Артёмовский

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Артёмовский
Флаг[d]
Flag of Artyomovsky (Sverdlovsk oblast).pngCoat of Arms of Artyomovsky (Sverdlovsk oblast).png
Рәсем
Дәүләт Flag of Russia.svg Рәсәй
Административ үҙәге Артёмовский городской округ[d]
Административ-территориаль берәмек Артёмовский городской округ[d]
Халыҡ һаны 30 778 кеше (1 ғинуар 2018)[1]
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 180 метр
Майҙан 47 км²
Почта индексы 623780
Урындағы телефон коды 34363
Commons-logo.svg Артёмовский Викимилектә


Артемовский — Рәсәйҙең Свердловск өлкәһендәге ҡалаһы, Артемовский ҡала округының административ үҙәге.

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • 1665 — казак Арамашевский биҫтәһендә Кожевин Егорша Бобровка йылғаһының уң ярында ер участкаһы ала, был урынды уның хөрмәтенә «Егоршин повыток», һуңынан «Егоршин ауылы» тип атайҙар, 1864 йылдан алып — Егоршино ауылы.
  • 1776 — Эрбет тимер ҡойоу заводы төҙөлә башлаған.
  • 1871 — Егоршино ауылы янында күмер-антрацитының бай ятҡылығы асыла.
  • 1872 — Егоршинола таш күмер сәнәғәте эшләй башлай.
  • 1897 — Егоршинола беренсе революцион түңәрәктәр барлыҡҡа килә.
  • 1907 — Эрбет заводында 12 мартта завод эшселәренең стачкаһы үтә.
  • 1913 — «София» эре бассейнының шахтаһы файҙаланыуға тапшырыла.
  • 1914 — Егоршино электр станцияһы төҙөлә башлаған.
  • 1914 — Аппаратный станцияһына тиклем тимер юл линияһының беренсе сираты файҙаланыуға тапшырыла.
  • 1917 — эшсе һәм крәҫтиән депутаттары советы төҙөлә. март егоршинский.
  • 1917 — 12 ноябрҙә Егоршино эшсе һәм крәҫтиән депутаттары Советы власты үҙ ҡулына ала.
  • 1918 — 17 февралдә Егоршино күмер шахтаһы национализациялана.
  • 1918 — 13 мартта Егоршинский күмер шахталарының эшлекле советы барлыҡҡа килә.
  • 1918 — 28 майҙа Егоршино шахтерҙарының Ҡыҙыл Армия ирекле отряды төҙөлә.
  • 1921 — Боброво күмер шахтаһы революционер Ф. А. Сергеев (иптәш Артем) хөрмәтенә Артем исемендәге шахта тип атала.
  • 1923 — «Ҡыҙыл Октябрь» исемендәге Егоршино электр станцияһы эшләй башлай.
  • 1924 — Егоршино районы ойошторолған.
    • 1925 — барлыҡ шахтерҙар ҡасабаһының ҡушылыуы һөҙөмтәһендә Артемовский ҡасабаһы барлыҡҡа килә, ул Егоршино ауылы менән бер тиң хоҡуҡтар менән Егоршино районы составына инә.
  • 1929 — күмер бассейнының иң ҙур «Новый рудник» шахтаһы сафҡа инә.
  • 1930 — Егоршино районының радиоузелы асыла, шуның һөҙөмтәһендә Егоршино радио заводы барлыҡҡа килә.
  • 1938 — РСФСР Юғары Советы Президиумы указы менән 4 декабрҙә Егоршино ауылы һәм Артем исемендәге ҡасаба район буйһоноуындағы Артемовский ҡалаһы итеп берләштерелә.
  • 1941 — Артемовскийға эвакуацияланған Скопинский механик заводы (хәҙерге Артемовский «ВЕНТПРОМ» машиналар эшләү заводы) минометтар деталдәре һәм боеприпастар етештерергә тотона.
  • 1960 — Артемовский өлкә буйһоноуындағы ҡалалар иҫәбенә индерелә.
  • 1963 йылдың 1 февралендә Артемовский ҡалаһы Свердловск өлкә хеҙмәтсәндәр депутаттары советы ҡарамағына тапшырыла[2].

Физик-географик ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Географик урыны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡала Урта Урал тауының көнсығыш битләүендә, Бобровка йылғаһы буйында урынлашҡан, Режевский, Алапаевский, Эрбет һәм Сухоложский райондары менән сиктәш.

Рельефы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Рельефы тигеҙлек тиерлек: тәпәш, һөҙәк, ҡайынлыҡ урманлы убаларкөнсығышҡа табан тигеҙлеккә әйләнеп бара. Тупраҡ күп төрлө. Көнбайыш өлөшө — көрән балсыҡлы тупраҡлы, ул урыны менән балсыҡлы йәки торфлы тупраҡлы. Төньяҡ-көнсығышта ҡара тупраҡ өҫтөнлөк итә, бер аҙ балсыҡлы һәм торфлы тупраҡ менән аралашҡан. Көнсығышта был районда кремнийлы-балсыҡлы тупраҡ таралған, әммә Эрбет йылғаһы буйында башлыса ҡара тупраҡ һыҙаты һуҙылған.

Бобровка йылғаһы көнбайыштан көнсығышҡа һуҙылған, ул барлыҡ район аша тәрән үҙән булып үтә. Унда ике быуа тотолған, ҡаланың Түбәнге һәм Үрге быуалары. Бобровка йылғаһы Эрбет йылғаһының ҡушылдығы. Эрбет йылғаһы Красногвардейск ҡасабаһы районында күркәм быуа менән тотолған. Быуа завод төҙөгәндән алып бар, йәғни ике йөҙ йылдан ашыу тора.

