Ҡара диңгеҙ
| Ҡара диңгеҙ | |
Ҡара диңгеҙҙә ҡояш байыу. Крым, Ласпи бухтаһы |
|
| Оҙонлоғо | 1150 км |
|---|---|
| Киңлеге | 580 км |
| Майҙаны | 422 000 км² |
| Күләме | 547 000 км³ |
| Яр буйы оҙонлоғо | 3400 км³ |
| Иң ҙур тирәнлек | 2210 м |
| Уртаса тирәнлек | 1240 м |
| Һыу йыйыу майҙаны | более 2 млн км² |
| Диңгеҙгә ҡойоусы йылғалар | Дунай, Днестр, Днепр |
Ҡара диңгеҙ (урыҫ. Черное море, укр. Чорне море, Ҡалып:Lang-ro, төр. Karadeniz, груз. შავი ზღვა, Ҡалып:Lang-ab, бор. грек. Εὔξενος Πόντος, грек. Μαύρη Θάλασσα, лат. Pontоs Euxinus)-- Атлантик океан бассейнындағы эcке диңгеҙ. Босфор боғаҙы аша Мәрмәр диңгеҙе, артабан Дарданелла боғаҙы аша Эгей һәм Урта диңгеҙ менән тоташа, Керчь боғаҙы аша - Азов диңгеҙе менән тоташа. Төньяҡтан диңгеҙгә Ҡырым ярымутрауы уйылып кергән. Ҡара диңгеҙ аша Европа менән Кесе Азия сиге үтә.
Ҡара диңгеҙ Рәсәй, Украина, Румыния, Болгария, Төркия һәм Грузия илдәренең ярҙарын йыуа.
Ҡара диңгеҙ төньяҡтан көньяҡҡа 1150 км-ға, көнсығыштан көнбатышҡа 580 км-ға һуҙылған.
Утрауҙар һаны бик аҙ. Иң зуры - Украиналағы Джарылгач утрауы, майҙаны 62 км². Башҡа утрауҙар 1 км²-ҙан да артыҡ түгел.
Ҡара диңгеҙгә ҡойоусы иң эре йылғалар: Дунай, Днепр, Днестр, һәм бәләкәйерәктәре - Мзымта, Псоу, Бзыбь, Риони, Кодори, Эшли-Ирмак, Сакарья, Көньяк Буг йылғалары.
Диңгеҙ порттары булған ҡалалар:
- Рәсәй: Новороссийск, Сочи, Туапсе;
- Болгария: Бургас, Варна;
- Грузия: Батуми, Поти;
- Абхазия (Грузия): Сухуми;
- Румыния: Констанца;
- Төркия: Самсун, Трабзон;
- Украина: Одесса, Евпатория, Ильичёвск, Южный, Керчь, Севастополь, Ялта, Судак.