Петер Симон Паллас

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Петер Симон Паллас
нем. Peter Simon Pallas
Pallas PS by Tardier grey.jpg
Тыуған:

22 сентябрь 1741(1741-09-22)

Тыуған урыны:

Берлин, Германия

Үлгән:

8 сентябрь 1811(1811-09-08)

Вафат урыны:

Берлин, Германия

Ил:
Пруссия флагы (1803)
Пруссия короллеге
Фәнни даирә:

зоология, ботаника, география, геология, этнография, филология

Эшләгән урыны:

Рәcәй империяһы

Альма-матер:

Галле университеты, Гёттин университеты

Билдәле уҡыусылары:

Зуев, Василий Фёдорович, Соколов, Никита Петрович

Танылыу алған өлкәләр:

Энциклопедедиясы, тәбиғәтте өйрәнеүсе, сәйәхәтсе, географ

Әҫәрҙере Викитекала.

Пе́тер Симо́н (Пётр-Симо́н) Палла́с (нем. Peter Simon Pallas; 1741—1811) — күренекле немец һәм урыҫ энциклопедиясы ғалимы, XVIIIXIX быуаттарҙың билдәле тәбиғәтте өйрәнеүсеһе, географы һәм сәйәхәтсеһе.

Санкт-Петербург Фәндәр Академияһы ағзаһы (1767).[1] XVIII быуаттың икенсе яртыһында Рәсәй территорияһында үткән фәнни экспедициялар менән танылыу ала, донъя һәм Рәсәй биология, география, геология, филология һәм этнография фәненә ҙур өлөш индерә.

Тормош юлы һәм фәнни эҙләнеүҙәре[үҙгәртергә]

Германияла, Голландияла һәм Англияла белем ала. 1767 йылда хөкүмәт саҡырыуы буйынса Рәсәйгә килә. 1768-1774 йылдарҙа Рәсәйҙең көньяҡ-көнсығыш сиктәрендәге төйәктәрҙе өйрәнеү буйынса Академик экспедицияларға етәкселек итә. 1769 йылда Ырымбурға, унан һуң Өфөгә, артабан төньяҡ-көнсығышҡа - Исәт провинцияһына йүнәлә. Урал минералдары, уҫемлектәр һәм хайуандар донъяһы, башҡорттарҙың хужалығы, кәсебе, көнкүреше тураһында мәғлүмәттәр йыя. Ботаника, геология, география, шулай уҡ Урал һәм Себер халыҡтарының тарихы, этнографияһы буйынса күп хеҙмәттәр авторы.[2] Үҙенең 1822 йылда Санкт-Петербургта сыҡҡан «1767-1771 й.й. Рәсәй дәүләтенең төрлө провинциялары буйлап сәйәхәт» исемле китабында Башкортостандың ҡайһы бер археологик ҡомартҡылары, «шайтан ҡаласығы»на, Чеснововка ауылы янындағы ҡурғандарға ҡыҫҡаса характеристика бирә.

Паллас Янғантау тураһындағы тәүге мәғлүмәттәрҙе яҙып ҡалдырған.[3]

Рус теленә тәржемә ителгән әҫәрҙәре[үҙгәртергә]

  • «Путешествие по разным провинциям Российского государства» (СПб., 1773—1788; первая часть вышла вторым изданием в 1809 году).(урыҫ.)
  • «Описание растений Российского государства, с их изображениями» (СПб., 1786; переиздана в типографии Корнильева в Тобольске в 1792 году).(урыҫ.)
  • «Сравнительные словари всех языков и наречий, собранные десницей Всевысочайшей особы императрицы Екатерины II» (СПб., 1787—1789, в двух томах; второе издание вышло в четырёх томах под названием «Сравнительный словарь всех языков и наречий, по азбучному порядку расположенный» в 1790—1791 годах).(урыҫ.)
  • «Краткое физическое и топографическое описание Таврической области» (СПб., 1795).(урыҫ.)
  • «Перечень дикорастущих растений Крыма» (1797; описание 969 видов местной флоры).(урыҫ.)
  • Паллас П.С. Путешествие по разным провинциям Российского государства // Россия XVIII в. глазами иностранцев. — Л.: Лениздат, 1989.(урыҫ.)
  • Научное наследие П.С.Палласа. Письма. 1768—1771 гг. / Сост. В. И. Осипов. Пер. с нем. В. И. Осипова и Г. И. Фёдоровой. — СПб. фил. архива РАН. — СПб.: Тиалид, 1993.(урыҫ.)
  • Паллас П. С. Наблюдения, сделанные во время путешествия по южным наместничествам Русского государства / Пер. с нем.; Отв. ред. Б. В. Левшин; Сост. Н. К. Ткачёва — М.: Наука, 1999. — 246 с.(урыҫ.)
  • Мемуар об изменчивости животных (Пер. с фр. и подготовка к печати А. В. Самокиш) // Истор.-биол. иссл. — 2011. — Т. 3. — В. 3.(урыҫ.)

Һылтанмалар[үҙгәртергә]

  • Башҡортостан: Ҡыҫҡаса энциклопедия. Урыҫсанан тулыландырылған һәм төҙәтелгән тәржемәһе. /Баш мөхәррир Р.З.Шәкүров. – Өфө: “Башҡорт энциклопедияһы” дәүләт ғилми нәшриәте, 1997. 478 бит
  • Башҡортостан: Ҡыҫҡаса энциклопедия. Урыҫсанан тулыландырылған һәм төҙәтелгән тәржемәһе. /Баш мөхәррир Р.З.Шәкүров. – Өфө: “Башҡорт энциклопедияһы” дәүләт ғилми нәшриәте, 1997. 478 бит
  • Башҡортостан: Ҡыҫҡаса энциклопедия. Урыҫсанан тулыландырылған һәм төҙәтелгән тәржемәһе. /Баш мөхәррир Р.З.Шәкүров. – Өфө: “Башҡорт энциклопедияһы” дәүләт ғилми нәшриәте, 1997. 478 бит