Гагариндар — Тютчевтар усадьбаһы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Гагариндар — Тютчевтар усадьбаһы
Рәсем
Дәүләт Flag of Russia.svg Рәсәй
Административ-территориаль берәмек Мәскәү ҡалаһы
Мираҫ статусы Рәсәйҙең мәҙәни мираҫ объекты[d]

Гагариндар — Тютчевтар усадьбаһы — Мәскәүҙәге усадьба. Әрмән тыҡрығы 11-се йорт адресы буйынса урынлашҡан. Федераль әһәмиәттәге мәҙәни мираҫ объекты[1].

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Усадьбаның төп йортоноң төҙөлөшөн ҡайһы бер тикшереүселәр XVI быуаттың аҙағына — XVII быуаттың башына индерәләр. Йорттоң көмбәҙле биналары менән подвалы яҡынса беренсе ҡаты булған, икенсе ҡаты ағастан булған һәм һуңынан таш менән яңынан төҙөлгән. Биләмәнең хужаһы булып XVII быуаттың икенсе яртыһында баяр Милославский Иван Михайлович тора[2]

XVIII быуатта имение бер нисә тапҡыр бер хужанан икенсеһенә күсә, төрлө ваҡытта уның хужалары булып кенәз Волконскийҙар, граф Дмитриев-Мамоновтар, дворян Глебовтар тора. 1790 йылда усадьбаны кенәз Иван Сергеевич Гагарин һатып ала, ул хәрби хеҙмәтен флот капитаны дәрәжәһендә ҡалдырып, Мәскәүҙә төплөнө. Гагарин йортто яңынан үҙгәртеп ҡорорға архитектор Матвей Федорович Казаковҡа ҡуша, ул уны классик стилдә башҡара. Йорт төкәтмәләр менән киңәйтелә, өҫтәп өсөнсө ҡат төҙөлә. Бының менән бер рәттән йорттоң нигеҙе булған палаталар үҙгәртеп ҡороуға дусар булмай. Казаков фасад ҡабырғаһындағы ике ризалит менән йорттоң композицияһын үҙгәрешһеҙ ҡалдыра, улар араһында ул бағаналарҙа балкон төҙөй. Һөҙөмтәлә йорт ябай, әммә ҡупшы ҡиәфәт ала, шул уҡ юҫыҡта йорттоң интерьерҙары ла үтәлә[2].

1810 йылда усадьбаны Гагарин вариҫтарынан Тютчевтар һатып ала. Уларҙың улы, киләсәктә билдәле шағир Фёдор Иванович Тютчев ата-әсәһе менән был йортта 1822 йылға тиклем йәшәй. 1812 йылдағы Мәскәү янғыны имениеға ҡағылмай. Йортта йыш ҡына буласаҡ декабристар, Тютчевтарҙың туғандары Д.И. Завалишин һәм И.Д. Якушкин була. 1831 йылда Тютчевтар усадьбаны ярлылар буйынса Мәскәү попечителлегенә һата, улар бында ҡарт-ҡоролар йорто ойоштора, хәйриә йорто аҙаҡ бер бағыусының исеме менән Горихвостовский тип атала. Революциянан һуң хәйриә йорто бөтөрөлә, совет осоронда төрлө учреждениелар урынлаша. Йорт был йылдарҙа яңынан төҙөлмәй һәм Казаков биргән ҡиәфәттә һаҡланып ҡала[2].

Хәҙерге ваҡытта усадьбала Рәсәй балалар фонды урынлашҡан[2].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Городская усадьба, конец XVIII в.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Подъяпольская, Мария Усадьба Гагариных-Тютчевых  (рус.). Узнай Москву. 25 апрель 2015 тикшерелгән.