Ҡалып:Ағымдағы һайланған мәҡәлә

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Geisha at Asakusa (DORONKO) 001.jpg

Япония  — Көнсығыш Азиялағы утрауҙарҙа урынлашҡан дәүләт. Япон диңгеҙенән көнсығышта Тымыҡ океанда тора, Ҡытай, Төньяҡ һәм Көньяҡ Корея, Рәсәй менән сикләшә. Төньяҡта Охот диңгеҙе , ә көньяҡта Көнсығыш Ҡытай диңгеҙенән алып Тайвангә тиклем территорияны биләй.

Япония 6852 утрауҙан торған Япония архипелагында урынлашҡан. Дүрт иң эре утрауҙары — Хонсю, Хоккайдо, Кюсю һәм Сикоку — ил майҙанының 97 процентын тәшкил итә. Күпселек утрауҙары таулы, күптәре вулканлы. Японияның иң юғары нөктәһе — Фудзияма (3776 м) вулканы. Халҡының һаны (126 миллион кеше) буйынса ул донъяла унынсы урынды биләй. Үҙ эсенә Японияның баш ҡалаһы Токио менән уның эргәһендәге префектураларҙы индергән Оло Токио (30 миллиондан ашыу кеше) менән донъялағы иң ҙур ҡала агломерацияһы булып тора.

Япония — бөйөк иҡтисади дәүләт. Был ил номиналь ЭТП буйынса донъяла өсөнсө һәм һатып алыу һәләте паритетынан хисапланған ЭТП буйынса донъяла дүртенсе урынды биләй. Япония — экспорт күләме буйынса донъяла дүртенсе, импорт буйынса — алтынсы урында. Ул донъяла берҙән-бер империя статуслы дәүләт.

Япония — тормош кимәле бик юғары булған, алға киткән ил (кеше потенциалы үҫеше индексы буйынса ун етенсе урында тора). Унда кешенең уртаса ғүмер оҙонлоғо 2009 йылда 82,12 йыл тәшкил итә. Япония — сабыйҙар үлеме күрһәткесе иң түбән кимәлдә булған илдәрҙең береһе.

Япония «Оло етәү» һәм АТЭС ағзаһы булып тора, БМО Именлек Советының даими булмаған ағзаһы булып һайланып килә. Япония рәсми рәүештә һуғыш иғлан итеү хоҡуғынан баш тартһа ла, уның заманса ҡоралланған, төрлө һаҡланыу һәм тыныслыҡ урынлаштырыу операцияларында ҡатнашырлыҡ ҙур армияһы бар.

↪ дауамы…