Нага Панчами

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Сарпа Сатра, йәш брамин яджнаны туҡтатҡан йылан ҡорбан биреүе.

Нага Панчами ул Һиндостанда, Непалда, һәм Һинд дине тарафдарлары яшәгән башҡа илдәрдә байрам ителә торған традицион Нагларға табыныу көнө.[1] Табыныу Шравана (Июль/Август) ай календаре айының яҡты яртыһында яҡты яртыһының бишенсе көнөндә тәкъдим ителә; ҡайбер Һиндостан штаттарында, миҫал өсөн, Гөжаратта, Нага Панчами шул уҡ ай Кришна Пакшаның ҡараңғы яртыһында байрам ителә.[2] Байрам итеү өлешө булып Нага йәки көмештән, таштан, ағастан ясалған йылан Илаһы йәки йыландар рәсеменә һөт ағыҙалар һәм ғаилә байлығы өсөн алҡышлар һорайлар. Был көндә тере йыландарға, айыруса кобраларға табыналар, айыруса һөт тәкъдим итеү менән һәм йыландарны тыюсы ярдәме менән. Маһабһаратам эпосында оло фекер ияһе Астиканың батша Джанамеджайя II-нең йыладнар ҡорбан биреүен (Сарпа Сатра)һын туҡтатуы киң мәғлүм, чөнки был ҡорбан биреүе ваҡытында Маһабһаратам тулайым оло фекер ияһе Вайсампаяна тарафындан һөйләнгән булған. Был яджна ҡорбан бирүе Джанамеджайя тарафындан Нагалар расаһын һәрбер йыланны юҡ итеү өсөн башкарылан булған, Такшаканың үлем тешләүенә күрә уның атаһы Парикшита үлеменә үс итү өсөн эшләнгән булған. Астиканың бәреп керүенә күрә ҡорбан биреү туҡтатылған көн Шравана айының Шукла Пакша Панчами көнөндә булған. Шуннан һуң был көн Нага Панчами булараҡ байрам ителә. Нага Панчами байрамында Нагларға, кобраларға һәм йыландарға һөт, татлы әйберләр, ҫәҫкәләр, лампалар һәм башҡа ҡорбан биреүләр менән табыналар.

Нааг йәки йылан.

Этимологияһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Панчами үсә торған һәм/яки кими торған айҙың ун биш көндәрендә бишенсе көн булып тора. Был махсус йыландарға табыныу көнө Индуизм ай календарының Шравана (Июль/Август) айының бишенсе көнөнә туры килә. Шуңа күрә ул Нага Панчами тейеп атала (Нага: кобра, яки ғади итеп әйткәндә йылан).

Риүәйәттәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Индуизмда һәм Һинд фольклорында йыландарҙың әһәмияте тураһында күп риүәйәттәр бар. Индуизмның Пураник әҙәбиятында һәм Маһабһаратамда универсаль барлыҡҡа килтерүсе Брахманың улы Кашьяпа Праджапатиның ике ҡызына Кадру һәм Винатаға өйләнгән. Кадру шуннан һуң Нагалар расаһына тыу биргән, шул уҡ ваҡытта Вината Арунаға тыу биргән, ул Ҡояш Илаһы Сурьяның арба йөртөүсеһе булған һәм Вишну Илаһының атланған ҡошына Гарудаға тыу биргән. Нага Панчами шулай уҡ Ахара традицион Индуизм гимнастика залдарында йыланға ирлек һәм кундалини энергияһе мистик символы булараҡ хөрмәт күрһәтеү өсөн байрам итеү булған көн булып тора.

Үҙәк Һиндостанда байрам итеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Үҙәк Һиндостанда, Махараштра Штатында Нагпур ҡалаһында йыландарның махсус идентификацияһе бар. Ҡаланың исеме Нага һүҙеннән алынған, элек был урында күп йылан яшәгән. Маһалда Нагоба Ғибаҙатханаһында Нага Панчами көнөндә табыныу тәкъдим ителә; ғибаҙатхана платформа астында ним ағасы астында урнашҡан. Был көндә башҡа әһәмиятле сара була — был Пачмарһиға Нагдвар Ятра булараҡ мәғлүм дәртле треккинг дини сәфәр ҡылыуы. Был сарада йылан Илаһына тәкъдим булараҡ ашамлыҡ тәкъдим ителә, ул кадайда пешерелә.

Көнсығыш һәм Төньяҡ-Көнсығыш Һиндостанда[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һиндостанның Көнсығыш һәм Төньяҡ-Көнсығыш штатларында, миҫал өсөн, Инеү Бенгалиядә, Ориссада һәм Ассамда Алиһәгә Манасага булараҡ табыналар. Индуизмда Манаса йылға Алиһәһе булып тора, ул шулай уҡ Джараткару тейеп аталған булған һәм Джараткару Брамин хәкимнең ҡатыны булған. Был сарада (euphorbia lingularum) үҫемлеге таяғы ергә беркетелә һәм табыныла, илдең башҡа урындарында кебек Шраван айында ғына түгел, ә шулай уҡ Бхадра Маса айында. Фестиваль йорт эсендә үткәрелә.

Непалда байрам итеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ритуал киң рәүештә Непалда байрам ителә, бигерәк тә Гаруда һәм олы йылан араһында көрәш риүәйәте өсөн. Катманду ҡалаһында Чангу Нараян Ғибаҙатһанаһында Гаруда муртиһы, уны Гаруда үҙе эшләгән тейеп әйтелә һәм Нага Панчами байрамында ул гигант йылан менән көрәшне хәтерләтеп тир сығара; кеше уны ала һәм проказаны дауалау өсөн ҡуллана.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]