Төйлөгән (ҡасаба)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ҡасаба
Тюльган
Төйлөгән
Төйлөгән ҡасабаһы.jpg
Ил

Рәсәй

Федерация субъекты

Ырымбур өлкәһе

Муниципаль район

Төйлөгән

Ауыл биләмәһе

Төйлөгән ҡасаба советы

Координаталар

52°20′37″ с. ш. 56°09′15″ в. д.HGЯO

Нигеҙләнгән

1953

Ҡасаба с

1999

Халҡы

8657[1] кеше (2013)

Телефон коды

+7 35332

Почта индексы

462010

Һанлы танытмалар
Автомобиль коды

-

Код ОКАТО

53 253 835

Код ОКТМО

53 653 435 101

Картаны күрһәтергә/йәшерергә
Тюльган (Рәсәй)
Тюльган
Тюльган
Төйлөгән (ҡасаба) (Ырымбур өлкәһе)
Тюльган

Төйлөгән (рус. Тюльган) — ҡасаба, Ырымбур өлкәһе Төйлөгән районының һәм Төйлөгән ҡасаба советының үҙәге.

Төйлөгән ҡасабаһы

Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бәләкәй Наҡаҫ тау массивы һәм Төйлөгән йылғаһы буйында, Ырымбур ҡалаһынан 130 саҡрым төньяҡ-көнсығышҡа урынлашҡан.

Этимология[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Райондың исеме башҡорт телендәге төйлөгән (коршун) ҡошо исеменә тап килә. Район һәм ҡасаба гербында, флагында күмер тауы ташы менән төйлөгән һүрәтләнгән.[2].

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1940-сы йылдарҙа хәҙерге Төйлөгән районы территорияһында һоро күмер ятҡылығы асыла, 1953 йылда уның янында Төйлөгән торлаҡ пунктына нигеҙ һалына. 4 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан Төйлөгән утары исеме менән атала. 1960 йылда Төйлөгән Троицк районы үҙәге була, ул Троицк ауылынан күсерелә. 1965 йылда Төйлөгән районы төҙөлә, үҙәк итеп Төйлөгән ҡасабаһы ҡуйыла. 1957-1999 йылдарҙа Төйлөгән эшселәр ҡасабаһы статусында була.

Халыҡ һаны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Халыҡ иҫәбе
1959[3]1970[4]1979[5]1989[6]2002[7]2010[8]2012[9]2013[1]
26373128510310 68110 161895987698657

Инфраструктура[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Экономика

Ҡасаба сәнәғәтен - "Төйлөгән машиналар эшләү заводы" яуаплығы сикләнгән йәмғиәте, "Төйлөгән электромеханика заводы" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте кеүек предприятиелар күрһәтә. Төҙөлөш тармағын "Ремстройинвест" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте күрһәтә. Тау сығарыу предприятиеһы булып "Оренбургуголь" асыҡ акционерҙар йәмғиәте (күмерҙе асыҡ ысул менән сығарыу) тора. Шулай уҡ ҡасабала икмәк бешереү буйынса "Тюльган - Иволга" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте урынлашҡан.

Социаль өлкә

Ҡасабала төрлө белем биреү учреждениелары урынлашҡан: 1-се урта дөйөм белем биреү мәктәбе, 1-се балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе, балалар сәнғәт мәктәбе, Шарлыҡ техник техникумы филиалы, "Юбилей" район мәҙәниәт йорто, район китапханаһы.

Спорт

Ҡасабала "Пингвин" йөҙөү бассейны, "Восход" стадионы урынлашҡан. 2007 йылда боҙ аренаһы менән "Олимп" физкультура-сәләмәтләндереү комплексы төҙөлгән, унда фигуралы шыуыу һәм хоккей секциялары бар.

Транспорт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Көньяҡ Урал тимер юлы, Ырымбур өлкәһенең Төйлөгән станцияһы урынлашҡан. Ырымбур өлкәһенең төбәк әһәмиәтендәге автомобиль юлдары.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). Тәүге сығанаҡтан архивланған 16 ноябрь 2013. 16 ноябрь 2013 тикшерелгән.
  2. С.М.Стрельников Географические названия Оренбургской области. Топонимический словарь — Изд. 2-е, дополненное и исправленное. — Кувандык: Издательство С.М.Стрельникова, 2002.
  3. Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу  (рус.). Демоскоп Weekly. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 апрель 2013. 25 сентябрь 2013 тикшерелгән.
  4. Всесоюзная перепись населения 1970 года Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.  (рус.). Демоскоп Weekly. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 апрель 2013. 25 сентябрь 2013 тикшерелгән.
  5. Всесоюзная перепись населения 1979 года Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.  (рус.). Демоскоп Weekly. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 апрель 2013. 25 сентябрь 2013 тикшерелгән.
  6. Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность городского населения. Тәүге сығанаҡтан архивланған 22 август 2011.
  7. Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более. Тәүге сығанаҡтан архивланған 3 февраль 2012.
  8. Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность и размещение населения Оренбургской области. Тәүге сығанаҡтан архивланған 5 июнь 2014. 5 июнь 2014 тикшерелгән.
  9. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 май 2014. 31 май 2014 тикшерелгән.