Россошь

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Россошь
Флаг[d]
Flag of Rossosh (Voronezh oblast).pngCoat of Arms of Rossosh (Voronezh oblast).png
Рәсем
Нигеҙләү датаһы XVII быуат
Дәүләт Рәсәй[1][2]
Административ үҙәге Городское поселение Россошь[d][1], Россошанский район[d][1] һәм Россошанский округ[d]
Административ-территориаль берәмек Россошанский район[d], Россошанский уезд[d] һәм Россошанская волость[d]
Халыҡ һаны 62 827 кеше (1 ғинуар 2018)[3]
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 85 метр
Майҙан 59 км²
Почта индексы 396650
Рәсми сайт rossosh.info​ (рус.)
Урындағы телефон коды 47396
Commons-logo.svg Россошь Викимилектә


Россошь — ҡала (1923[4]).Рәсәй федерацияһының Воронеж өлкәһендәге ҡалаһы. Россошанский районының административ үҙәге. Россошь ҡалаһы Муниципаль ҡала биләмәһе берәмеге, уның составындағы берҙән-бер торлаҡ пункты[5][6]. Хәрби ҡыйыулыҡ тораҡ пункты[7]. Россошь тимер юл станцияһы (1871).

Халыҡ — 62 827 кеше (2018 йыл)

Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

«Россошь» исеме славян һүҙе — рассоха, йылға тармағы һүҙенән килеп сыҡҡан[8]. Ҡала Черная Калитва йылғаһына Ҡоро Россошь йылғаһы ҡушылған урында тора..

Йылға Черная Калитва йылғаһының һул ярында урынлашҡан (Дон йылғаһы бассейны), бында уға Ҡоро Россошь йылғаһы ҡушыла. Россошь Көньяҡ-Көнсығыш тимер юлының эре тимер юл төйөнө станцияһы. — 214 км өҫтәрәк ҡушыла. Воронеждан көньяҡтараҡ 214 км алыҫлығындағы Воронеж-Дондағы Ростов тимер юлының Ольховатка станцияһына айырылған тармағында тора.


Климат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Климаты уртаса-континенталь, бында эҫе йәй һәм ҡыш уртаса һалҡын.

  • Уртаса йыллыҡ һауа температураһы — 7,0 °C
  • Уртаса һауа дымлылығы — 66,9 процент
  • Уртаса ел тиҙлеге — 3,9 м/с
Климат Россошь
Күрһәткестәре Дек. Ғин. Март Апра. Май Июнь Июль Авг. Сена. Окт. Нояб. Февр. Йыл
Уртаса температура, °C -7 -7,3 -1,8 8,3 15,5 19,3 21,6 20,8 14,6 7,2 -1,3 -6,6 7,0
Сығанағы: NASA. RETScreen база данных

Хайуандар донъяһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Тейелмәгән урмандарҙың һаҡланыуы арҡаһында бында ҡабан, илек кеүек йәнлектәрҙе күрергә мөмкин. Иң ҙур ҡоштарҙан ҡауҙы, төйлөгәнде күҙәтергә мөмкин. Ҡалала иң таралған ҡоштар: күгәрсен, сыйырсыҡ, ҡарлуғастар.

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Файл:Rossosh-Station WOW.jpg
Россошь-Острогожский операцияһына арналған һәйкәл
Файл:Rossosh-Station Memo.jpg
Һәйкәлдең йөҙләнгән мемориаль плитәһе

Россошь XVII быуаттың уртаһында биҫтә булараҡ барлыҡҡа килгән. XVIII быуатта Тевяшов, һуңынан Чертковтарҙың ҡулында булған. РСФСР-ҙың 1923 йылдағы административ-территориаль реформаһы ваҡытында уға ҡала статусы бирелгән.

Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында Россошь аша итальян альп корпусын һәм немецтарҙың 24-се танк корпусын тәьмин иткәндәр. Ҡалала альп корпусының резерв өлөшөнө һәм штабы торған, ул клорпустың дивизиялары Дондың уң ярында: Үрге Карабуттан алып Яңы Калитваға тиклем оборона тотҡан. Россошь ҡалаһын юғалтыу 250 меңдән ашыу һалдат һәм офицерлы немец, венгр, итальян ғәскәрҙәре төркөмөнөң уң флангыһын юҡ итеү менән бер булған..

