Куб

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Куб
Hexahedron.gif
Тип Төҙөк күпмөйөш
Ҡыры квадрат
Түбәләре
Ҡабырғалары
Ҡырҙары
Түбәһе янындағы ҡырҙары
Ҡабырғаһы оҙонлоғо
Йөҙөнөң майҙаны
Күләме
Ҡамалған сфера радиусы
Ҡамаусы сфера радиусы
Угол наклона грани
Ҡабырғаһының ауышлыҡ мөйөшө
Нөктә симметрияһы төркөмө Октаэдрик (Oh)
Икенсе төрлө күпҡыр Төҙөк октаэдр

Куб (бор. грек. κύβος[1]) (ҡайһы берҙә Ҡалып:D-ll[2][3] йәки төҙөк гекса́эдр[4][5]) — һәр ҡыры квадрат булған төҙөк күпмөйөш. Параллелепипедтың һәм призманың айырым осрағы.

Төрлө фәндәрҙә терминдың, геометрик прототипының теге йәки был үҙсәнлектәренә мөнәсәбәте булған төрлө мәғәнәләре ҡулланыла. Айырып әйткәндә, аналитикала (OLAP-анализ) аналитик күп үлсәмле кубтар ҡулланыла, улар төрлө таблицаларҙан мәғлүмәттәрҙе асыҡ сағыштырып ҡарарға мөмкинлек бирә.

Кубтың үҙсәнлектәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Кубтың дүрт киҫелеше төҙөк алтымөйөш була — был киҫелештәр кубтың үҙәге аша, уның төп диагоналдәренә перпендикуляр үтәләр.
  • Кубҡа тетраэдрҙы ике ысул менән ҡамап була. Ике осраҡта ла тетраэдрҙың дүрт түбәһе кубтың дүрт түбәһе менән тап килтерелә һәм тетраэдрҙың бөтә алты ҡабырғаһы кубтың ҡырҙарында яталар. Беренсе осраҡта тетраэдрҙың бөтә түбәләре, түбәһе кубтың түбәләренең береһе менән тап килгән өсҡырлы мөйөштөң ҡырҙарында яталар. Икенсе осраҡта тетраэдрҙың пар-пар асамай ҡабырғалары кубтың пар-пар ҡаршы ятыусы ҡырҙарында яталар. Бындай тетраэдр төҙөк була, ә уның күләме кубтың күләменең 1/3 өлөшөн тәшкил итә.
  • Кубҡа октаэдрҙы ҡамап була, шуның менән бергә октаэдрҙың бөтә алты түбәһе кубтың алты ҡырының үҙәктәре менән тап килә.
  • Кубты октаэдрға ҡамарға мөмкин, шуның менән бергә кубтың бөтә һигеҙ түбәһе октаэдрҙың һигеҙ ҡырының үҙәктәрендә урынлаша.
  • Кубҡа икосаэдр ҡамарға мөмкин, бында икосаэдрҙың алты үҙ-ара параллель ҡабырғалары ярашлы рәүештә кубтың алты ҡырында ятасаҡ, ҡалған 24 ҡабырғаһы — кубтың эсендә. Икосаэдрҙың бөтә ун ике түбәһе кубтың алты ҡырында ятасаҡ.
  • Кубтың диагонале тип кубтың үҙәгенә ҡарата симметрик ике түбәһен тоташтырыусы киҫек атала. Ҡабырғаһы -ға тигеҙ булған кубтың диагоналенең оҙонлоғо формулаһы буйынса табыла.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Древнегреческо-русский словарь Дворецкого «κύβος»
  2. Справочник по элементарной математике / Выгодский М. Я. — М.: АСТ, Астрель, 2006. — Б. 383-384.
  3. Англо-русский словарь математических терминов / Под ред. П. С. Александрова — 2-е, исправл. и дополн. изд.. — М.: Мир, 1994. — Б. 129. — 416 б. — ISBN 5-03-002952-4.
  4. Гексаэдр // Математическая энциклопедия / И. М. Виноградов — 1977 Т. 1.
  5. Энциклопедия элементарной математики. Книга 4 (геометрия) / П. С. Александров, А. И. Маркушевич, А. Я. Хинчин — ГИФМЛ, 1963. — Б. 426.

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Викиһүҙлек логотипы
Викиһүҙлектә «куб» мәҡәләһе бар

Ҡалып:Многогранники Ҡалып:Символ Шлефли