Ленин Владимир Ильич

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Владимир Ильич Ульянов (Ленин)
Lenin CL.jpg
В. И. Ульянов (Ленин).
М.С. Наппельбаум фотоһы, 1918 й ғинуар.[1]
1-се/-сы етәксе: СССР Халыҡ Комиссарҙары Советы председателе
30 декабрь 1922 — 21 ғинуар 1924
Дауамсыһы: Алексей Иванович Рыков
Флаг
2-се/-сы етәксе: РСФСР Халыҡ Комиссарҙары Советы председателе
8 ноябрь 1917 — 21 ғинуар 1924
Алдан килеүсе: вазифа раҫланған; Ваҡытлы хөкүмәт рәйес-министр Александр Фёдорович Керенский
Дауамсыһы: Алексей Иванович Рыков
 
Партия: РСДРПРКП(б)ВКП(б)
Белеме: Ҡаҙан университеты, Петербург университеты
Һөнәре: Юрист
Дине: Атеист
Тыуған: 10 (22) апрель 1870(1870-04-22)
Сембер, Рәсәй империяһы
Вафат: 21 ғинуар 1924(1924-01-21)
усадьба Горки, Суханов волосы, Подольск өйәҙе, Мәскәү губернаһы, РСФСР, СССР
Ерләнгән: Ленин мавзолейы, Мәскәү
Атаһы: Илья Николаевич Ульянов
Әсәһе: Мария Александровна Ульянова
Ҡатыны: Надежда Константиновна Крупская
 
Автограф: Unterschrift Lenins.svg
 
Наградалары:
Орден труда Хорезмской НСР

Влади́мир Ильич Ле́нин (ысын фамилияһы Улья́нов; 1870 йылдың 10 (22) апрелендә Сембер ҡалаһында тыуған, 1924 йылдың 21 ғинуарында Мәскәү губерняһының Горки биләмәһендә вафат булған) — урыҫ совет дәүләт һәм сәйәсәт эшмәкәре, революционер, большевик фирҡәһен булдырыусы, Халыҡ Комиссарҙары Советының (СССР һәм РСФСР хөкүмәтенең) председателе. Фәйләсуф, марксист, публицист, марксизм-ленинизмға нигеҙ һалыусы, Өсөнсө Интернационал идеологы һәм булдырыусы, Совет дәүләтенә нигеҙ һалыусы.

17.05.1917 көндәғе эшселәр һәм студенттар митингта В. И. Ленин сығышына бағышланған Петербург политехник институтының залында мемориаль таҡтаһы

Бала сағы, мәктәп йылдары[үҙгәртергә]

Владимирҙың атаһы халыҡ училищеләре директоры И. H. Ульянов була. Әсәһе M. А. Ульянова (Бланк), — табиб ҡыҙы. Үҙе белеме буйынса уҡытыусы, ләкин бөтөн ғөмөрөн өйдә балаларын тәрбийәләүгә бағышлай. Ульяновтарҙың өлкән уллары, Александр батшаға (Александр III -кә) үтереү нийәте менән һөжүм итеүҙә ғәйепләнеп, үлемгә хөкөм ителә. Ульяновларҙың бөтөн балалары революционер булып формалашаулар. Ленин башланғыс белемде Сембер гимназияһындә ала.

Революцион эшмәкәрлеге[үҙгәртергә]

Ҡазан университетында студенттар сходкаһында ҡатнашҡаны өсөн, уны ҡулға алулар һәм университеттан ҡыуалар. Уның һөргөнлөк дәүере Ҡазан янындагы Кокушкино ауылынан башлана. 1888 йылда ул Ҡазанга ҡайтырға рөхсәт ала, шунда Федосеев түңәрәгенә йөрөп, Маркс, Энгельс идеяларs, Плеханов әҫәрҙәре менән таныша. 1891 йылда Ленин Петербург университетының юридик факультетына экстерн формала имтихандар тапшыра. Шунан һуң Һамарҙа судта эшләй башлай. Үҙенең революцион эшсәнлеген дауам иттерә, революцион түңәрәктәр алып бара. Рус революционерҙары араһында беренсе булып эшселәр партияһын ойоштороу бурысын ҡуя. 1895 йылда революцион хәрәкәт етәкселәре менән танышыу маҡсатынан сит илдәргә сығып китә. Анда ул B. Либкнехт, П. Лафарг менән таныша, ә Женевада Плеханов менән осрашып, Рәсәйҙә социал-демократик партия ойоштороу тураһында фекер алыша. Рәсәйгә ҡайтыу менән үк, еңҗиң һыҙғанып, «Эшселәр синыфы азатлығы өсөн көрәш союзы »ның эшсәнлеген башлап ебәрә. 1895 йылда ҡулға алына, төрмәлә ултыра, унан һуң дүрт йыл дауамында Себерҙең ҡараңғы бер мөйөшө Шушенскоела һөргөнлөктәтә була. Һөргөнлөктән ҡотолғас, өҙлөкһөҙ революцион эшсәнлеккә бирелә. Ҡулға алыныуҙан ҡасып, эмиграцияла була, Рәсәйҙәге революцион хәрәкәт, социал-демократик партия менән ситтән тороп етәкселек итә, төрлө оппортунистик ағымдар менән көрәш алып бара, күп төрлө сығыштар, теоретик хеҙмәттәр яҙа.