Ҡала өсөн һуғыш стратегик әһәмиәткә эйә булған: һөҙөмтәлә станция 1943 йылдың ғинуарында Острогожский-Россошь операцияһы барышында совет ғәскәрҙәре тарафынан азат ителгән[9]..

Халыҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Милли составы

1939 йылда халыҡ иҫәбен мәғлүмәттәре буйынса ҡалала украиндар — 69 % йәғни 11 846 кеше, урыҫтар — 29,3 % йәғни 5020 кеше[10].

2010 йыл халыҡ иҫәбен алыу буйынса: урыҫтар — 84,6 %, украиндар — 12,9 %[11].

Иҡтисад[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡаланың төп сәнәғәт предприятиелары:

  • (ААЙ «Минудобрение») химия заводы[12][13]
  • ЯСЙ «Придонхимстрой — эзбиз»[13][14]
  • ЯСЙ «Росагропром»[13]
  • Пресс төйөндәре заводы (эшләмәй)
  • Элекке завод электроаппарат заводы
  • Техник йыһаз заводы
  • Кирбес заводы
  • Ит комбинаты (ябылған/бикләнгән)[15]
  • Һөт комбинаты
  • Аҙыҡ-түлек комбинаты
  • Май яҙыу заводы
  • АО «Коттедж-Индустрия» (төҙөлөш)
  • «Россошь» Көньяҡ-Көнсығыш тимер юлының локомотив депоһы


Архитектура[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Тимер юл вокзалы бинаһы
Вокзалдың перроны

Иҫке архитектура ҡоролмалы тимер юл вокзалы (1871 й.) һәм Александр Еевский сиркәүе (1876 йылда изгеләндерелә; XIX быуаттың архитектура ҡомартҡыһы дәүләт һаҡлауында).

2006 йылдың авгусында иҫке сиркәүе янында мәхәллә кешеләре өсөн Изге-Илья ҡорам асылған[16]. Уның фундамент майҙаны 42x30 метров, бейеклеге — 30 метрҙан ашыу. Храм дүрт биҙәлгән ҙур көмбәҙле һәм тағы бер көмбәҙе ҡыңғырауҙар манараһында. Ҡорам проектын архитекторҙар П. В. Дудин һәм В. М. Захаров төҙөгән.

2008 йылда яңы Изге Илья ҡорамы иҫке Александр Невский ғибәҙәтханаһы менән берләшкән.

Халыҡ-ара мөнәсәбәттәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 1,2 ОКТМО. 179/2016. Центральный ФО
  2. GEOnet Names Server — 2018.
  3. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаРосстат.
  4. Ҡалып:АТД-80
  5. 15 октябрь 2004 йыл N воронеж өлкәһе закондар 63-КҮЛ Тураһында «урынлаштырыу сиктәре, статусы үҙгәрештәр ярашлы, административ үҙәктәрен билдәләргә айырым муниципаль берәмектәре воронеж өлкәһе»
  6. Ҡала уставы
  7. http://rossoshru.ru/uspehi-goroda/rossoshi-prisvoeno-pochetnoe-zvanie-naselennyy-punkt-voinskoy-doblesti.php
  8. Район тарихы Россошанский
  9. Бөйөк ватан һуғышы Россошь.
  10. Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения по регионам России  (рус.). Демоскоп. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 июль 2015. 31 июль 2015 тикшерелгән.
  11. Һөҙөмтә::Воронежстат
  12. Компания тураһында «Минудобрение»
  13. 13,0 13,1 13,2 Химия, нефть химияһы сәнәғәте, Россошь ҡалаһы
  14. Компания тураһында «Росизвесть» инә «Придонхимстрой Эзбис» (Россошь)
  15. ОАО "Комбинат мясной Россошанский" (ИНН:3627008614)  (рус.). www.list-org.com. 22 ноябрь 2018 тикшерелгән.
  16. Россошь яңы ҡорамды изгеләндереү.