Иренләшеү

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Иренләшеү
Румындар ʷ

Иренләшеү — лабиализация, иренде алға һуҙыу һәм/йәки ниндәй ҙә булһа өндөң артикуляцияһы ваҡытында ирендәрҙе түңәрәкләтеү. Был күренеш иренләшеү тип тә атала[1]. Ҡайһы бер лингвистик мәктәптәрҙә һуҙынҡылар артикуляцияһы ваҡытында барлыҡҡа килгән фонетик күренеште иренләшеү тиҙәр, ә тартынҡыларға ҡағылышлыһын лабиализация тип йөрөтәләр [источник не указан 835 дней].

Телдәрҙең күбеһендә алғы һуҙынҡылар иренләшмәй, ә артҡылар иренләшә  [источник не указан 835 дней]. Әммә ҡайһы бер телдәрҙә (мәҫәлән, немец һәм француз телдәрендә) бер үк күтәрелештәге алғы рәт һуҙынҡыларын иренләшкән һәм иренләшмәгәнгә айырыу бар, ә вьетнам телендә иренләшеү билдәһе артҡы рәт һуҙынҡыларына хас.

Лабиалләшкән өндәргә миҫалдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Абхаз телендә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Абхаз телендә лабиалләшкән тартынҡылар шва билдәһе — ә ярҙамында диграфтар менән билдәләнә. Уларҙың бер өлөшө алфавитта айырым урын биләй, бер өлөшө алфавитта юҡ. Миҫал: Сухум — Абхазияның баш ҡалаһы — абхаз телендә Аҟәа тиелә, йәғни лабиалләшкән [q'w] (ҟә) өнөнән һуң [а] һуҙынҡыһы килә.

Инглиз телендә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

[w] һәм [u].

Башҡорт телендә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Башҡорт телендә [о], [ө], [у], [ү] һуҙынҡылары иренләшкән. Иренләшеү фонетик системаның үҙгәрештәре ваҡытында күҙәтелә. [а], [ә] һуҙынҡыларының иренләшеүе һуҙынҡыларҙың ирен гармонияһы законына буйһона һәм, әйтелеш нормаларына ярашлы, икенсе ижектә беренсе ижектәге [о], [ө] йоғонтоһо аҫтында барлыҡҡа килә, мәҫәлән: «ҡорал» ҡ[о]р[а°]л, «һөнәр» һ[ө]н[ө°]р.

Латындә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Лабиалләшкән ябыҡ [y] һ. б.

Рус телендә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

[у] һәм [о] һуҙынҡылары, шулай уҡ улар алдында торған тартынҡылар лабиалләшә.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. О.С. Ахманова Словарь лингвистических терминов — 3-е изд. — М.: URSS, 2005. — Б. 281.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Викиһүҙлек логотипы
Викиһүҙлектә «лабиализация» мәҡәләһе бар