Революция осоро[үҙгәртергә]

1917 йылдың апрелендә Ленин Рәсәйгә ҡайта һәм, февраль айында уҙған буржуаз-демократик революцияны социалистик революцияға үҫтереү маҡсатын күҙҙә тотоп, эстәлеге менән ҡатлаулы, характеры менән ғәйәт дәрәжәлә киң эшсәнлек алып бара башлай. Октябрь революцияһынан һуң самаһыҙ ауыр шарттарҙа совет дәүләтен төҙөү эшенә керешә. Граждандар һуғышын туҡтатыу, эске ҡаршылыҡтарҙы йыра-йыра, Россия өсөн кәмһетеүле солохты яулау, аслыҡ менән көрәш ойоштороу, хәрәбәләр дәрәжәһендә ҡалған сәнәғәтте, транспортты торғоҙоу, иҡтисадты яңынан, яңы принциптар нигеҙендә ҡороу пландарын әҙерләү, партия эсендә барған дискуссияларға сик ҡуйыу, бәхәсле проблемаларҙы хәл итү, спекуляция, саботаж, ҡоротҡослоҡҡа ҡаршы көрәш асыу, съезддар, кәңәшмәләр, улар өсөн резолюциялар әҙерләү.... Сит ил делегацияларын, шулай уҡ Россияның төрлө төбәктәренән килгән «ходок»тарҙы ҡабул итеү, ата-әсәһеҙ ҡалған йәтим балаларға ярҙам ойоштороу, ғалимдәргә хеҙмәт шарттарын булдырып, фән үҫешенә юл асыу, күп милләтле дәүләттә милли мәсьәләне хәл итеү, һәр яҡлап бөлгөнлөк һәм хәйерселек баҫҡан йәш, яңы йәмғиәтте яҡлау һәм уны һаҡлап ҡалыу өсөн, ҡораллы көстәр ойоштороу, социалистик йәмғиәт принциплтарын тормошҡа ашыру юлында аяуһыҙ көрәш алып барыу... Оҙаҡ йылдар дауамында интеллектыуаль һәм физик яҡтан ошондый кийеренке эш алып барыу Лениндың сәләмәтлеген ҡаҡшатмай ҡалмаған, әлбиттә, һәм был глобаль күләмдәге проб-лемалар, уйҙар солғанышында йәшәү уны ҡотолғоһоҙ рәүештә ваҡытһыҙ үлеүгә алып барған... Ленин гигант күләмле революцион һәм ойоштороу эше менән бергә теория, шул иҫәптән философия теорияһы өлкәһендә эшләүҙән дә ситләшмәгән.

Тәнҡит[үҙгәртергә]

Ленин күп милләтле дәүләттә милли мәсьәләне сисеү юлдарын эҙләүҙә ғәжәйеп дәрәжәлә тапҡыр рәүештә ике ҡапма-ҡаршы тенденцияны, практик эшсәнлектә, конкрет әйткәндә, милли сәйәсәттә бының ҡотолғоһоҙлоғон, объективлығын иҫтән сығармаҫка кәрәк тигән нәтижә яһай. Ленин теорияла, шулай уҡ ғәмәли эшсәнлегендә лә хаталар ебәрә. Теория өлкәһендә уның империализмдың яҡын киләсәктәге яҙмышы тураһындағы, эшселәр синыфының теләһә ниндәй ижтимағи шарттарҙа ла революционлығы, уны абсолютҡа әуерелдерү кеүек нәтижәләре тарихи ысынбарлыҡ тарафынан иҫбатланманы.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә]

  1. Лев Левинсон Вехи и судьбы фотографа и его героев К 140-летию со дня рождения М.С. Наппельбаума

Сығанаҡтар[үҙгәртергә]

  • Гыйззәтов К.Т., Философия: 2 китап. 1 нче китап: Кыскача философия тарихы. Философиянең нигеҙ проблемулары: Югары уку йорты өсөн дәреслек.(тат.)