Елизавета I

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Елизавета I
Elizabeth I
Елизавета I
Елизавета I
Флаг
Англия королеваһы
Флаг
17 ноябрь 1558 — 24 март 1603
Коронация: 15 ғинуар 1559
Алдан килеүсе: Мария I
Дауамсы: Яков I
Флаг
Ирландия каролеваһы
Флаг
17 ноябрь 1558 — 24 март 1603
Алдан килеүсе: Мария I
Дауамсы: Яков I
 
Дине: Англиканство
Тыуған: 7 сентябрь 1533({{padleft:1533|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})
Гринвич, Англия короллеге
Үлгән: 24 март 1603({{padleft:1603|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:24|2|0}}) (69 йәш)
Ричмонд, Англия короллеге
Ерләнгән: Вестминстерское аббатство[d]
Нәҫел: Тюдорҙар
Атаһы: Генрих VIII
Әсәһе: Анна Болейн
 
Автограф: Autograph of Elizabeth I of England (from Nordisk familjebok).png

Елизаве́та I (7 сентябрь 1533 — 24 март 1603), Изге королева Бесс[1], Ҡыҙ королева[2] — Англия королеваһы һәм Ирландия королеваһы 1558 йылдың, 17 ноябренән Тюдорҙарҙың һуңғы династияһы. Англия короле Генрих VIII-ҙең һәм уның икенсе ҡатыны Анна Болейндың кинйә ҡыҙҙары.

Елезаветаның етәкселек иткән дәүерен «Англияның алтын быуаты» тип атап йөрөтәләр. Сөнки ул быуатта мәҙәниәт сәскә ата: Шекспир, Марлоу, Бэкон һәм башҡалар). Шулай уҡ Англияның донъя аренаһында әһәмиәтенең үҫеүе: (Еңелмәҫ армада, Дрейк, Рейли, Британ Ост-Һинд компанияһы дер һелкетә) арҡаһында ла

Генрих VIII-ҙең ҡыҙы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Елизавета 1533 йылдың 7 сентябрендә Гринвичтә король һарайында йәкшәмбе көнөдә тыуған. Уның әсәһенә король дәртле мөхәббәт менән өйләнә. Генрих VIII Анна көҫәп кәтәлгән улдар табып бирер тип өмөтләнә. Екатерина Арагонская менән булған оҙайлы никахы ла Англияға ир балалар (нәҫел дауам итеүселәр) бирмәй һәм Тюдорҙар династияһы юҡҡа сығыуға бара. Шуға ла Екатеринаның тыуыуы береһен дә шатландырмай. Сөнки ғаиләлә ҡыҙ бала тыуған була. Тағы ла ҡыҙ бала тыуыуы ҡыҙматас королде сығарынан сығара, асыуын ғына ҡабарта.

Шулай ҙа бала тыуыға арналған мәжлес бай була. Ҡыҙҙы суҡындырыу шул ҡалала Гринвичтә 10 сентәрь көнө үткәрелә. Бала исеме Генрих VIII әсәһе Елизаветы Йоркской хөрмәтенә бағышлана.

1533 йылдың декабрендә өыҙға йәшәү урыны булараҡ, Хэтфилд-хаус резеденцияһын билдәләйҙәр. Был Лондондан бик алыҫ булмай. Ата-әсәләре баланың белешергә бик һирәк киләләр. Шулай ҙа Анна Болей балаһына ныҡ бәйле була. Атаһы балаға битараф булған тип әйтеп булмай. Тик шул бер етешһеҙлеге — ҡыҙ булыуы. Королеванан элеккесә малай тыуҙырыуын көтәләр.

Уға ике йәш тә һигеҙ ай тигәндә әсәһенән мәхрүм ителә. Анна Бойленды илде һатыуҙа ғәйепләп язалайҙар. Ул атып үлтереүгә хөкүм ителә. Анна баребер Генрихҡа малай таба алмай. Суд иҫбатлауынса, ул иренә бер нисә тапҡыр хыянат итә. Был инде Генрихтың Аннанан арынырға теләүе генә була. Хыянат итеүҙәре тигәне бары тик ул уйлап сығарған уйҙырма. Шулай ҙа 1536 йылдың 19 майында суд ҡарары тормошҡа ашырыла.

Генрих VIII тағы ла өйләнергә ашыға. Ә Елезаветаны закондан тыш тыуған тип иҫәпләй. Һәм бер ниндәй ҙә хоҡуҡи эҙмә-эҙлелек булмай.

Принцессаның ғәжәп ҡарары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Генрих һәм Анна Болейндарҙың ҡыҙы Елизавета

Үҫмер сағы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Екатерина Парр — Елизаветаның һөйөклө үгәй инәһе
Эдуард VI — Елизаветаның бер туған ҡустыһы.

Елезавета үҙенең һәләттәрен бик иртә күрһәтә башлай. Ун йәш тишәндә грек, итальян һәм француз телдәрендә аралаша ала. Латин телен ул бик яҡшы белә. Ул тарихсыларҙың боронғо рим тарихы яҙмаларын уҡып ҡына ҡалмай, үҙенең үгәй әсәһенә, Екатерина Паррға оҙор-оҙон хаттар яҙа. Әммә барыбер ул һаман да никахһыҙ тыуған бала булып иҫәпләнә. Тик уны тәрбиәләү өсөн Кембридждан бик уҡымышлы кешеләр йәлеп ителә. Несмотря на то, что Елизавета по-прежнему считалась незаконнорожденной, её воспитанием занимались лучшие преподаватели из а. Это были молодые, свободно мыслящие учёные, приверженцы Реформации. Тора-бара уға ҡустыһы Эдуард ҡушыла. 15431547 йылдарҙа короллектә тыныс була. Генрих Екатерина Парр менән ҡәнәғәтлек кисерә. Сөнки ул уға малай, буласаҡ вариҫ үҫтерә. Тыштан булһа ла «никахһыҙ тыуған» ҡыҙы менән килешеп йәшәй башләй.