Климат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Артемовский климаты Свердловск өлкәһенең агроклиматлы үҙәк зонаһына ҡарай.

Абсолют максимум температура +38 °C 1936 йылдың 9 авгусында теркәлгән[3], абсолют минимум −46,7 °C 1968 йылдың 8 декабрендә күҙәтелгән.

Халыҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Халыҡ иҫәбе
1959[4]1967[5]1970[6]1979[5]1989[5]1992[5]1996[5]
34 77538 00037 74039 20041 20043 10041 300
1998[5]2000[5]2001[5]2002[7]2003[5]2005[5]2006[5]
41 20040 70040 30034 98035 00034 40034 000
2007[5]2008[5]2009[8]2010[9]2011[5]2012[10]2013[11]
33 70033 30033 12533 16033 10032 53132 011
2014[12]2015[13]
31 55731 167

Иҡтисад[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Етештереү сәнәғәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡалалағы төп предприятиелар:

  • Артемовский икмәк комбинаты
  • Пластик тәҙрәләр һәм корпуслы мебель эшләү цехы
  • НПО «Уралподшипник»
  • «Полимер» төҙөлөш материалдары заводы
  • Артемовский «ВЕНТПРОМ» машиналар эшләү заводы
  • Буланаш машиналар төҙөү заводы
  • Егоршино радиозаводы
  • Артемовский ТЭЦ
  • Артемовский № 1 тимер-бетон заводы
  • Артемовский трубопровод берләшмәләре заводы
  • Красногвардейск машиналар төҙөү заводы

Транспорт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡалала Свердловск тимер юлының Егоршино тимер юл станцияһы төйөнө урынлашҡан .

Түбәндәге ҡалалар менән автотранспорт бәйләнеше бар: Екатеринбург, Төмән, Богданович, Асбест, Рефтинский, Реж, Ирбит, Алапаевск (Үрге Синячиха) һ. б.

Белем[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Сәнғәт мәктәбе № 1
  • Художество мәктәбе № 24
  • МАОУ «Лицей № 21»
  • Артемовский аныҡ приборҙар эшләү колледжы Артемовский
  • 51645р4р54р5Н. А. Демидов исемендәге Түбәнге Тагил профессиональ колледжы"
  • № 1 урта мәктәп
  • № 12 урта мәктәп
  • № 5 урта мәктәп
  • № 11 урта мәктәп
  • № 2 урта мәктәп
  • № 27 урта мәктәп
  • № 10 урта мәктәп
  • № 56 урта мәктәп
  • № 3 урта мәктәп
  • № 4 урта гимназия
  • № 6 урта мәктәп
  • № 7 урта мәктәп
  • № 8 урта мәктәп
  • № 9 урта мәктәп
  • № 14 урта мәктәп
  • № 16 урта мәктәп
  • № 17 урта мәктәп
  • № 18 урта мәктәп
  • «Мәктәп-интернат № 11 ААО „РЖД“»

Мәҙәниәт һәм ял[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Артемовский ҡала тарихы музейы

Радиостанциялар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Йыш



МГц
Исеме RDS Форматта Мощн.,



кВт
Телеүҙәк Ваҡыты
73,22 Йәкшәмбе радиоһы - Православие радиоһы 0,1 РТРС 0-24
99,3 Радио Дача - рус популяр музыкаһы 0,1 РТРС 0-24
100,7 Радио СИ Love радио - . AC (музыка-мәғлүмәт) 0,1 РТРС 0-24
101,4 Рус радиоһы буласаҡ рус популяр музыкаһы 0.1 Березовая Роща 0-24
103,8 Си радиоһы - музыка-мәғлүмәт станцияһы 0,1 РТРС
106,7 планда Рәсәй радиоһы - информацион-музыкаль радиостанция 0.1 РТРС

Геральдика[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Дин[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Икона Божией Матери «Умиление» һәм Изге Пәйғәмбәр Божий Илия хаҡына (Каменский һәм Алапаевский епархияһы) православие сиркәүҙәре эшләй.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаРәсәй Федерацияһы статистика федераль хеҙмәте.
  2. ipravo.info Об укрупнении сельских районов, образовании промышленных районов и изменении подчиненности районов и городов Свердловской области - Российский Правовой Портал  (рус.). ipravo.info. 20 май 2018 тикшерелгән.
  3. ТМ-1 «Основные наблюдения метеорологии, станция Егоршино (Артёмовский), 1936—1940 гг.»
  4. Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу  (рус.). Демоскоп Weekly. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 апрель 2013. 25 сентябрь 2013 тикшерелгән.
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 Народная энциклопедия «Мой город». Артёмовский
  6. Всесоюзная перепись населения 1970 года Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.  (рус.). Демоскоп Weekly. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 апрель 2013. 25 сентябрь 2013 тикшерелгән.
  7. Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более. Тәүге сығанаҡтан архивланған 3 февраль 2012.
  8. Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, посёлкам городского типа и районам на 1 января 2009 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 ғинуар 2014. 2 ғинуар 2014 тикшерелгән.
  9. Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность и размещение населения Свердловской области. Тәүге сығанаҡтан архивланған 1 июнь 2014. 1 июнь 2014 тикшерелгән.
  10. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 май 2014. 31 май 2014 тикшерелгән.
  11. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). Тәүге сығанаҡтан архивланған 16 ноябрь 2013. 16 ноябрь 2013 тикшерелгән.
  12. Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 август 2014. 2 август 2014 тикшерелгән.
  13. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 6 август 2015. 6 август 2015 тикшерелгән.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]