитөркөмдә
Систематика
Commons-logo.svg
Викиһаҡлағыста
рәсемдәр
ITIS  17736
NCBI  29610
EOL  61281
GRIN  g:12872
IPNI  30003486-2

Вудсия, ҡаҙаяҡ[1] (лат. Woodsia) — ағасүлән һымаҡтар ғаиләһенең абаға һымаҡтар заты. Уны ҡайһы бер ерҙә абаға тип атайҙар.[2]; эре ҡауырһын япраҡлы күп йыллыҡ үҫемлек (ағаслыҡта, дымлы урында үҫә)[3].

Ботаник яҙма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Illustration Woodsia alpina0.jpg
Вудсия альпийская (Woodsia alpina) (под буквой B). О. В. Томе, «Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz», 1885 китабынан ботаник иллюстрация

Ҡыҫҡа тамырһабаҡлы күп йыллыҡ үлән, 1,5—20,0 см бейеклектә. Япрағы (вайялары) көрән һаплы, ҡауырһын һымаҡ, төклө; альп вудсияһы япрағы асыҡ йәшел төҫтә (япраҡ йәймәһе аҙ төклө һәм һабынан оҙонораҡ), япраҡ көрәктәре 2—4 пар өлөштән тора, эльба вудсияһы — ҡара йәшел (ҡуйы төклө, япраҡ йәймәһе ҡыҫҡа), 8—20 пар өлөшлө. Сорустары (спорангий төркөмдәре) вайя йәймәһенең ситендә урынлашҡан һәм оҙон төк рәүешендәге япма (индузий) менән уратып алынған. Спора, шулай уҡ тамырһабаҡ менән үрсей. Июль — августа спора ҡоя.

Ареал[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡая ярығында, һирәк осраҡта аҙ кәҫле ишелмәләрҙә һәм тундраға оҡшаш бергәлектәрҙә базальтта һәм эзбизташта үҫә. Эльба вудсияһы һирәкләп Башҡортостандың Урал алдында һәм Башҡортостан (Көньяҡ) Уралында, Башҡортостан Республикаһының "Ҡыҙыл китабы"на индерелгән Альп вудсияһы Оло Шатаҡ тауында осрай. Декоратив үҫемлек.

Яҡынса 25 төрө билдәле. Бөтә Ер шарында тауҙарҙа таралған. Башҡортостанда Альп вудсияһы һәм Эльба вудсияһы үҫә

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Русско-башкирский словарь сельскохозяйственных терминов (Ф. С. Мурзакаев, 2001)
  2. Rothfels C. J., Sundue M. A., Kuo L.-Y., Larsson A., Kato M., Schuettpelz E., Pryer K. M. A revised family-level classification for eupolypod II ferns (Polypodiidae: Polypodiales) (инг.) // Taxon. — 2012. — Vol. 61(3). — P. 515—533. — ISSN 0040-0262.
  3. Толковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З. Г. Ураксина, 2005)

Вудсия // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2019. — ISBN 978-5-88185-143-9.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Фомин А. В. Род 3. Вудсия — Woodsia R.Br. // Флора СССР. В 30-ти томах / Главный редактор акад. В. Л. Комаров; Редактор тома М. М. Ильин — М.—Л.: Издательство Академии Наук СССР, 1934. — Т. I. — Б. 19—24. — 302 + XVI б. — 5000 экз.

Wikibooks-logo-ba.svg Викидәреслектә

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Вудсия: таксон тураһында «Плантариум» проектында мәғлүмәт.  (Тикшерелгән 30 сентябрь 2012)


{Botanics-stub}}