Әһлетдин мәсете

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Мәсет
Әһлетдин мәсете
төр. Alâeddin Camii
Turkey, Konya - Alaeddin Mosque 01.jpg
Ил Төркиә Төркиә
Регион Үҙәк Анатолия, Конья
Ҡала Конья, Әһлетдин убаһы
Адресы Alaaddin Blv, Hamidiye Mh., 42040, Konya
Архитектура стиле Ислам архитектураһы, сәлжүк архитектураһы
Нигеҙләүсе Рум солтаны Мәсғүт I
Төҙөлөш 1150 йыл1235 йыл йылдар
Үлсәмдәре 56×71 м
Бина майҙаны 3970 м²
Көмбәҙҙәр һаны 4
Бейеклек 14 м
Көмбәҙ бейелеге 30 м
Манаралар һаны 1
Манара бейеклеге 37 м

Әһлетдин мәсете (төр. Alâeddin Camii) — Төркиәнең Конья ҡалаһындағы иң боронғо архитектура иҫтәлекле урыны. Мәсет шул уҡ Әһлетдин исемен йөрөткән үҙәк (тарихи) убаһында урынлашҡан. Мәсет Кония (сәлжүк) солтандарының төрбәһе булып тора.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Мәсет 1849 йылда

1080 йылда Коньяны сәлжүктәр яулап алғас, күп кенә Византия ғибәҙәтханалары яйлап мәсеткә әйләндерелә. Әһлетдин мәсете нигеҙендә лә Византия базиликаһы булған. Тәүге үҙгәртеп ҡороуҙар 1150 йылда солтан Мәсғүт I хакимлығы осоронда башланған[1]. 1155 йылда эбен ағасынан яһалған минбарҙа был осорға ҡарай, ул Анатолияла сәлжүк сәнғәтенең иң боронғо өлгөләренең береһе булып тора[2]. Был ваҡытҡа шулай уҡ семәрләнгән михраб һәм үҙәк көмбәҙ ҡарай.

Солтан Кей-Кавус I хакимлығы осоронда 1219 йылда мәсетте реконструкциялау һәм киңәйтеү буйынса ҙур эштәр башҡарыла. Ҡалаға һәм солтандар һарайына күренешлн булған төньяҡтан монументаль фасад төҙөлә. Шул уҡ ваҡытта солтандарҙың мәрмәр төрбәһе төҙөлә башлана, әммә Кей-Кавус вафат булғас, был эштәр туҡталыла. Был эштәр уның ҡустыһы солтан Әһлетдин Кей-Кубад I хакимлығы осоронда дауам итә. Әһлетдиндең бойороғона ярашлы, 1235 йылда мәсеттең төп залында 42 колонна урынлаштырыла.

Бынан һуң алты быуаттан ашыу дауамында мәсет бөтөнләй тиерлек үҙгәрешһеҙ ҡала. Тик 1891 йылда манара төҙөлә һәм мәрмәрҙән яңы михраб яһала[3].

Мәсеттә ерләнгән Рум солтандары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Исемһеҙ төрбә
  • Мәсғүт I
  • Ҡылыс-Арыҫлан II
  • Рукн әд-дин Сөләймән-шаһ
  • Кей-Хосров I
  • Әһлетдин Кей-Кубад I
  • Кей-Хосров II
  • Ҡылыс-Арыҫлан IV
  • Кей-Хосров III


Шулай уҡ Кей-Кавус I хакимлығы осоронда һигеҙ ҡырлы «Исемһеҙ төрбә» (төр. Adsız Türbe) ҡорола һәм тулыһынса төҙөлөп бөтмәй. Бында ерләнгән кешеләрҙең исемдәре әле лә билдәһеҙ булып ҡала.

Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Konya, The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture, Vol.2, (Oxford University Press, 2009), 391
  2. Scott Redford, The Alaeddin Mosque in Konya Reconsidered, Artibus Asiae, Vol. 51, No. 1/2, 1991
  3. Architecture, The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture, Vol.2, (Oxford University Press, 2009), 117

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]