Каруярв

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску

Каруярв
эст. Karujärv
58°22′39″ с. ш. 22°13′03″ в. д.HGЯO
Karujärv11.JPG
ИлЭстония Эстония
РегионСааремаа
Диңгеҙ кимәленән бейеклеге32 м
Оҙонлоғо2,2 км
Киңлеге2,8 км
Майҙаны0,3456 км²
Яр һыҙығы оҙонлоғо12,276 км
Иң ҙур тәрәнлек6 м
Каруярв (Эстония)
Blue pog.svg
Каруярв

Каруярв (эст. Karujärv — «Айыу күле») — Эстониялағы күл, Ляэне-Саар волосы Сааремаа утрауының көнбайыш өлөшөндә урынлашҡан.

Тасуирламаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Күл Кярла ҡасабаһынан яҡынса 4,5 км төньяҡта урынлашҡан. Төньяҡ яры тәңгәлендә Деево (хәҙер Каруярве, элекке совет хәрби ҡаласығы) урынлашҡан, көнсығыш ярында кемпингтар[1] бар. Төньяҡ-көнсығыш яры буйлап автомобиль юлдары үтә, унда 2304 2310 һәм 2314 маршруты автобустары йөрөй.

Диңгеҙ кимәленән бейеклеге 32 метр тәшкил итә. Күлдә 5 бәләкәй генә утрау бар. Күлдең майҙаны 345,6 гектар (349,9 гектар утрауҙары менән бергә) майҙанды тәшкил итә. Яр буйы һыҙығының оҙонлоғо — 12,276 км[2]. Күлдең оҙонлоғо — 2,8 км, киңлеге — 2,2 км. Максималь тәрәнлеге — 6 м[3]. Күл ярының күп өлөшө ҡуйы урман менән ҡапланған. Төбө ҡомло, кемпинг райондарында ҡырсынлы ҡомлоҡтар бар.

Күлде ҡыҫалалар үҙ итә. Балыҡтарҙан алабуға, суртан, язь, ҡыҙылғанат, ҡарабалыҡ, сиг, алабалыҡ-таш аҫты балығы тереклек итә.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

8 мең йыл самаһы элек барлыҡҡа Каруярва күл, диңгеҙ бүленеп сыҡмай, һәм утрауҙарҙағы иң боронғо һанала Ридала. Совет заманында колхоз «Кярл» кемпинг күл буйында ойошторолған. Ваҡытында СССР күл янында урынлашҡан полигонда хәрби һауа көстәре. -Был күл әле-әле табылып. неразорвавшийся авиабомбалар. 2009 йылда ҡабул ителгән 2017 буйынса яҡынса 50 шулай бомба менән күл[4].

Легендалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

«Каруярв» һүҙе тәржемә иткәндә «Айыу күле» игәнде аңлата. Легенда буйынса, күл ете айыуҙың үҙ-ара ыҙғышыуы арҡаһында килеп сыҡҡан. Уларҙы айырыу өсөн, тәбиғәт көстәре айыуҙарҙы ямғыр ямғыр менән ҡойондорған, һәм шул арҡала күл барлыҡҡа килгән. Ә айыуҙар төрлө яҡҡа киткәнлектән, ете бухта барлыҡҡа килгән.

Мәҙәниәттә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Каруярв күленә эстон яҙыусыһы Якоб Мяндметстың «Күл»[5] хикәйәһе арналған.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Топографическая карта Эстонской ССР
  2. keskkonnainfo.ee (стр. 19) (эст.)(эст.)
  3. Проозес Э., Сааремаа, Тал., 1990. С. 87
  4. В озере Каруярв нашли четыре авиабомбы. ru.sputnik-news.ee (2017-02-11). 6 апрель 2017 тикшерелгән.
  5. Миллер В., Сааремаа, Тал., 1973. С. 77