Ир енес ағзаһы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Пенис
HQ SAM F.jpg
Ир-егет енес ағзаһы
Латинса исеме

Penis

Кеше органдары системаһы

Репродуктив һәм һейҙек сығарыу

Ҡан менән тәьмин итеү

енси ағзаһының тәрән һәм дорсаль артерияһы

Вена ағымы

тәрән дорсаль тамыры

Иннервация

енси ағзаның дорсаль нервы

Каталогтар

MeSH?Gray?

Пенис һәм уның янындағы органдар төҙөлөшө схе маһы: 1 — бәүел ҡыуығы, 2 — түмһәкәй һөйәге, 3 — простата, 4 — ҡыуышлы тәндәр, 5 — енси ағзаның башы, 6 — енси ағзаның ситтәге тәне, 7 — һейҙек сығарыу каналы, 8 — мошонка, 9 — күкәй, 10 — эпидидим, 11 — орлоҡ сығарыу юлы

Ир енес ағзаһы йәки пенис (лат. pénis, бор. грек. πέος һәм φαλλός) — ир-егеттәрҙең енес системаһы (һейҙек һәм репродуктив система) өлөшө булараҡ ир-егеттең тышҡы енес органдарының береһе. Организмда һейҙекте сығарыу, енси акт һәм эякуляция өсөн ҡулланыла.

Анатомия[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Төҙөлөшө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1) Пенис тәне
2) Ситтәге тән
3) Башы 4) Уретраның ауыҙы

Енси ағзала уның тамыры, йәки нигеҙе (лат. rádix pénis), кәүҙәһе, йәки олоно (лат. córpus pénis) һәм башы (лат. glans pénis) айырылып тора. Пенистың кәүҙәһе өс оҙонлоҡтағы анатомик структура менән барлыҡҡа килә: эрекция ваҡытында ҡан тултырырға яраҡлы ике ҡыуышлы организм, һәм улар аҫтында урынлашҡан бер spongiosum тән, уның аша уретра уҙа.

Строение пениса и клитора в продольном разрезе
Пенис кәүҙәһенең төҙөлөшө (һулда) һәм оҙонлыҡтағы бүлектә клитор. Glans — баш; foreskin — ситтәге тән,clitoral hood (cut) — клиторҙың сит тәне (капюшон) клитор (ҡырҡылған); corona — корона; corpora cavernosa — ҡыуышлы тәндәр; corpus spongiosum — spongiosum тәне; urethra — уретра.

Ир-егет енси ағзаһының ҡыуышлы һәм spongiosum тәндәре тығыҙ аҡ тышсанан тора, унан күп һанлы трабекулалар эскә һуҙыла, улар араһындағы арауыҡта «ҡыуышлыҡтар», йәки лакуна (лат. cavérnae) барлыҡҡа килә.

Ҡан менән тәьмин итеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Пенистың эске төҙөлөшө һәм ҡан менән тәьмин итеү схемаһы (сит яҡтан күренеш, тире ҡатламы алынған):Glans penis — пенистың башы, corpus cavernosum — (уң) каверносум тәне, corpus spongiosum — spongiosum тәне, bulb — һейҙек сығарыу каналы bulb , artery dorsal — дорсаль артерияһы, artery bulbourethral — бульбоуретраль артерияһы

Енси ағзаға ҡан менән тәьмин итеү пенистың тәрән һәм дорсаль артериялары аша үткәрелә (aa. profúnda et dorsális pénis), улар эске енес артерияһының ботаҡтары булып тора (a. pudénda intérna).

Пенистың веноз ҡаны тәрән дорсаль тамырҙан (v. profúnda dorsális pénis) кистик вено плексусына (pléxus venósus vesicális) һәм енестең тәрән тамырҙары аша (vv. profúndae pénis) эске енес тамырына ағыла (v. intérna pudénda).

Ҙурлығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Размеры пениса и клитора в сравнении
Өлкәндәрҙең уянмаған ир-енет енес ағзаһының (һулда) һәм клиторҙың (уңда) ҙурлығы. Рамка менән күрһәтелгән.

Енси ағзаның оҙонлоғон үлсәү дөрөҫ билдәһе — тура баҫып торған индивидта, тулы торғоҙолған пенис өҫтөнә линейка ҡуйып, уртаса бер нисә урындан булып тора. Иң ҙур документлаштырылған пенистың оҙонлоғо 33,5 см һәм ҡосаҡта 15 см, был ΧΧ быуат башында һүрәтләнгән. 1998-2002 йылдарҙағы Рәсәй тикшеренеү мәғлүмәттәре буйынса, ирҙәрҙең 20% (иң ҙур төркөм) 15 см ҙурлығында енес ағза булған. Ҡатын-ҡыҙҙарҙың өҫтөнлөктәре тураһында мәсьәлә бәхәсләшһә лә, енси ағзаның ҙурлығын арттырыу проблемаһына айырым иғтибар бүленде.

Физиология[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һейҙек сығарыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ир-егет (һул яҡта) һәм ҡатын-ҡыҙ (уң яҡта) һейҙек сығарыу каналдарының (уретра) тышҡы тишектәренең урынлашыуы

Пенистың сексуаль физиологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Эрекция һәм эякуляция[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Эрекция
Эякуляция

Иҫкәрмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]