1547 йылдың 28 ғинуарында Елизавета Энфилдә саҡта уға атаһының вафаты тураһында хәбәр итәләр. Королдең васыят хатында тәхетен улы Эдуардҡа ҡаласағын бәйән иткән була. Эдуард үлгән осраҡта вариҫлылыҡ (әгәр Эдуардтың вариҫтары булмаһа) Марияға, һәм уның балаларына, һуңнан Елизавктаға һәм уның балаларына. Ошо васыятнамәһе менән Генрих VIII ул ҡыҙын таный һәм Англия тажына өмөт бирә.

Сәнғәттәге образы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Главный персонаж в трагедии Ф.Шиллера «Мария Стюарт»
  • Персонаж приключенческой повести «Ключ к тайне» Джефри Триза
  • Главный персонаж романа В. Скотта «Кенилворт»
  • Главная героиня пьесы «Смуглая леди сонетов» Бернарда Шоу
  • Главный женский персонаж романа Густава Майринка «Ангел западного окна». В этом романе она выступает герметической супругой мага и алхимика Джона Ди
  • Эпизодический персонаж в романе Рафаэля Сабатини «Псы Господни»

Елизавета Тюдор тураһында китаптар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Борис Грибанов «Елизавета I, королева Англии»;
  • Карен Харпер «Королева»;
  • Розалин Майлз «Я, Елизавета»;
  • Кэролли Эриксон «Елизавета I»;
  • Эвелин Энтони «Елизавета I»;
  • Ольга Дмитриева «Елизавета Тюдор»;
  • Наталья Павлищева «Елизавета. Любовь Королевы-девственницы»;
  • Таша Александер «Елизавета. Золотой век»;
  • Роберт Н. Стивенс, Джон Беннет «Тайна королевы Елизаветы»;
  • Кристофер Хейг «Елизавета I Английская»;
  • Джин Плейди «Елизавета Английская»;
  • Виктория Балашова «Елизавета Тюдор. Дочь убийцы»;
  • Виктория Холт «Беспечный лорд и королева»;
  • Виктория Холт «Мой враг — королева»;
  • Элисон Уэйр «Леди Элизабет»;
  • Филиппа Грегори «Любовник королевы» (The Virgin’s Lover, 2004);
  • Элисон Уэйр «Elizabeth the Queen».

Кино[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Сара Бернар в короткометражном немом фильме «Королева Елизавета» (1912)
  • Ганна Ральф в немецком фильме «Фаворит Королевы» / Der Favorit der Königin (1922)
  • Бетт Дэвис в фильме «Частная жизнь Елизаветы и Эссекса» (1939)
  • Флора Робсон в фильмах «Морской ястреб» (1940), «Пламя над Англией» (1937)
  • Джин Симмонс в фильме «Малышка Бесс» (1953)
  • Бетт Дэвис в фильме «Любовь королевы» (1955)
  • Гленда Джексон в телесериале «Елизавета: Королева английская» (1971) и фильме «Мария — королева Шотландии» (1971)
  • Марина Неёлова в советском телефильме «Принц и нищий» (1972)
  • Элизабет Энн О’Брайэн в телесериале «Принц и нищий» (1996)
  • Миранда Ричардсон в телесериале «Чёрная Гадюка»
  • Квентин Крисп в фильме Салли Поттер «Орландо» (1992) по одноимённому роману Вирджинии Вулф
  • Кейт Бланшетт в фильмах «Елизавета» (1998) и «Золотой век» (2007)
  • Джуди Денч в фильме «Влюблённый Шекспир»
  • Кэтрин Маккормак в минисериале «Заговор против короны» (2004)
  • Хелен Миррен в мини-сериале «Елизавета I» (2005)
  • Энн-Мэри Дафф в мини-сериале «Королева-девственница» (2005)
  • Лаоиз Мюррэй в телесериале «Тюдоры» (2010)
  • Аноним / Anonymous (2011; Великобритания, Германия, США) режиссёр Роланд Эммерих, в роли Елизаветы Джоэли Ричардсон (в молодости), Ванесса Редгрейв (в старчестве).
  • Джоанна Пейдж в юбилейном эпизоде сериала «Доктор Кто» «День Доктора».

Башҡалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • П Рик Уэйкмандың «The Six Wives of Henry VIII» рок-әҫәре персонажы (1973)
  • Голланд рок-опере Ayreon да п «Dragon On The Sea» йыры уның исеменән башҡарыла һәм Дрейкка тәғәейнләнә.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Это прозвище упоминается в книге У. Теккерея «Ярмарка тщеславия» и в романе Ч. Диккенса «Лавка древностей».
  2. Радио ЭХО Москвы :: Все так, 15.07.2007 13:14 Елизавета I Английская — дева нации: Наталья Басовская

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]


Элек эшләүсе:
Мария I
Королева Англии
15581603
Алмашҡа килеүсе:
Яков I