Эстон теле
| Эстон теле | |
| эст. eesti keel | |
 | |
| Ҡыҫҡаса атамаһы | эстонский, eestin kieli, эстойнаг һәм естонски |
|---|---|
| Дәүләт |
 Эстония[1][2] |
| Барлыҡҡа килгән | Эстондар һәм Эстония |
| Тел төрҙәре | SVO[d], агглютинатив телдәр, сифат-исем[d], синтетик тел[d], номинатив-аккузатив тел[d], язык pro-drop[d] һәм V2[d] |
| Килештәр | төп килеш[d], эйәлек килеш[d], партитив[d], инессив[d], иллатив[d], элатив[d], адессив[d], сығанаҡ килеш[d], аллатив[d], транслатив[d], терминатив[d], эссив[d], абессив[d] һәм комитатив[d] |
| Имеет время | хәҙерге заман[d] һәм үткән заман[d] |
| Яҙыу | Латин алфавиты һәм эстонский шрифт Брайля[d] |
| Телде көйләүсе | Институт эстонского языка[d] |
| Телде файҙаланыусылар һаны | 1 251 770 кеше (2022)[3] |
| Ҡайҙа өйрәнелә | Estonian studies[d] |
 | |
 | |
| Категория для музыки на этом языке | Category:Estonian-language music[d] |
 | |
| Аббревиатуралар таблицаһындағы ҡыҫҡартыу | эст. |
| Викимедиа проекттарында тел коды | et |
 | |
 Эстон теле Викимилектә | |
Эстон теле (eesti keel) — эстон халҡының теле. Урал телдәре балтик буйы фин тармағына инә. Эстонияның һәм Европа Берләшмәһенең рәсми теле. Яҙма латин алфавиты нигеҙендә.
Тел коды — et йәки est (ISO 639).
Эстон теле, балтик буйы фин телендәге ике-өс диалекттың яҡынайыуы иҫәбенә, 12-13 быуатта формалаша. Берҙәм эстон теленең формалашыуына герман һәм балтик буйы телдәре йоғонто яһай.
Диалекттары
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]
Эстон теле ике ҙур һөйләшкә бүленә[4]:
Төньяҡ эстон һөйләше
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]| Урта эстон диалекттары: |
|---|
| үҙәк |
| көнбайыш |
| утрау |
| көнсығыш |
| Төньяҡ-көнсығыш диалекттары: |
| яр буйы |
| алутагузе |
Көньяҡ эстон һөйләше
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]| Диалекттар һәм һөйләштәр: |
|---|
| мульк (мульги) |
| тарту |
| выру |
| лудза (үле һөйләш) |
| красна (үле һөйләш) |
| лейву (үле һөйләш) |
Сету һөйләше йыш ҡына айырым диалект тип иҫәпләнә, әммә классификациялар буйынса ул выру диалектының бер тармағы булып тора.
Яҙмаһы
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]| A a | B b | C c | D d | E e | F f | G g | H h |
| I i | J j | K k | L l | M m | N n | O o | P p |
| Q q | R r | S s | Š š | Z z | Ž ž | T t | U u |
| V v | W w | Õ õ | Ä ä | Ö ö | Ü ü | X x | Y y |
C, Q, W, X, Y хәрефтәре тик сит ил кешеләренең исемдәрен йәки ер-һыу атамаларын (яңғыҙлыҡ исемдәрҙе) яҙғанда ғана ҡулланыла. Алфавиттағы F, Š, Z һәм Ž хәрефтәре тик башҡа телдәрҙән ингән үҙләштерелгән һүҙҙәрҙә осрай.
Баҫым
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Эстон телендә баҫым беренсе ижеккә төшә. Иҫкәртмәләр: aitäh, aitüma, sõbranna, шулай уҡ бер нисә ымлыҡ (мәҫ. ahah, ohoh) — унда баҫым икенсе ижеккә төшә. Яңы сит һүҙҙәрҙә оригиналь баҫымы ҡала (әммә сит телдәрҙән алынған иҫке һүҙҙәрҙә баҫым беренсе ижеккә төшә, мәҫ. vabrik)
Был тел йәки тел белеме тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып 
Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ.
- ↑ ScriptSource - Estonia
- ↑ Эстонский язык (урыҫ) // Малая советская энциклопедия / под ред. Н. Л. Мещеряков — 2 — Советская энциклопедия, 1936.
- ↑ Ethnologue (ингл.) — 25, 19 — Dallas, Texas: SIL, 1951. — ISSN 1946-9675
- ↑ Estonian language (ингл.). Estonian Academy Publishers.