Сарапул өйәҙе

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Сарапул өйәҙе
Өйәҙ үҙәге гербы Губерна гербы
Герб уездного центра
Герб губернии
Губерна Вятка губернаһы
Үҙәге Сарапул
Барлыҡҡа килгән 1780 йылдың 22 сентябре
Бөтөрөлгән 1920 йылдың 3 июле
Майҙаны 13 108,1 кв. саҡрым
Халҡы 408 225[1] (1897)
300px

Сара́пул өйәҙе — 1780—1923 йылдарҙа Вятка һәм Пермь губерналары составындағы административ-территориаль берәмек. Өйәҙ ҡалаһы — Сарапул.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Өйәҙ 1780 йылдың 22 сентябрендә Вятка  наместниклығы (1796 йылданВятка губернаһы) составында барлыҡҡа килгән.

1897 йылда өйәҙҙә 408 058 кеше йәшәгән, шул иҫәптән урыҫтар - 290 828, удмурттар - 97 827, татарҙар - 7 226, башҡорттар - 5 100 һ.б.[2].

1920 йылда өйәҙҙең төньяҡ һәм көнбайыш улустары яңы төҙөлгән

Вотский автономия өлкәһенә (АО), унда Ижевск һәм Дебёсский өйәҙҙәре составына ингән. Әгерже һәм Иҫәнбай улустары  Татар АССР-ына бирелгән, ә бәләкәйләнеп ҡалған Сарапул өйәҙе Пермь губернаһына күскән.

1923 йылда, территориаль реформа барышында, Пермь губернаһы территорияһын Урал өлкәһенә ҡушҡандар, өйәҙ бөтөрөлгән, ә уның территорияһы яңы барлыҡҡа килгән Урал өлкәһе Сарапул округына ингән.

Административ бүленеш [үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Өйәҙҙең 1915 йылға[3] административ-территориаль бүленеше:

Атамаһы Административ

үҙәк

Халҡы Ауыл

йәмғиәттәре

Ауылдар Хужалыҡтар
І стан (Дебёссы ауылы)
Дебёсский улусы Дебёссы ауылы 12 283 13 49 2100
Петропавловский улусы 13 517 10 68 2375
Тыловайский улусы 10 175 8 38 1370
Большепургинский улусы 8 065 11 42 1300
Чутырский улусы 8 258 9 35 1190
Тойкинский улусы 8 356 9 20 1560
ІI стан (Шаркан ауылы)
Шарканский улусы 24 613 20 64 3396
Сосновский улусы 16 548 17 54 2242
Зюзинский улусы 12 183 11 36 1551
Якшур-Бодьинский улусы 11 560 15 49 1709
Нижне-Лыпский улусы 4 361 5 7 763
Полозовский улусы 5 268 8 9 1049
ІII стан (Воткинский заводы)
Камский улусы 7 366 11 20 1413
Галевский улусы 1 804 3 7 327
Кельчинский улусы 8 404 10 20 1610
Светлянсктй улусы 9 353 10 15 1711
Июльский улусы 7 681 10 23 1475
Перевозинский улусы 9 959 10 20 1670
ІV стан (Ижевск заводы)
Ижевск-Нагорный улусы Ижевск заводы 4 978 18 15 583
Ижевск-Заречный улусы Ижевск заводы 532 2 6 86
Люкский улусы село Люк 5 476 6 10 805
Нылгижикьинский улусы 13 944 23 55 2256
Кыйлудский улусы 5 055 6 17 786
Старовеньинский улусы 11 138 15 25 1681
Завьяловский улусы Завьялово ауылы 14 377 25 39 2512
Больше-Норьинский улусы 7 984 16 24 1184
V стан (Әгерже (Агрыз) ауылы)
Әгерже (Агрыз) улусы 5 579 3 3 914
Пургинский улусы 6 559 7 25 1071
Бурановский уусы Буран ауылы 13 105 14 33 2155
Юринский улусы 9 980 10 28 1811
Киясовский улусы село Киясово 10 949 8 18 1598
VI стан (Сарапул ҡалаһы)
Сарапул улусы 15 848 15 39 2828
Нечкинский улусы Нечкино ауылы 6 135 6 18 1108
Гольянский улусы Гольяны ауылы 7 750 10 19 1366
Козловский улусы 8 235 14 22 1331
Мазунинский улусы Мазунино ауылы 6 709 6 14 1355

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Демоскоп Weekly. Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г. Наличное население в губерниях, уездах, городах Российской Империи (без Финляндии). Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 февраль 2012.
  2. Демоскоп Weekly - Приложение.
  3. Памятная книжка и адрес-календарь Вятской губернии на 1916 год — Вятка: Издание губернского статистического комитета, 1916.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]