Ҙур көйөлдө

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ҙур көйөлдө
Рәсем
Халыҡ-ара ғилми атамаһы Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 148: attempt to concatenate local 'prefix' (a nil value).
Таксономический ранг Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 148: attempt to concatenate local 'prefix' (a nil value).
Ближайший таксон уровнем выше Кроншнепы[d][1]
Таксондың халыҡ атамаһы gylfinir[8], Eurasian Curlew[2][9][3], Großer Brachvogel[2][3], Zarapito real[2][3], becut eurasiàtic[2][3], koliha velká[2][3], suurkoovitaja[2][3], Storspove[2][3], Большой кроншнеп[2][3], ダイシャクシギ[2][3], Storspove[2][3], kuovi[2][3], nagy póling[2][3], kulik wielki[2][3], hvizdák veľký[2][3], storspov[2][3], Europese Wulp (Grootwulp)[2][3], Wulp[2][3], Courlis cendré[2][9][3], Chiurlo maggiore[2][3], maçarico-real[2][3], veliki škurh[2][3], นกอีก๋อยใหญ่[2][3], Curlew[9], didžioji kuolinga[2][3], Gajahan besar[3], Fjöruspói[3], (kuitala), kluite[2][3], wulp[10], courlis cendré[10], curlew, eurasian curlew[10] һәм Grosser Brachvogel[10]
Идентификатор МСОП 22693190[9]
Охранный статус МСОП близки к уязвимому положению[d][11]
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре
Карта ареала вида
Status in the Red List of Threatened Species in the Czech Republic CR[d][12]
Commons-logo.svg Ҙур көйөлдө Викимилектә

Ҙур көйөлдө[13] — һаралйындар ғаиләһенән ҡош төрө (рус.большой кроншнеп)

Тышҡы күренеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҙур көйөлдө 50 һәм 60 сантиметрға тиклем етә,  ауырлығы 600 г алып 1000 г тиклем тарта. Ҡанаттарының ҡоласы  80 см алып 100 см  тәшкил итә. Улар һаралйындар ғаиләһенең иң эре вәкилдәре һәм  Европала йыш осраусы көйөлдөләр булып тора. Ҙур көйөлдөнөң үҙенсәлекле  һыҙаты булып уның оҙон һәм аҫҡа һонолған суҡышы тора. Инә ҡош, ҡағиҙә булараҡ, ата ҡоштан бер аҙға ҙурыраҡ, ә уның суҡышы тағы ла оҙонораҡ һәм нығыраҡ бөгөлгән. Бынан тыш, ике енес араһында тышҡы айырма юҡ. Ҙур көйөлдөнөң төҫө башлыса ябай, ҡауырһыны төрлө һыҙыҡтар һәм тимгелдәр менән аҡһыл көрән төҫтән һоро-көрән төҫкә тиклем үҙгәрә. Тауышы оҙон, һағышлы  тиерлек, «кури-ли» кеүек яңғырай. Күберәк  ата ҡоштар  йырлай, уның ярҙамында улар үҙҙәренең оялау участкаларын билдәләйҙәр. 

Таралыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҙур көйөлдө осоуҙа
Numenius arquata

Ҙур көйөлдө һаҙлыҡлы һәм башҡа дымлы урындарҙа оя ҡора. Ҡышын улар яр буйҙарында һәм кипкән һаҙлыҡтарҙа, ҡитға эсендә  —баҫыуҙарҙа һәм һыубаҫар туғайҙарҙа йәшәй.  Уларҙың төп таралыу ареалы булып  Төньяҡ һәм  Үҙәк Европа, шулай уҡ Британия утрауҙары тора. Ҡышҡы осорҙа был ҡоштар  Көнбайыш һәм Көньяҡ Европа яры буйҙарына осош яһай. Ҙур көйөлдөләр шулай уҡ Азияның күп өлөшөндә осрай, уларҙың ареалы көнсығышта Байкал күле һәм Манчжурияға тиклем, көньяҡта Ҡырғыҙстанға тиклем етә. 

Туҡланыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Көйөлдөнөң аҙығы булып бөжәктәр, селәүсендәр, моллюскылар тора, уларҙы ерҙән оҙон суҡышы менән йыя.  Шул уҡ ваҡытта ҡаты тышлыҡтың эсенән ҡусҡарҙары сығарып алыу өсөн суҡышын пинцет сифатында ла ҡуллана.

Үрсеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ояһын ерҙә яҫы уйымда төҙөй, унда үлән һала.  Бер тапҡыр ятҡанда дүртешәр йомортҡа һала. 

Төрсәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Stamps of Kazakhstan, 2013-63.jpg

Ҙур көйөлдөнөң ике төрсәһе бар.  Numenius arquata arquata Европала осрай, ә Волга-Урал һыҙатынан көнсығыштараҡ Numenius arquata orientalis төрө тереклек итә.  Дөйөм алғанда, ҡоштоң һуңғы төрсәһе асығыраҡ, ә ҡауырһынындағы ҡарағусҡыл штрихтар күпкә вағыраҡ. Суҡышы бер аҙ оҙонораҡ, шулай уҡ ҡанаттары ла оҙонораҡ. Ике төрсә лә Волга һәм Уралда береһе икенсеһенә талғын күсә һәм тышҡы күренеше буйынса һиҙелмәй тиерлек. 

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 1,2 Integrated Taxonomic Information System — 1996.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 2,18 2,19 2,20 2,21 2,22 2,23 2,24 2,25 IOC World Bird List. Version 6.3 — 6.3 — 2016. — doi:10.14344/IOC.ML.6.3
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 3,16 3,17 3,18 3,19 3,20 3,21 3,22 3,23 3,24 3,25 3,26 3,27 IOC World Bird List, Version 6.4 — 2016. — doi:10.14344/IOC.ML.6.4
  4. 4,0 4,1 IOC World Bird List, Version 7.1 — 2017. — doi:10.14344/IOC.ML.7.1
  5. 5,0 5,1 IOC World Bird List. Version 7.2 — 2017. — doi:10.14344/IOC.ML.7.2
  6. 6,0 6,1 IOC World Bird List. Version 7.3 — 2017. — doi:10.14344/IOC.ML.7.3
  7. 7,0 7,1 IOC World Bird List. Version 8.1 — 2018. — doi:10.14344/IOC.ML.8.1
  8. Gwefan Llên Natur
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 Красная книга — 1949.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 http://species.be/en/4631
  11. The IUCN Red List of Threatened Species 2018.1 — 2018.
  12. https://portal.nature.cz/publik_syst/nd_nalez-public.php?idTaxon=1283Agentura ochrany přírody a krajiny České republiky.
  13. Бёме Р. Л., Флинт В. Е. Пятиязычный словарь названий животных. Птицы. Латинский, русский, английский, немецкий, французский. / под общей редакцией акад. В. Е. Соколова — М.: Рус. яз., «РУССО», 1994. — Б. 85. — 2030 экз. — ISBN 5-200-00643-0.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Lars Jonsson: Die Vögel Europas und des Mittelmeerraumes — Kosmos-Naturführer, Franckh-Kosmos Stuttgart 1992/1999, ISBN 3-440-06357-7  (нем.)(нем.)

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]