Каспар Хаузер

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Каспар Хаузер
нем. Kaspar Hauser
Портрет
Тыуған көнө:

30 апрель 1812({{padleft:1812|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:30|2|0}})[1][2]

Тыуған урыны:

билдәһеҙ

Ил:

Германия
Flag of Bavaria (striped).svg Королевство Бавария[d]

Вафат булған көнө:

17 декабрь 1833({{padleft:1833|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:17|2|0}})[1][2] (21 йәш)

Вафат булған урыны:

Бавария, Средняя Франкония[d], Ансбах[d]

Commons-logo.svg Каспар Хаузер Викимилектә
Каспар Хаузер
Хаузерҙың ҡәбере, Ансбах ҡалаһы зыяраты (2012)

Каспар Хаузер (нем. Kaspar Hauser, Casparus Hauser), ҡайсаҡ Гаузер тип тә русса яҙылыуы осрай (яҡынса 30 апрель (алағарай) 1812 көнөндә билдәһеҙ ерҙә тыуған, 1833 йылдың декабрь (аҡъюлайҙың) 17-ендә Ансбах ҡалаһында вафат) – "Европа йәтиме" булараҡ билдәле, кем икәне әле лә тулыһынса асыҡланмаған кеше. Тәүге тапҡыр 1828 йылдың һабанайҙың 26-ендә Нюрнберг ҡалаһының урамдарында пәйҙә була. Фараздарҙың береһенә ярашлы, Каспар Бадендың бөйөк кенәздәре нәҫеленән килергә мөмкин. Уның шәхесе хәҙергәсә тарихсылар араһында ҡыҙығыу тыуҙыра.

Тормош юлы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1828 йылдың 26 май (һабанай) көнөндә Нюрнбергта пәйҙә булған яҡынса 16 йыллыҡ егет крәстиәндәрсә кейенгән булған, бер нисә һүҙҙән башҡа бөтөнләй һөйләшә алмаған. Уның кеҫәләрендә табылған ике хаттан башҡа бер нимә лә шәхесен асыҡландырмаған. Хаттарҙың береһе Нюрнбергтағы алтынсы атлы полкының дүртенсе эскадронының етәксеһе - капитан Вессенигҡа ебәрелгән булған, уның авторы капитандан "ошо егетте" үҙенең янына алырға йә "камины эргәһендә аҫып үлтерергә" һораған. Хаттарҙың икенсеһенә ярашлы иһә (ул, бәлки, Каспарҙың әсәһе тарафынан уның элекке ҡурсалаусыһына яҙылған булғандыр) был бала 1812 йылдың апрель (алағарайҙың) 30-ендә тыуған һәм Каспар тигән исем менән суҡынландырылған. Һуңыраҡ алып барылған эҙләнеү һөҙөмтәһендә шуныһы асыҡланған: ике хат та (беренсеһе 1828 йылда, икенсеһе 1812 йылда яҙылғанына ҡарамаҫтан) шул уҡ төрлө ҡағыҙҙа, шундай уҡ яҙыу ҡараһы менән һәм шул уҡ кеше тарафынан яҙылған.

Вайкман (Weickmann) тигән тегенсе егетте капитан Вессениг йортона тиклем алып барҙы (әйтеүенсә, ошо юл Каспарға ҙур ҡыйынлыҡ менән бирелде), әммә унда ла егет, нимә тип әйткәнен аңламағандай, ике генә һөйләм ҡабатлаған: Атайымдай атлы яугир булғым килә һәм Атҡай! Атҡай! Һуңыраҡ, полицияға алып барылғандан һуң, уға ниндәй генә һорауҙар бирелһә лә, ошо ике һөйләмде ҡабатлаған, йә Өй һәм Белмәйем тип илаған. Уға яҙыу ҡараһы һәм яҙғыс бирелгәс, ике генә һүҙҙе яҙа алған: Kaspar Hauser. Шуның өсөн ул ошо исем менән тарихҡа ла ингән.

Киләһе ике ай буйы Каспар ҡала төрмәһендә һәм Андреас Һилтель тигән төрмә ҡараусыһы йортонда йәшәгән, унда егеткә ҡарар өсөн күп кенә кеше йыйылғаны бар. 16 йыллыҡ йәшенә ҡарамаҫтан, пәйҙә булған ваҡытта психика һаулығы 6 йыллыҡ баланың кимәлендә булған. Башта һыу менән икмәктән башҡа бер нимә лә ашай алмаған. Бургомистр Биндер әйтеүенсә, Каспарҙың хәтере "иҫ китмәле" булған.

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Фераль балалар

  • Джини
  • 1,0 1,1 data.bnf.fr: اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم, платформа відкритих даних, платформа открытых данных, plateforme de données ouvertes, piattaforma di dati aperti, Opendata-Plattform, otevřená data platforma, åben-data-platform, տվյալների բաց շտեմարան, platforma za odprte podatke, plataforma de datos abierta, plataforma de dados aberta, платформа адкрытых дадзеных, платформа на отворените данни, platforma otwartych danych, ашық деректер платформасы, ачык маалыматтарды платформа, açıq data platforma, ochiq ma'lumotlar platforma, açık verilerin platformu, платформа отвореног података, platforma otvorenih podataka, platforma otvorenog podataka, platforma otvorených údajov, πλατφόρμα ανοικτών δεδομένων, platformu atklātā datu, platforma atvira duomenų, platvormi avatud andmete, avoimen datan foorumi, nyílt adatok platformja, პლატფორმა ღია მონაცემები, платформа за отворени податоци, нээлттэй мэдээллийн тавцан, platformă de date deschise, platformo de malferma datumoj, open data platform, плятформа адкрытых зьвестак, Усьтэм даннойёслэн платформазы — 2011.
  • 2,0 2,1 Encyclopædia Britannica